Een gipsvlucht in 2015
Een gipsvlucht in 2015 © ANP

Einde van een Nederlandse 'traditie': deze winter geen gipsvluchten meer

Ze zijn niet langer nodig

Het was elke winter weer een traditioneel mediamomentje, vergelijkbaar met de vondst van het eerste kievitsei of de eerste pepernoten van het jaar. Vaste prik, ergens tussen Kerst en Oud en Nieuw: de landing van de eerste gipsvlucht op het vliegveld van Rotterdam, vol met brekebenen die hun sportieve vakantie op de skipiste niet ongeschonden waren doorgekomen.

Deze Nederlandse wintertraditie kan afgevoerd worden naar het mortuarium. De gipsvluchten zijn verleden tijd. Tyrol Air Ambulance, de vliegmaatschappij die de onfortuinlijke wintersporters naar Nederland vloog, stopt per direct met de gipsvluchten. Ook het zomerse equivalent, de parasolvlucht voor zon-, zee- en strandgangers die over een tentharing zijn gestruikeld (of ernstiger), vliegt komende zomer niet meer. Ze zijn niet langer nodig, zegt SOS International, de alarmcentrale die sinds de jaren tachtig samenwerkt met de Oostenrijkse vliegtuigmaatschappij. Reguliere lijnvluchten, vervoer over de weg en gespecialiseerde ambulancevluchten nemen de rol van de speciale gipsvluchten over.

Trouw in 1999: 'De eerste gipsvlucht van dit seizoen is weer uitgesteld. Het vliegtuig zou eerst woensdag, toen vrijdag en nu zaterdagmiddag aankomen, maar er zijn nog te weinig gewonden.'

Volgens Martine Langerak van SOS International stopt Tyrol Air Ambulance (dat vandaag niet bereikbaar was voor commentaar) met de medische vluchten omdat het aantal passagiers al jaren daalt. Zo'n 80 procent van de gewonde wintersporters vliegt volgens haar niet met de Tyrol Air Ambulance naar huis, maar kiest voor ander vervoer.

Dat blijkt ook uit de cijfers die de ANWB alarmcentrale in maart presenteerde: tussen december en maart stond de ANWB 1.500 gewonde wintersporters bij. Slechts vijftig van hen vlogen met een gipsvlucht naar huis. De rest vertrok met een lijnvlucht, de trein of eigen vervoer. Langerak: 'Op een vlucht van KLM of Transavia wordt dan bijvoorbeeld de stoel voor de gewonde passagier weggehaald om ruimte te maken voor het gebroken been. En bij ernstig letsel wordt een specialistische ambulance ingeschakeld.'

Tyrol Air Ambulance is gespecialiseerd in ziekenvervoer. De luchtvaartmaatschappij vervoert sinds 1976 zieken en gewonden in kleine vliegtuigjes: op dit moment heeft Tyrol Air Ambulance zes vliegtuigen die tot twaalf passagiers kunnen vervoeren. Jaarlijks vervoert de luchtvaartmaatschappij volgens eigen gegevens meer dan drieduizend reizigers.

De eerste geplande gipsvluchten van Tyrol Air Ambulance vertrokken in 1990. Voor die tijd deed het bedrijf ook ziekenvervoer per vliegtuig, maar alleen op ad hoc-basis. Sinds 1990 werden er voor pechvogels en waaghalzen vaste vluchten gereserveerd vanuit de Oostenrijkse en Franse Alpen naar Nederland, België en Groot-Brittannië. De eerste gipsvlucht van het jaar haalde sindsdien vaak de kranten, zoals in dit bericht in Trouw in 1999: 'De eerste gipsvlucht van dit seizoen is weer uitgesteld. Het vliegtuig zou eerst woensdag, toen vrijdag en nu zaterdagmiddag aankomen, maar er zijn nog te weinig gewonden.'