Een voetbalevangelie met risico's

Met een mengeling van humor en ernst constateerde doelman Van der Sar gisteren dat hij in de vier duels onder bondscoach Van Basten niet te klagen had over de hoeveelheid ballen die hij te verwerken kreeg....

Willem Vissers

Niemand zou het de bondscoach kwalijk nemen als hij onder de huidige omstandigheden concessies zou doen aan zijn ideaal, een formatie die zich bedient van de speelwijze 4-3-3, met een bij voorkeur inschuivende centrale verdediger, een aanvallend ingesteld middenveld met Sneijder als spelverdeler plus buitenspelers.

Niemand zou het hem verwijten als hij, al is het maar voor eventjes, afstapt van de vleugelaanvallers, nu een talent als Robben geblesseerd is. Hoe toegewijd ze ook zijn, iedereen weet dat de beoogde flankspelers Castelen en Kuijt niet het niveau hebben van pakweg Cristiano Ronaldo en Giggs, het duo dat de na een schorsing in Oranje terugkerende spits Ruud van Nistelrooij bij Manchester United in stelling brengt.

Toch houdt Van Basten vast aan de in zijn geloofsbrieven omschreven principes, mét alle risico's vandien. Eigenlijk valt dat ook alleen maar te prijzen in hem. Voetbal is door alle tactische gebrei soms een suf spel geworden dat behoefte heeft aan trainers die dúrven vernieuwen en die tegen de soms misselijkmakende stroom van resultaatvoetbal ingaan.

Van Basten neemt zelfs grotere risico's dan beroemde trainers als Michels, Sacchi, Cruijff of Van Gaal, omdat zijn spelersmateriaal van minder niveau is. Zijn selectie is over het algemeen jong en onervaren en de dunne lijn tussen succes en mislukking staat immer strak gespannen.

Druk van buitenaf laat hij ogenschijnlijk moeiteloos van zich afglijden en vooral door die onafhankelijke geest imponeert hij. Het is ook zo makkelijk om na te apen wat velen doen en veilig op de tegenaanval te loeren. Of, zoals Van Basten zegt: 'Weet je wat, we geloven het allemaal wel en de mazzel.'

Pas in de slotfase van een eindtoernooi is hij bereid puur op resultaat te spelen. Tot die tijd wil hij ook vermaak bieden voor publiek én de acteurs zelf.

Toch wekt Van Basten ook bevreemding. De een na de andere speler uit de internationaal niet zo hoog geprezen eredivisie wordt opgeroepen, en nogal eens te licht bevonden: Van den Bergh, Kromkamp, Denneboom, Bobson, allemaal bleken ze (nog) niet goed genoeg en zijn ze weer afgevoerd. Dat heeft, hoe je het ook wendt of keert, iets speeltuinachtigs.

Het zeldzame feit doet zich nu voor dat de tegenstander van vandaag, het op internationale toernooien groene Finland, bijna meer internationale clubervaring heeft dan Nederland. Van de 21 Finnen voetballen er slechts drie in eigen land, onder wie record-international en oud-Ajacied Litmanen .

Bij Nederland spelen twaalf van de achttien geselecteerden in de nationale competitie. Dat heeft zo zijn voordelen. De meesten zijn gewend aan het systeem dat Van Basten propageert, 4-3-3 dus, een speelwijze die bij veel buitenlandse clubs in het museum van nostalgie is bijgezet.

Het nadeel werd onderstreept door Van Basten zelf. Spelers van Ajax, Feyenoord en PSV maken zelden mee dat ze bij de omschakeling na balverlies, van aanval naar verdediging, worden afgestraft. Daar zijn De Graafschap, Den Bosch of Roda JC meestal niet goed genoeg voor.

Internationale ploegen, zelfs van het kaliber Macedonië, profiteren van defensief broddelwerk. Van Basten hamerde de laatste dagen dan ook op voor het woordenboek Van Dale in aanmerking komende begrippen als 'restverdediging' en 'countercontrole'.

Het maakt de kwalificatiereeks tot een hachelijk avontuur. Het is niet voor niets dat de technische staf eventueel verder mag bouwen aan de ploeg, mocht Oranje het WK van 2006 in Duitsland niet halen. Gelukkig dat juist de meest defensieve pion in het evangelie van de aanval zo goed in vorm is. Doelman Van der Sar wordt dan ook lekker ingeschoten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden