Een verrassende uitkomst, zelfs voor de rekenaar

Jochem Uytdehaage kan rekenen als de beste. Hij weet wat voor tijden zijn rivalen kunnen neerzetten en is zelf in staat, mits in vorm, precies te rijden wat hij zich heeft voorgenomen....

De tweevoudig olympisch kampioen hapte naar adem toen hij na het passeren van de finish op de 10 kilometer zag dat de Europese titel hem bijna was ontglipt. Als hij twee seconden langzamer was geweest, had de 18-jarige Sven Kramer zijn debuut bekroond met de zege.

In het eindklassement bedroeg Kramers puntenachterstand op Uytdehaage slechts 0.11. Alleen de EK allround van 2001 kende recentelijk een spannender ontknoping. Bart Veldkamp kwam 0.057 tekort op de Rus Sjepel.

Hoewel Uytdehaage zijn verbijstering over het geringe krachtsverschil met Kramer niet verhulde ('Ik kan wel stoer zeggen: dit was gepland, maar dat was het echt niet hoor') stuitte hij na drie verreden afstanden op ongeloof toen hij waarschuwde dat hij de overwinning niet op zak had.

Daar had het alle schijn van. Op drie afstanden had Uytdehaage zijn persoonlijke record in Thialf aangescherpt. Hij stond tweede in het tussenklassement. Zijn achterstand op Mark Tuitert was minimaal, terwijl zijn voorsprong op Enrico Fabris, Kramer en Carl Verheijen voor dat drietal onoverbrugbaar leek.

De voorzichtigheid van Uytdehaage was niet gespeeld. Hoewel hij het rekenen niet kan laten, heeft hij het vertrouwen in zijn mogelijkheden enigszins verloren. Hij is lang niet de schaatser geweest die in 2002 de perfectie benaderde door in een winter Europees, wereld- en olympisch kampioen te worden. Daarmee trad hij in de voetsporen van Ard Schenk, tot dat moment de enige Nederlander die de drieslag had gemaakt.

'Je kunt pas verliezen als je wat gewonnen hebt', zei Uytdehaage op het hoogtepunt van zijn succes. Hij heeft zijn portie de afgelopen jaren gekregen.

In het post-olympisch jaar plaatste hij zich voor geen enkel allroundtoernooi. Vorig jaar won hij brons bij de EK, nadat hij zichzelf opblies op de 5 kilometer. Bij de WK werd hij uit de strijd genomen. Hij had zich volgens de scheidsrechters schuldig had gemaakt aan het gangmaken van Verheijen.

Buitenlandse schaatsers trokken zijn integriteit in twijfel. De spontane kampioen van Salt Lake City, die zelfs uitbundig juichte toen hij het goud op de 1500 meter verloor aan een Amerikaan, werd uitgemaakt voor een valsspeler.

De nederlagen lieten Uytdehaage niet onberoerd. Hij werd gereserveerder en schermde zichzelf af van de buitenwereld, wetende dat hij op de straat voortdurend met zijn uitspraken geconfronteerd zou worden. Zijn publieke status viel hem zwaar.

Bovenop de sportieve tegenslag kwam het auto-ongeluk afgelopen september. Uythaage liet bijna het leven toen hij met zijn sportwagen van de weg raakte en ternauwernood ontkwam aan een vuurzee.

Hoewel zijn fysieke herstel voorspoedig verliep, kon hij zijn gedachten aanvankelijk niet bij schaatsen houden. 'Soms denk ik: ik kan de wereld aan. Maar op andere momenten denk ik: het zal allemaal wel.'

Opnieuw ervoer hij de nadelen van zijn faam. Zijn ploeggenoten waarschuwden hem voor de sinistere woordspelingen ('Jochem gaat vlammen', 'Jochem gaat als de brandweer', 'Jochem Uitdewagen') die de ronde deden na zijn ongeluk, wetende dat hij van slag zou raken als hem dat bijvoorbeeld tijdens een wedstrijd zou worden toegeroepen.

Zijn deelname aan de NK afstanden, waar hij dertiende werd op de 1500 meter en 5 kilometer, bleek een keerpunt. Hij hervond zijn plezier in schaatsen en leek vastbesloten zijn geschonden reputatie op te vijzelen. Hij boekte de afgelopen maanden gestaag progressie, al durfde hij bij de EK niet aan winst te denken. 'Ik had vooraf getekend voor brons', zei hij zondag.

Het leek maar langzaam tot Uytdehaage door te dringen dat hij zijn tweede Europese titel had behaald, waarmee mogelijk een periode van tegenslag is afgesloten. In een poging tot ordening noemde de zege belangrijker dan zijn wereldtitel uit 2002.

Op zijn gemak leek hij vooral als hij aan het rekenen sloeg. Bij het WK allround, half februari in Moskou, denkt hij nog sterker te zijn. Dan hoopt hij op de 10 kilometer wel de tijd te kunnen rijden die hij op zijn geheime lijstje heeft staan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden