Een team? Nee, liever individuen

Ik woon in Berlijn. Ik houd van de verlatenheid van de stad. Daaraan is nu een einde gekomen. Zelfs de bol van de Fernsehnturm is een voetbal....

Ik ben een individualist. Niet omdat ik een schrijver ben. Voor de meeste van mijn collega’s is voetbal een religie. Ze ontwaren er een enorme diepte en schoonheid in. Voor hen zijn voetballers goden. Pathetiek is altijd verdacht, maar niet als het om voetbal gaat. Ouwe jongens krentenbrood.

Vorige week zag ik een bijzondere wedstrijd. In een leeg voetbalstadion in Bazel. Ter gelegenheid van de internationale kunstbeurs lieten de kunstenaars Douglas Gordon en Philippe Parreno op een levensgroot scherm hun film Zidane, un portrait du XXI-ème siècle zien. 90 Minuten Zinédine in beeld. Een wedstrijd lang. Met zeventien camera’s gefilmd. Nu weer dichtbij, dan weer veraf. Niks geen god. Een gewone man die zijn werk doet. Een anti-held. Hij struikelt, krabt aan zijn kruis, rent in het niets. De wedstrijd en het publiek op de achtergrond. Beckham loopt als een schim voorbij.

Met een individu kan ik me identificeren. Maar niet met een team of een heel volk. Het Nederlandse volk? Ik houd niet van groepen, omdat individuen erin opgaan – met verantwoordelijkheidsgevoel en al. Omdat die massa in staat is mensen dood te drukken. Maar niemand heeft het gedaan.

Ik herinner me een andere fascinerende wedstrijd. De Israëlische kunstenaar Uri Tzaig had op het laatste moment in een belangrijke wedstrijd als artistieke interventie een tweede bal ingebracht. De spelers wisten niet welk spel te spelen. Er was geen centrum meer. Het publiek wist niet welk spel te volgen. De commentatoren wisten niet welk spel te verslaan. Camera’s schoten nerveus heen en weer. Die verwarring was adembenemend. De massa werd in losse individuen uiteengereten. Ieder voor zich moest uitmaken met welk spel zich te identificeren. Opeens ging het om vrijheid. Iedereen was op zichzelf aangewezen. Niemand kon in de massa verdwijnen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden