Sport in Amerika

Een Super League? Amerikaanse eigenaren weten niet beter

Vanuit New York belicht Koen van der Velden wekelijks ontwikkelingen in de Amerikaanse sport. Vandaag: de Amerikaanse school van de Super League.

Het SoFi stadium in Inglewood, California.  Beeld Getty Images
Het SoFi stadium in Inglewood, California.Beeld Getty Images

Geschrokken trokken de Amerikaanse eigenaren van Arsenal, Liverpool en Manchester United zich vorige week terug uit de Europese Super League, de haastig opgezette elitecompetitie die voetbalsupporters schoffeerde en daardoor het loodje legde. Het plan was gesmeed naar Amerikaans voorbeeld: geen degradatie, een salarisplafond, en vooral: heerschappij voor de eigenaren. In hun thuisland zijn de Amerikanen niet anders gewend.

Ja, ook in de Verenigde Staten heerst verontwaardiging wanneer de grote, rijke bazen van sportclubs weer eens hun eigen plan trekken, maar in de meeste gevallen maakt de woede snel plaats voor berusting. In de Amerikaanse sport regeert de dollar. It is what it is.

In 2016 trok Stan Kroenke, eigenaar van Arsenal, zijn American football-team St. Louis Rams zonder aarzeling uit de aarde van Missouri, de staat waar hij opgroeide en als vastgoedmiljardair zijn fortuin opbouwde. De bodem was uitgeput, verklaarde Kroenke, in Los Angeles was het gras groener en sappiger.

Stan Kroenke. Beeld Icon Sportswire via Getty Images
Stan Kroenke.Beeld Icon Sportswire via Getty Images

In de wijk Inglewood liet hij een gloednieuw stadion bouwen, met enkele miljarden steun van JPMorgan, de bank die de start van de Super League had willen financieren.

Kroenke, ook eigenaar van Colorado Avalanche (ijshockey), Denver Nuggets (basketbal) en Colorado Rapids (voetbal), werd persona non grata in zijn thuisstaat, maar met de verplaatsing naar Californiё vestigde hij zich definitief in een van de lucratiefste sportmarkten van het land.

Afgelopen week deed Kroenke wat hij in Missouri nooit gedaan had: hij ging door de knieën, zou zijn excuses hebben aangeboden aan onder meer Arsenal-coach Mikel Arteta. Net als John Henry, hoofd van de Fenway Sports Group en eigenaar van Liverpool, en de Glazer-familie van Manchester United, had hij zich vergist in de Europese voetbalcultuur, die het Amerikaanse sportmodel vrijwel meteen uitkotste.

‘Ze wisten niet hoeveel voetbal betekent voor de supporters, dat is de fout die ze maakten’, legde de Amerikaanse Brad Friedel, voormalig doelman in de Premier League, uit op de Britse tv-zender Sky. ‘Ze zagen dollars, maar misten het menselijke element.’

Ook de Glazer-familie ging door het stof met excuses aan de supporters van United. Henry, eigenaar van Boston Red Sox (honkbal), nam plaats voor de camera om zich tot de aanhang van Liverpool te richten. ‘Alleen ik ben verantwoordelijk’, sprak hij. ‘We hebben jullie gehoord. Ik heb jullie gehoord.’

Arsenal fans rellen naar aanlieding van een wedstrijd tegen Everton. Beeld Getty Images
Arsenal fans rellen naar aanlieding van een wedstrijd tegen Everton.Beeld Getty Images

Socialisme

Hoewel het idee van de Super League naar verluidt vooral uit de koker van Andrea Agnelli (Juventus) en Florentino Perez (Real Madrid) kwam, was bij de opzet van de competitie duidelijk gekeken naar de achtertuin van Kroenke, Henry en de Glazer-familie. De vijftien vaste klanten in de elitegroep konden niet degraderen, zoals in Amerika gebruikelijk is, en clubs konden maar een deel van hun budget besteden aan salarissen en transfers.

De Amerikaanse blauwdruk werd niet één op één overgenomen. In de Verenigde Staten werken competities (behalve het honkbal) met een absoluut salarisplafond: een vast bedrag voor iedereen, in plaats van een percentage. Over elke dollar boven het plafond, betalen clubs een flinke belasting (iets dat de rijksten zich nog altijd makkelijker kunnen veroorloven).

Een ander verschil: om gelijkheid te creëren worden laaggeklasseerde clubs beloond bij de eerstvolgende draft, de selectieronde waarbij jonge talenten bij universiteiten of uit het buitenland worden weggeplukt. Zij mogen als eerste kiezen. In recente jaren leidde het in de NBA tot een race naar de bodem, waarna de competitie de regels veranderde: het slechtste team komt tegenwoordig niet meer automatisch als eerste aan de beurt.

Het SoFi stadium in aanbouw.  Beeld Hollandse Hoogte / AFP
Het SoFi stadium in aanbouw.Beeld Hollandse Hoogte / AFP

Met het streven naar evenwicht wordt de Amerikaanse sport weleens vergeleken met een eilandje socialisme in een zee van kapitalisme, maar het zijn de eigenaren die die stelling doen wankelen.

Zonder toezicht van de Uefa hadden de deelnemers aan de Super League (volgens hun eigen inschatting) miljarden aan televisiegeld kunnen verdelen, net zoals in de Amerikaanse sport, waar eigenaren zwemmen in dollars van lucratieve televisiedeals. American football-competitie NFL kent een tv-contract ter waarde van honderd miljard dollar, verspreid over elf seizoenen, de NBA wil de inkomsten via uitzendrechten binnenkort verdubbelen naar 8 miljard dollar per seizoen.

Jaren geleden al richtten de Amerikaanse sportcompetities zich op een mondiaal publiek, zoals ook de Super League beoogde. Het Chinese Tencent betaalt de NBA jaarlijks 1,5 miljard dollar voor uitzendrechten, terwijl de competitie onder meer wedstrijden in Latijns-Amerika op de kalender plaatste. De NFL deed op haar beurt regelmatig Europa aan.

Het is niet ondenkbaar dat er in de toekomst een NBA- of NFL-team in pakweg Europa zal spelen. Het is nog zo’n Amerikaans fenomeen: uitbreiding. Clubs betalen flinke sommen voor hun toetreding tot competities, geld dat weer wordt verspreid onder de bestaande teams. Een Europese Super League had in de toekomst ook dit voorbeeld kunnen volgen, zo werd gefluisterd, mogelijk met clubs op een ander continent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden