'Een stukje afsteken is er in Japan niet bij'

De bejaarde bestuurders van de schaatsbond zijn hem een doorn in het hoog. Maar over de Japanse schaatsers spreekt de Nederlandse coach Johan de Wit vol lof. 'Het loopt als een trein.'

Johan de Wit met de Japanse Misaki Oshigiri Beeld null
Johan de Wit met de Japanse Misaki Oshigiri

Johan de Wit, een schaatscoach zonder groot verleden, is zowaar een man van naam aan het worden in Japan. Hij kan zelfs uitgroeien tot een bescheiden beroemdheid indien hij de schaatsers uit het Aziatische land naar eremetaal coacht. Als dat lukt op de WK afstanden, die vandaag

beginnen in Zuid-Korea, is hij verzekerd van de nodige aandacht. De Japanse televisie volgt De Wit en zijn schaatsploeg al enige tijd van nabij.

'We hebben sinds de successen van vorig jaar veel media achter ons aan. Een van die tv-ploegen volgt mij. Er komt een documentaire over mijn werk in Japan. Johan San, of zoiets. Het wordt als een aflevering van Andere Tijden Sport. Eens in de maand zijn ze erbij', vertelt De Wit (37) in Zuid-Korea.

Dat volgen gaat op de Japanse manier, massaal en zonder aflaten. 'Ik liet ze in Inzell, waar we in januari een trainingskamp hadden, toe tot de krachttraining. Er waren twee cameraploegen. Gauw een mannetje of tien in totaal. Ik dacht dat ze twintig minuten wat beelden zouden schieten. Maar ze kwamen elke training. Ze filmden telkens hetzelfde. Volgend seizoen, in de aanloop naar de Olympische Winterspelen, gebeurt dat niet meer. Nu wel, want we moeten populairder worden.

'Tegen die mensen van Asahi, TBS, Fuji en zo kun je niet zeggen: wegwezen. Wij willen in de aanloop naar de Spelen van Pyeongchang alles kunnen doen. Het is in Azië eerst presteren en dan krijg je geld.'

En dat uit de mond van een schaatstrainer die in 2015 nog overwoog zijn oude beroep van gymnastiekleraar op te pakken. Het lot wilde anders. Japan zat verlegen om schaatskennis. De Wit werd de coach van de twaalfkoppige allroundploeg. Zijn jonge collega Robin Derks doet de sprinters.

Vlakkere races

'Japan wilde na de Olympische Spelen van Sotsji een coach uit Nederland. Ze kwamen bij mij omdat ik in het laatste jaar met New Balance drie Japanners in de ploeg had. Zij schaatsten veel vlakkere races op de lange afstanden dan hun landgenoten. Naast de successen in Sotjsi vonden ze dat heel interessant.'

De Wit was in Sotsji coach van stayer Annouk van der Weijden, die de 3 kilometer als vijfde beëindigde. Hij noemde zijn kleine commerciële ploegje destijds 'de puist op de reet van het Nederlandse schaatsen'. Om hem heen stonden coaches als Kemkers en Orie die 23 medailles binnenhengelden. De wereld stond perplex.

Hij liet zich twee jaar geleden overhalen naar Japan te komen. In Nederland was hij uitgekeken op het werk met een ploeg met rijders die weggingen naar betere teams dan wel stopten omdat ze toch niet goed genoeg bleken. Consistentie, jarenlang werken met dezelfde schaatsers, is en blijft de manier om aan de top te komen, is de filosofie van De Wit.

Johan de Wit (rechts) als coach van Jacques de Koning in 2008 Beeld null
Johan de Wit (rechts) als coach van Jacques de Koning in 2008

In Japan kreeg hij meteen een driejarig contract, een overeenkomst die hij nog eens met vier jaar zou kunnen verlengen, indien de prestatiecurve blijft stijgen. Het werken in Japan bevalt hem. Hij zegt te passen in het land. Een kwestie van geduld uitoefenen.

'Toen ik zou tekenen, werd ik aangesproken door Ryan Shimabukuro, de Amerikaan die er net een jaar had gewerkt. Hij zei dat Japanners niet te vertrouwen waren. Ik moest het niet doen. Hij was zelf overspannen teruggegaan naar de VS. Hij wilde dat iets direct gebeurde, alleen dat gaat hier niet zo. Er zijn meetings met hoger geplaatsten. Ze lopen de benen onder hun kont vandaan voor jou en je wensen. Maar je moet wel leren tot tien te tellen. Blijkbaar pas ik in die cultuur.'

Rustige aanpak

Japanners zeggen geen nee, ook als ze weten dat iets onmogelijk is. 'Dan zeggen ze: het is difficult, moeilijk. Dan kan het niet, maar dat zullen ze niet zeggen. Dat directe van ons Europeanen hebben ze hier niet. Ik heb geleerd dat een rustige aanpak werkt. Dat is het gekke van Japan. Dat hier eigenlijk niets kan. Maar toch alles lukt.'

Japan is van oude mensen en dingen die niet voorbijgaan. 'Als je ergens om vraagt, houden de grijze heren de boot af. De Japanners in de schaatsbond zijn van structuur en vaste patronen. Als er dingen moeten veranderen, en dat is afgelopen jaar veel en snel gebeurd, gaat ze dat te snel.

'Dit land zit hartstikke ingewikkeld in elkaar. Je kunt je zo'n cultuur niet voorstellen. Die looplijnen en de machtsverhoudingen zijn bijzonder. Japan is gigantisch aan het vergrijzen en dat zie je in alles, maar ook in de schaatsbond terug. Het zijn alleen maar oude mensen die ergens over beslissen.'

Als voorbeeld wijst De Wit op de wereldbekerwedstrijden in Harbin, China. 'Is een korte vlucht. Maar wij doen er tien uur over. Vanuit Amsterdam ben je er in elf uur.' Dat de reis vanuit Japan toch zo veel tijd vergt, komt volgens De Wit omdat het via een reisbureau moet gaan dat connecties heeft met een luchtvaartmaatschappij. 'Dan kun je er met je skyscanner naast zitten en zeggen dat er een rechtstreekse vlucht is en dat die veel goedkoper is. Maar even later zit je in het toestel dat meer kost en meer tijd neemt.'

De Wit noemt het een van de muren waar hij tegenop loopt. 'Je kunt verschrikkelijk hard trainen en resultaten boeken. Maar het gaat ook om de details. Vorig jaar hadden we medailles kunnen halen op de WK allround in Berlijn. We waren niet goed meer door alle reistijd en jetlags die we hadden gehad. Daarop verloren we. Dat snappen ze niet. Of ze willen het niet snappen. Er wordt niet nagedacht over het belang van de sporter. Het gaat erover dat zij de macht hebben. Schaatsers moeten blij zijn dat ze naar de World Cups mogen.'

De schaatshal in Gangneung waar het volgend jaar allemaal moet gebeuren Beeld null
De schaatshal in Gangneung waar het volgend jaar allemaal moet gebeuren

Hoge hartslag

De Wit ging bij zijn entree onconventioneel door het Japanse porselein heen. Er was de aanname dat Japanners geen lange afstanden konden schaatsen. Dat de sprint hun lotsbestemming was. 'Van die gedachte moesten we af. Dat was zo'n onzin. We zijn hard gaan trainen, op lange en korte afstanden. En het ging meteen hartstikke goed.

'Ik ontdekte dat Japanners lange trainingen deden op een lage hartslag. In schaatsen moet je juist met een hoge hartslag een fors wattage kunnen trappen. Het gaat om vermogen. Als je hard wilt schaatsen, moet je heel veel vermogen kunnen leveren. Als je dat vermogen niet hebt, dan houdt het op. Daar trainen we op. Wij testten wij op de wattbike. Je kunt schaatsers in een 30-secondentest met elkaar vergelijken. Daar houd ik van. Het moet gaan leven dat ze elkaar eraf willen rijden. Zo van: hij is sneller en je zorgt maar dat jij de volgende keer sneller bent. Eergevoel. Dat miste ik de laatste jaren in het Aziatische schaatsen. Het was harteloos.'

Nu hij dagelijks met ze traint, bemerkt De Wit de hoge werkethiek bij Japanners. 'Er kwam er een over van de sprintploeg naar mijn team. Want hij wilde werken. Hij was het sprintgedoe zat. Dat geldt eigenlijk voor allemaal. Ze voeren uit wat je voorschrijft. Als het regent, steekt niemand een stukje af.

'In Nederland bepaalden rijders hun eigen programma. Dan kun je niets controleren als coach. Het einde is zoek. Hier heb ik juist sterk moeten nadenken wat ik ging doen omdat ze alles precies uitvoeren. Het loopt nu als een trein.'

In Japan mag De Wit zijn trainingsideeën uitstippelen. Hij heeft in Obihiro en Nagano uitstekende faciliteiten. 'Op sommige gebieden zelfs beter dan in Nederland.' Technisch vindt hij Japanse schaatsers het ideaal. 'Diep zitten, dat doen ze zo geweldig.' Er zijn parallelle routes. 'Nao Kodaira, onze topsprintster, heeft een individuele sponsor en een eigen coach. Ze is aangesloten bij een universiteit. En dat gaat heel goed.'

Het moet goed blijven gaan de komende jaren. Alle tegenwerking van de bestuurders daargelaten, is het aan De Wit om een toekomstplan te schrijven. 'Ze willen na de Spelen van Pyeongchang beginnen met een tweejarige trainersopleiding. Hier kregen schaatsers die verbitterd waren gestopt jonge pupillen in handen. Zonder een gedegen opleiding, zoals in Nederland. Dat moet anders. Het is geweldig als we dat bereiken. Er is in Japan gigantisch veel talent. Ik vind het echt een schande dat het jarenlang zo slecht ging. Dat moet helemaal niet kunnen. De kennisachterstand was te groot.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden