Reportage

Een shorttracker haalt zijn ijzers uit Diever, Drenthe

In een 'schuurtje' in Drenthe maakt Johan Bennink de schaatsen voor 80 procent van de wereldtop. Wie weet rijden de kampioenen dit weekeinde bij de WK allemaal op een Evo.

Dordrecht, 2017. De vrouwen zijn tijdens de World Cup bezig aan de aflossing. 80 procent van de wereldtop rijdt op ijzers uit Diever. Beeld Klaas Jan van der Weij

Het zou Johan Bennink niet verbazen als alle medailles bij de WK shorttrack, vanaf vandaag in Montreal, worden gewonnen op schaatsijzers die zijn gemaakt in Diever, het Drentse esdorp waar hij een fabriek met de afmetingen van een schuur bestiert. Alle medailles op de Winterspelen in Pyeongchang zijn ook op zijn ijzers veroverd.

Bennink (70) trekt zelf alvast de conclusie na een rondleiding die zo'n twee minuten duurde. 'Het is ook niet zo groot, hoor', zegt hij lachend in het hart van zijn schaatsenfabriek Evo.

Tegen de bakstenen muur staan stellages met houten bakken vol ijzers. Twee groene slijpmachines bezetten het middelpunt van de ruimte. De werkbanken liggen vol met oliespuiten, gereedschap en meetapparatuur. De werkplaats lijkt op een uit de hand gelopen klusschuur. Maar wel eentje waar zo'n drieduizend schaatsen per jaar uitrollen.

In het vocabulaire van Bennink is 'schaats' de metalen onderkant van het geheel. Hij maakt ook weleens de carbonschoen - met zo'n 2.000 euro het duurste gedeelte van de shorttrackschaats - 'maar die markt is klein en schoenen gaan jaren mee. Als ik een paar honderd schoenen verkoop, heb ik een paar duizend schaatsen verkocht', aldus Bennink.

Logisch dus dat hij van de metalen onderdelen zoals de flinterdunne messen met een dikte van 1,1 millimeter of de buizen waaraan de messen vastzitten z'n specialisme heeft gemaakt. Het metaal haalt hij uit een staalfabriek in Oostenrijk. De aluminiumdelen laat hij maken door het bedrijf van zijn compagon Edward Hagen in Heemskerk. In Diever wordt alles geassembleerd. Hij heeft er zeven man voor in dienst.

'Kwaliteit', zegt Bennink over de reden waarom Zuid-Korea, het grootste shorttrackland ter wereld, kiest voor schaatsen uit een Drents dorp met nog geen drieduizend inwoners. Donderdag stuurde hij nog negen dozen met daarin zo'n honderd paar schaatsen naar het Aziatische land. Bennink: 'Van het metaal, het slijpen, de lijmsoort, het frezen of de manier van lassen. De standaard is op elk vlak hoog. De schaatsers mogen geen verschillen tussen de ijzers voelen. Wij leveren het basisproduct, zij kunnen het dan weer zo perfect mogelijk afstellen.'

Voormalig topshorttracker Niels Kerstholt zegt dat Nederlandse schaatsenmakers mondiaal hoog staan aangeschreven. In het langebaanschaatsen domineren Nederlandse producenten als Viking en Maple de markt. In het shorttrack rijdt 80 procent van de top op Evo. De rest rijdt op Maple of het Australische Pennington.

'Het zit bij ons in de cultuur', zegt Kerstholt over de overheersing. Daar komt bij dat de Nederlandse bedrijven flink met elkaar concurreren, wat de kwaliteit van de schaatsen hooghoudt. Kerstholt: 'Het is een ratrace waarbij Evo in het shorttrack nu voorligt'.

Bij die wedloop zijn successen zoals de medailleregen op de Spelen in Pyeongchang belangrijk, weet Johan Bennink. In 1990 richtte hij Maple op, dat hij in 2007 verliet om Evo op te richten. Met Maple verdiende hij pas een plek in de gevestigde orde toen zijn schaatsers belangrijke wedstrijden hadden gewonnen.

Niels Kerstholt Beeld anp

Mond-tot-mondreclame is waardevoller dan een billboard of gelikte fabriek. Bennink: 'Schaatsers zijn huiverig voor verandering. Tot iemand wint. Als je een goed product hebt, duurt het drie tot vijf jaar voordat het aanslaat. Daar kun je dan een jaar of tien op teren.'

Het betekent niet dat hij nu met Evo achterover leunt. Stilstand is achteruitgang, zeker als het gaat om shorttrackschaatsen. Volgens Niels Kerstholt liggen snelheden steeds hoger, waardoor de kracht op het ijzer toeneemt: 'Soms is dat wel het dubbele van het lichaamsgewicht. Het materiaal moet dat kunnen weerstaan.'

Daarnaast wisselen shorttrackers vaker van ijzers dan langebaanschaatsers, bijvoorbeeld vanwege schade. 'Een Zuid-Koreaanse wil elke World Cup zelfs een nieuw paar', zegt Johan Bennink.

Voor een shorttracker is er niets fijner dan te weten dat de nieuwe schaats precies hetzelfde is als de vorige. Juist dat is het moeilijkste bij de productie, zegt de Australische langebaanschaatser Daniel Greig (27). Hij is als compagnon van Bennink verbonden aan Evo. 'Veel jongens die op Maple schaatsen, zoeken bijvoorbeeld naar ijzers die tussen 2006 en 2008 zijn gemaakt. Dat waren de besten', zegt Greig.

Greig wordt in de schaatswereld geroemd om zijn technisch vernuft. Hij stelt de schaatsen van onder anderen Koen Verweij en Michel Mulder af. Ook leerde hij op de Deakin University in zijn thuisland alles over carbonvezels. Hij is nu druk met het ontwikkelen van carbononderdelen die de metalen onderdelen moeten vervangen.

Daniel Greig Beeld anp

Greig: 'Carbon absorbeert trillingen en is veel organischer dan metaal. Het geeft de schaatser beter feedback dan welk metaal ooit zou kunnen.' Met jonge compagnons als Greig en Diederik van der Steen (32), een oud-shorttracker en afgestudeerd industrieel ontwerper, hoopt Bennink met zijn bedrijf nog vele jaren de shorttracktop van schaatsen te voorzien.

Het enige land dat hij nog niet heeft veroverd is Nederland. Van de tien Nederlanders die de komende dagen op de WK in Montreal in actie komen, rijden alleen Sjinkie Knegt, Lara van Ruijven en Suzanne Schulting op zijn ijzers. Bennink kan er wel om lachen: 'Ach, zo heb ik er altijd al naar gekeken: als ze niet op mijn spullen rijden, is het aan mij daar verandering in te brengen met een beter product.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden