Een ploegleider als God de Vader

Van zijn 54 levensjaren heeft de Belg Walter Godefroot er 32 in het wielrennen doorgebracht. Eerst was hij succesvol coureur....

0'E ENS EVEN KIJKEN waar de mannekes zitten', zegt Walter Godefroot en hij zoekt met de afstandsbediening Eurosport op. Het is even zoeken. Zijn vrouw heeft de rangorde der kanalen bepaald en zijn mannekes rijden niet op de plekken die de camera registreert.

Het is een slome woensdagmiddag eind juni. De leider zit thuis, terwijl zijn ploeg ter voorbereiding op de Tour de France door Zwitserland fietst. Zo werkt dat bij Team Deutsche Telekom, zoals de machtigste ploeg van het peloton in vol ornaat heet.

Rudy Pevenage en Frans van Looy zitten achter het stuur om de fietsende werknemers op hun plichten te wijzen. De baas zelf zit in zijn huis in westelijk Gent, telefoon en fax binnen handbereik. 'In voetbaltermen: zij zijn de veldtrainers en ik ben de technisch directeur.'

Het leiden van een wielerploeg is net zoiets als directeur zijn van een middelgroot bedrijf. 'Nee, het is niet de rol die ik gezocht heb. Maar iemand moet het toch doen. Ik heb de verantwoordelijkheid over zo'n 28 man.'

Het huis in Gent is tevens kantoor. De fietsenzaak in Gent, die hij altijd heeft aangehouden, is tevens magazijn. Waarom moeilijk doen als het makkelijk kan?

Negen jaar geleden heeft hij samen met een financieel compagnon zijn werkzaamheden van sportbestuurder, zoals dat in Vlaanderen heet, in een vennootschap gegoten. Een secretariaat is er niet. Hij doet alles zelf en als hij niet alles kan doen, dan steekt mevrouw Godefroot wel een handje toe. Walter Godefroot is wars van dikdoenerij.

'Ik houd graag de lijnen kort', zegt hij er zelf over. 'Als ik geen voeling meer heb met de basis, gaat het fout.'

Hij staat op om van het bureau een papier te pakken. 'Hier heb ik het aanmeldingsformulier voor Parijs-Tours. Dat is nu net binnengekomen. Ik fax meteen terug naar de organisatie dat we meedoen. Dat kost me net zoveel tijd als een secretariaat opdracht geven dat te doen.

'Als zo'n secretariaat dat niet op tijd uitvoert, ben ik verantwoordelijk. Als wij niet aangeduid zijn voor de Tour is het mijn fout. Als wij betrapt worden op doping is het mijn fout. Eigenlijk moet je God de Vader zijn als ploegleider. Maar helaas gaat dat niet.'

Een ploegleider is in de filosofie van Walter Godefroot ook maar een mens dat vooral goed moet zijn in het vinden van goede mensen. 'En de juiste snaar raken, dat is ook belangrijk. Je hebt te maken met renners. Individualisten allemaal, jongens met een eigen instelling.'

Door de opzet met een vennootschap zijn de renners ook zíín renners. Telekom kan wikken wat het wil, maar daarin is Walter Godefroot toch echt God de Vader. 'Al is de tijd voorbij dat er zomaar een som geld beschikbaaar wordt gesteld. De sponsor heeft natuurlijk wel enige zeggenschap. Maar ik ben verantwoordelijk voor de financiële kant, net zoals ik met de kledingsponsor en de materiaalsponsor onderhandel, net zoals ik bepaal wie er in mijn team rijden.'

Hij vertelt van een conflict met Bjarne Riis, zijn Deense kopman die vorig jaar per se diens jonge landgenoot Michael Kinäb bij de ploeg wilde hebben. 'Ik heb tegen Bjarne gezegd: dat zal niet gaan. Dat kan ik tegenover mezelf niet verantwoorden.

'Ze kunnen bij ons elke dag wel aankomen met een neoprof en zeggen dat hij niet te veel hoeft te kosten. Maar daar heb ik niets aan. Ik neem alleen een neoprof die ik zelf wil. Ik neem er geen renner bij om iemand een plezier te doen. Hij moet het waard zijn om in mijn ploeg te rijden. Mijn eigen jongen rijdt bij de amateurs, maar ik neem hem alleen als hij werkelijk getalenteerd is. Als ze tegen mij gaan zeggen: je moet die en die er bij nemen, dan ben ik weg.'

Een paar keer in het seizoen stuurt de Louis van Gaal van het wielrennen zelf de volgauto. Walter Godefroot is in de klassiekers wel present en in de Tour de France ontbreekt hij uiteraard evenmin. Nu kijkt Rudy Pevenage, de Bobby Robson van het wielrennen, naar de televisie.

Het is een opwindende zondagmiddag in juli. Pevenage staat in Forges-les-Eaux en probeert van achter een aantal bezwete ruggen de koers te volgen op een van de televisies bij de aankomst.

Op tien kilometer voor de aankomst ziet hij het peloton als een geschrokken mierenhoop uiteen vliegen. Chute! Valpartij! Waar zijn de mannekes?

Pevenage drukt het koptelefoontje dieper in zijn oor en probeert met de mobilofoon contact te leggen met Godefroot, maar die is op dat moment buiten de volgauto om gevallen renners weer in het zadel te helpen.

Hij holt naar de streep en ziet Bjarne Riis een minuut later dan Olano, zijn grootste concurrent, arriveren. Van de ploeg was alleen Rolf Aldag present om hem hulp te bieden. Riis is woest. Godefroot is de kalmte zelf, ogenschijnlijk althans.

Natuurlijk, het is vervelend allemaal, maar die dingen gebeuren. 'Wielrennen is een kwestie van vallen en opstaan.' De berustende glimlach verdwijnt als een Duitse verslaggever de kwestie van de opvolging aan de orde stelt. Jan Ullrich heeft nu al een voorsprong van ruim een minuut op Riis. Zou hij niet kopman moeten worden?

Walter Godefroot: 'Met mijn ogen dicht weet ik uit welk land de vragensteller komt. De Deense journalisten zijn bang dat ik Riis laat vallen. De Duitse journalisten zijn bang dat ik Ullrich geen kans geef.

'Laat ik het nog één keer zeggen: Bjarne is de kapitein en dat blijft zo. Iedereen blijft maar zoeken naar een verdeeldheid die er niet is. Pas in op de rustdag zullen we de balans opmaken. Nu is er nog niets aan de hand. We hebben slechts een slag verloren. Let wel: door domme pech, niet eens door een fout. Ik zeg u: de oorlog is nog lang niet gedaan.'

Walter Godefroot heeft alles al eens gezien en meegemaakt. Veroverde als prof in de schaduw van Eddy Merckx in 1970 de groene trui. Moest als ploegleider van een kleine ploeg in de schaduw van Bernard Hinault kruimels ruimen. Maakte als ploegleider van een plotseling verrassend grote ploeg een einde aan het tijdperk van Miguel Indurain. Walter Godefroot is sinds twee weken 54 jaar oud en al 32 jaar actief in het professionele wielrennen.

Hij glimlacht bij de vaststelling. 'Voor een ambtenaar is dat al een loopbaan, hè? Die kunnen na 35 jaar met pensioen.'

Het is een carrière die door haar lengte veel kleur verloren heeft. Veel generaties kennen Walter Godefroot slechts als een ploegleider die na jarenlang rommelen in de marge ineens succesvol was.

De Zwitserse coureur Niki Rüttimann stuurde hem een jaar of acht geleden als de eerste de beste voorbijganger om een boodschap. Een ploeggenoot moest hem vertellen dat Godefroots naam prijkt op de erelijsten van Luik-Bastenaken-Luik, Parijs-Roubaix, zelfs twee keer op die van de Ronde van Vlaanderen en dat hij negen maal een Touretappe won.

Walter Godefroot vertelt het als een smakelijke anekdote en spreekt slechts op geringschattende toon over zijn eigen verdiensten. 'Het is een loopbaan die ik nooit gezocht heb. Ik heb nooit de pretentie gehad renner te worden. Ik ben door omstandigheden op de fiets gezet en ik was lichamelijk begaafd. Het ging goed en zo ben ik verder gegaan.

'U moet weten: ik ben van eenvoudige komaf. Het was voor mij de enige mogelijkheid om iets te worden. Tja, en dan is het beter gegaan dan ik had verwacht. Ik ben een behoorlijke renner geweest, maar echt geen uitzonderlijk renner. Geen Merckx of Gimondi. Ik ben nooit verwend geweest. Ik heb altijd mijn eigen zaakjes moeten regelen.

'Na vijftien jaar wielrennen had ik mijn beste contract kunnen krijgen. Maar ik wilde eigenlijk stoppen. Er kwam een nieuwe generatie aan met mannen als Pevenage.

'Ik heb gezegd: ik kan het niet meer aan. Toen zei de baas: heb je geen goesting om sportbestuurder te worden. Ik had daar eigenlijk nooit aan gedacht. Maar als oudere renner gaf ik al wat leiding op de weg. Dus ik dacht: waarom niet?'

IJsboerke, werd Capri Sonne, Capri Sonne werd Lotto, Lotto werd Domex, Domex werd Domex-Weinmann. Walter Godefroot heeft jaren in het dal doorgebracht voordat hij de bergen op mocht. 'Ik weet zelf haast niet meer waar ik zoal geweest ben.'

Godefroot herinnert zich nog wel een blauwe maandag ploegleider in Nederland te zijn geweest. Dat was in 1984. Lomme Driessens kon het bij Kwantum niet langer aan, collega Jan Gisbers had nog geen ervaring met de Tour, Jan Raas lag in bed na zijn fatale val in Milaan-San Remo en Walter Godefroot was al een tijdje werkeloos. Raas: 'Ik zocht iemand die ik kon vertrouwen en ik wist dat Walter in zijn fietsenwinkel zat. Hij is twee maanden gebleven.'

Godefroot: 'Jan wilde me er graag bij hebben, maar Kwantum wilde een proeftijd. Toen heb ik gezegd: als u ervan overtuigd bent dat u me wilt hebben, dan moet u me gewoon nemen. Jan heeft me daar later nog over gebeld. Die vond het nogal jammer, geloof ik.' Raas: 'Voorzover ik weet, is er nooit sprake van geweest dat Walter zou blijven.'

Jacques Hanegraaf heeft twee keer met Godefroot gewerkt. Hij reed in dat jaar bij Kwantum en werd in 1992 door Godefroot naar Telekom gehaald. 'Peter Post kon niet zo snel een sponsor vinden en Olaf Ludwig, met wie ik toen reed, kon terecht bij Telekom. Hij eiste in zijn contract dat ik met hem zou meekomen.'

De ervaring van Hanegraaf, die nu in de Tour dagelijks de ritwinnaar begeleidt van interviews naar dopingcontrole, kwam Godefroot goed van pas. Hanegraaf: 'Ze reden maar een beetje rond. Veel jonge Oost-Duitsers, nog geen professioneel systeem. We hebben snel een taakverdeling gemaakt. Wat willen we bereiken? Hoe gaan we dat invullen?'

Walter Godefroot had een jaar eerder het roer bij de Duitsers overgenomen van Hennie Kuiper. Godefroot: 'Ik was eigenlijk een beetje uitgekeken op het ploegleiderschap. Contracten die niet nagekomen werden en al die dingen meer. Ja, toen kwamen ze uit Duitsland.'

Stuttgart ging als geldschieter, Telekom kwam en wilde niet alleen Godefroot, maar diens complete Belgische organisatie. Voor hem een ideaal uitgangspunt, want Walter Godefroot hecht aan een goede structuur. Renners komen en gaan, de organisatie blijft.

'Voor mij bestaan er geen goede of slechte ploegen. Er bestaan goed of slecht gestructureerde ploegen. Beperkte mogelijkheden zijn helemaal niet erg. Ik zou net zo lief werken bij een ploeg als Vlaanderen 2002.'

Godefroot zag bij Telekom ook een uitdaging in het verschiet liggen. 'Ik wilde bewijzen dat het mogelijk was een goede Duitse profploeg van de grond te krijgen.'

Maar dat had nog veel voeten in de aarde. De wielrenners uit de Bondsrepubliek speelden, een enkele uitzondering daargelaten, in die jaren een bijrol. De wielrenners uit de Democratische Republiek konden hard rijden, maar waren niet vertrouwd met de professionele wielerwetten.

'De eerste vraag die me door de Duitse pers werd gesteld was over het verschil tussen Ossis en Wessis, en hoe ik daar een geheel van ging maken. Ik had daar nog nooit van gehoord en nu wil ik er eigenlijk nog niet van horen. Ik werk met mensen en het enige probleem met die mensen was dat ze al 28 jaar waren en nog steeds neoprof.'

De grote namen uit het communistische cyclisme kozen voor financieel draagkrachtiger ploegen. Godefroot moest steen voor steen aan zijn ploeg bouwen. Hij kreeg daar ook de tijd voor, totdat Telekom vorig jaar stelde dat het mooi was geweest.

In de Tour van 1995 was de ploeg aanvankelijk niet eens welkom en mocht uiteindelijk pas bij de gratie van Leblanc gehalveerd aantreden in een wonderlijke combinatie met ZG Mobile - een dieptepunt in Godefroots carrière. Een jaar later kon hij, dankzij de impulsen van Bjarne Riis, de mogelijkheden van het Duits cyclisme aantonen - een hoogtepunt in Godefroots carrière. Telekom besloot vervolgens tot 1999 met wielersponsoring door te gaan.

In zijn spreekwoordelijke bescheidenheid ziet Walter Godefroot in Bjarne Riis de sleutel tot het succes. 'Ik ben vervangbaar, Rudy is vervangbaar, de verzorger is vervangbaar, maar Bjarne is onvervangbaar.'

Jacques Hanegraaf: 'Zo is Walter inderdaad. Uiterst bescheiden. In een goede ploeg rendeert zo'n houding. Als je met allemaal professionals bent, dan wrijf je elkaar wel bepaalde dingen onder de neus. Hij kan de rots in de branding zijn.'

Hanegraaf vond bij Godefroot de rust die hij bij veel ploegleiders miste. 'Peter Post was toch vaak op de beslissende momenten nerveus. Dat had Jan Raas ook. Maar laat ik ook iets kritisch zeggen over Walter. Soms was hij tè rustig. Hij liet de dingen vaak erg op zijn beloop. Jan Gisbers deed dat ook. Die viel soms om van de rust. Maar deze ploeg is zo goed en zo zelfstandig dat Godefroot gemakkelijk rustig kan zijn.'

Udo Bölts fietst vanaf het begin voor Telekom. Hij kreeg van Godefroot alle tijd om zijn talenten te ontplooien. Eind vorig seizoen won hij de Clasica San Sebastian, dit seizoen de Dauphiné Libéré.

Ook uit zijn mond louter complimenten. 'Een zeer correcte man. Hij vertrouwt zijn renners en luistert naar wat ze te zeggen hebben. Hij geeft iedere rijder het gevoel belangrijk te zijn. Je weet bij Walter waar je aan toe bent. Je bent genomineerd voor de Tour of je bent het niet. Er worden geen spelletjes gespeeld.'

Bölts kon aan het eind van vorig seizoen bij veel andere ploegen terecht. Hij kon er meer verdienen, niet gehinderd door knechtenklussen. Godefroot: 'Udo is naar me toegekomen en heeft het me voorgelegd. We hebben erover gesproken en hij heeft dan toch besloten om te blijven, in ruil natuurlijk voor salarisverhoging.'

Bölts: 'Het lijkt heel aanlokkelijk om van team te wisselen. Maar als ik nu weg ga, dan kan ik er alleen maar op achteruit gaan.'

Handtekeningenjagers dringen bij de start van de vierde etappe in Plumelec rond renners en begeleiders van Telekom. De ploegleider staat een Deense verslaggever te woord die vraagt of de goede klassering van Ullrich niet ten koste gaat van Riis' kansen.

Walter Godefroot antwoordt: 'Ullrich weet dat hij de Tour niet kan winnen zonder Riis. Haal Riis weg en je hebt dezelfde Ullrich niet meer. Jan weet dat. Die zegt: Walter, ik heb een opdracht en die voer ik uit. Hij is van karakter en opvoeding zo gedisciplineerd dat hij dat accepteert. Jan is een bijzonder manneke.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden