Een lieve jongen, bijna altijd geweest

Volgende week zondag hoopt Gilles de Bilde tegen NAC zijn debuut in de Nederlandse competitie te maken. Op 1 april eindigt zijn schorsing van vier maanden, opgelegd door de Belgische voetbalbond na de klap op het gezicht van tegenstander Krist Porte....

Gilles de Bilde heeft een glimlach die Albanië zou ontwapenen. En een vuist zonder mededogen. Maar daarover mogen we niet spreken. Spijt betuigd, straf gehad. 'We praten alleen over voetballen, want daar is het toch om begonnen.'

Het aftellen is vergevorderd op deze donderdagmiddag in de kantine van de Herdgang, het trainingscomplex van PSV. Nog tien nachtjes slapen. Dan kan er voor het eerst in 1997 gevoetbald worden. Op een echt voetbalveld, tegen een echte tegenstander, met een echte scheidsrechter en voor echte toeschouwers. Dan is Gilles de Bilde weer de voetballer die hij voor 21 december was en, als de tijd alle wonden heeft geheeld, ook weer de mens die hij was.

'Meneer, een lieve jongen, altijd geweest', volgens grootvader Roger de Bilde. 'Echt een goede gozer', volgens oud-teamgenoot Fred van den Hoorn. 'Een rustige jongen', volgens PSV-manager Frank Arnesen. 'Een jolige jongen', volgens trainer Dick Advocaat. 'Maar soms een beetje opvliegend', volgens Gilles de Bilde zelf.

Zoals zaterdag 21 december in het Brusselse Astridpark. Anderlecht speelde die avond tegen Eendracht Aalst en Per Zetterberg had net een strafschop benut. Toen gebeurde het.

Roger de Bilde: 'We zagen Krist Porte bebloed weggedragen worden, maar we wisten niet wat er aan de hand was. Ik heb na afloop meteen naar huis gebeld en gezegd: er is iets gebeurd op Anderlecht. Stel de video in.'

Thuisgekomen bekeek het echtpaar De Bilde de opnamen en Roger verzuchtte: 'Potverdikke het is onze Gilles.' Zijn kleinzoon had Krist Porte, verdediger van Aalst, met een rechtse directe gevloerd.

Later die avond ging de telefoon. 'Het was z'n liefje. Ze zegt: peter, ik ben namelijk z'n peter, ge moet naar hier komen, want Gilles zit zo in de put.' Dat was niets te veel gezegd. 'Meneer, hij woont in een schoon huis, maar die avond leek het wel een doodshuis.'

Na een tijdje schoof Gilles de Bilde aan bij zijn peetvader. 'Peter, wat heb ik gedaan? Hij zegt: hij heeft mij aangerand, we zijn allebei gestruikeld, ik heb me omgekeerd en m'n vuist komt juist op dat oog en die neus.'

Niemand in het stadion had er erg in gehad. Alle ogen waren gericht op de uitvoering van de strafschop. 'Had hij maar naar Zetterberg geluisterd. Die zei: sjot jij die penalty maar. Dan was het allemaal niet gebeurd.'

Nu was die neus gebroken en van dat oog was de kas eveneens gebroken. De klap dreunt nog steeds na. Letterlijk: de training van Poorte verkeert nog in het stadium van aquajogging, hij heeft nog steeds last van hoofdpijn. Figuurlijk: Gilles de Bilde voelt zich nog altijd een opgejaagd dier. Met Belgische journalisten praat hij niet en het antwoordapparaat staat continu aan.

Maar goed, daarover zouden we het niet hebben.

Nadat de Belgische voetbalbond Gilles de Bilde tot 1 april had geschorst, besloot Anderlecht hem aan PSV te verkopen. Anderlecht-manager Michel Verschueren: 'Ik denk dat we onze vriend Gilles een goede dienst hebben bewezen. Hij komt er in een goed huis, net zoiets als bij ons. Een huis met oog voor traditie, waarin ze het beste met de spelers voor hebben. Ik hoop dat onze Gilles de puberteit nu voorbij is, dat hij alle gewelddadigheid achter zich heeft gelaten.'

Gilles de Bilde is 25 jaar, praat behoedzaam en kijkt door een Ronald de Boer-achtige brilletje wantrouwend de wereld in. Maar daarachter gaat nog altijd een gezicht vol jongensachtige bravoure schuil. 'Gilles mag graag een beetje uitdagen', zegt Dick Advocaat en dat vindt de trainer wel een leuke eigenschap.

Men noemt hem de Ket. Dat is een bijnaam die voor tweeërlei uitleg vatbaar is. Een Ket is een Brusselaar, maar ook een straatjongen. 'Ik kan niet altijd in het rijtje lopen', zegt hij.

Gilles de Bilde werd geboren in Zellik, zeven kilometer buiten Brussel. Allemaal flats met daartussen het Breughelpark. Daar was het altijd voetballen geblazen. 'Als school gedaan was, ging de boekentas in de hoek en dan voetballen in het park. Even eten en meteen weer naar buiten, voetballen tot het donker was en dan slapen.'

Zijn ouders gingen uit elkaar toen Gilles negen jaar was en hij ging bij zijn grootouders wonen. Dat duurde tot z'n zestiende. Roger de Bilde: 'Toen leerde z'n vader weer iemand kennen en heeft-ie tegen ons gezegd: ik ga terug bij papa wonen. Dat was geen probleem. We woonden in dezelfde flat. Wij op de twaalfde en z'n vader op de negende.'

Zellik is een migrantenwijk en als klein petotterke voetbalde Gilles de Bilde met Zaïrezen en Marokkanen. 'Als enige blanke tussen allemaal zwarten. Ze vonden het prettig dat ze mij iets konden bijbrengen. Want je mag die zwarten niet onderschatten: met een bal kunnen ze alles. Dankzij hen beheerste ik de schaar al op m'n tiende', zei De Bilde twee jaar geleden in Humo.

Als enige van die generatie Breughelpark-voetballers heeft Gilles de Bilde zijn passie te gelde kunnen maken. 'Op een gegeven moment ga je kiezen voor uitgaan of voetballen. Gelukkg had ik nog een vriend die ook graag voetbalde. En als andere jongens dan vroegen uit te gaan, zeiden wij: nee, want we moeten 's anderendaags voetballen.'

Zijn talenten werden ontdekt door Anderlecht. Hij kwam er binnen als kadet, maar ging er als junior weer naar buiten. Gewogen en te licht, maar vooral te klein bevonden. Pas op zijn zestiende schoot Gilles de Bilde in de richting van de één meter tachtig die hij nu meet. Het heeft hem gevormd als voetballer. 'Omdat ik vrij klein en tenger was, moest ik het op een andere manier oplossen.'

Via een omweg maakte Gilles de Bilde pas op 23-jarige leeftijd zijn debuut in de hoogste divisie van het Belgisch voetbal: bij Eendracht Aalst dat samen met hem in 1994 was gepromoveerd.

Toenmalig trainer Jan Ceulemans over De Bilde: 'Gilles voetbalde al bij Aalst toen ik kwam. Hij was van vierdeklasser Merchtem naar een tweedeklasser gekomen en had nog veel te leren. Gilles had tot dan toe weinig meegespeeld, maar ik heb hem er vanaf begin aan in gezet. Hij had de kwaliteiten om uit te groeien tot een degelijk tweede-klassespeler. Ik had nooit gedacht dat hij het helemaal zou gaan maken.'

De Bilde over Ceulemans: 'Jan is in België een monument, iemand tegen wie je opkijkt. Als zo iemand je het vertrouwen geeft, dan kan het niet meer stuk. Dan groei je alleen maar. Ook als ik drie of vier mindere wedstrijden speelde, bleef ik erin staan en dan kwam het altijd weer terug los. Ik heb veel aan Jan te danken.'

Eendracht Aalst was de revelatie van het Belgisch voetbal in het seizoen '94-'95. De halve finale van het bekertoernooi werd bereikt, Europees voetbal in de wacht gesleept. De Bilde: 'Het was een team dat voor elkaar door het vuur ging. Ieder was bereid een voetje meer te zetten. En ik plukte als aanvaller daarvan de vruchten.' Hij scoorde dat seizoen 21 keer en werd tot Belgisch voetballer van 1994 uitgeroepen.

Fred van den Hoorn, die inmiddels is teruggekeerd bij zijn oude club FC Den Bosch, was destijds zijn medespeler. 'We hebben toen met Aalst een fantastisch seizoen gedraaid. Vooral dankzij hem. Gilles is een goudhaantje, een heel goed spitske. Wij hielden het achter dicht en hij besliste wedstrijden met een individuele actie. Die jongen speelt puur op z'n intuïtie, gelijk zoals wij vroeger op straat speelden.

De Bilde: 'Ja, misschien ben ik inderdaad wel een ouderwets straatvoetballertje. Ik ben geneigd mijn eigen plan te trekken. Je hebt de bal en dan valt je gewoon wat te binnen.'

Van den Hoorn: 'Philips heeft een goeie aan hem. Er valt echt niets verkeerds te zeggen van dat ventje. Ik zeg niet dat-ie zo goed is als Ronaldo, maar dat doelpunt dat Ronaldo in Spanje maakte, toen-ie dwars door een verdediging liep, dat soort goals heb ik hem ook zien maken. Ik heb nooit problemen met hem meegemaakt. Maar met Aalst ging het toen ook allemaal heel goed. Daarna is hij pas echt hoog gaan vliegen.'

Gilles de Bilde werd van niks een vedette, zegt Jan Ceulemans. 'En dat was wreed moeilijk.' In een land waar het voetbaltalent dun gezaaid is, was De Bilde opeens de verlosser. Hij ging naar Anderlecht en België ging ervan uit dat hij Anderlecht de titel zou bezorgen.

'Ik was blij dat ik terecht kwam in de club waar ik zolang supporter van was geweest. Een jongensdroom.' Gevoelens van revanche waren er niet, al was het natuurlijk leuk dat Anderlecht zijn zinnen had gezet op een speler die destijds was weggestuurd. 'Ik kon terug door de grote poort naar binnen.'

De hooggespannen verwachtingen werden niet ingelost. 'Door het vertrek van een aantal spelers kwam de druk bij mij te liggen.' Het eerste jaar ging het nog redelijk goed. De Bilde scoorde 15 keer in 28 wedstrijden. Maar in het tweede jaar ging ook nog eens John Bosman weg en schakelde trainer Johan Boskamp over op het systeem van één spits. 'Dat ligt mij niet.'

Frustraties kregen de overhand. 'Als je goed presteert, wordt dat al snel normaal gevonden. En bij een mindere periode vragen ze zich meteen af wat er aan de hand is.'

De eerste keer dat hij zichzelf vergat, was in augustus 1995. Zijn vader lag op de intensive care en De Bilde sloeg een verpleger die hem de weg versperde. Vervolgens balde alle drift zich samen in de klap van 21 december. Gilles de Bilde was boos op zichzelf omdat hij alle beloften niet kon inlossen en misschien was hij ook wel boos op een wereld waarin begenadigde voetballers geen leven hebben.

Misschien heeft zijn vuistslag wel dezelfde oorsprong als het wangedrag van Maradona en Romario, de karatetrap van Eric Cantona en de klappen waarmee Marco van Basten en George Weah Portugeze neuzen braken. 'Je komt om te voetballen en niet om steeds omhoog geschoffeld te worden.'

Maar goed, daarover zouden we het niet hebben.

Michel Verschueren is niet teleurgesteld in Gilles de Bilde. 'Nee, Gilles is een zeer klasserijke speler, een van de beste technici op onze voetbalvelden. Hij is als een komeet omhoog geschoten en daarna een beetje gaan stagneren. Eerst de problemen met zijn vader en toen dat incident hier. Ik ga dat niet verzachten, we kunnen niet gaan toestaan dat u op uw smoel geslagen wordt, maar het is wel verklaarbaar allemaal.'

Voor Arnesen is het slechts een incident geweest. 'Ik heb al zoveel gezien in de voetballerij. Het valt niet goed te praten en hij is terecht gestraft, maar het geval staat op zich. Gilles heeft daarvoor nooit een rode kaart gehad. Het is een ongelukkige samenloop van omstandigheden geweest. Neem nou die wedstrijd van vorige week in Groningen. Wat gebeurt daar niet allemaal? Maar niemand raakt ernstig gewond, dus is iedereen het zo weer vergeten.'

De transfer naar PSV, die eind januari zijn beslag kreeg, noemt Verschueren voor alle partijen de beste oplossing en Gilles de Bilde heeft het gevoel dat hij in Eindhoven in een warm nest terecht is gekomen. 'Ik ben in een schitterende groep beland. Het onderling contact is goed, ook met de trainers. Ik ben iemand die gevoelig is voor sfeer. Hoe beter ik me voel, des te beter zich dat uit op het voetbalplein. Anderlecht is goed gestructureerd, maar de warmte ontbreekt.'

De Bilde beschouwt PSV bovendien als een stapje hoger, zowel sportief als financieel. 'Ik had een paar aanbiedingen, maar ik vond die van PSV de meest aantrekkelijke. In mijn ogen is het een grote club en wat ook heeft meegespeeld, is dat Luc Nilis en Marc Degryse hier al spelen. Dat maakte het aanpassen een stukje makkelijker.'

Hij heeft een rare tijd achter de rug. 'Het is frustrerend om de hele week met de groep mee te trainen, maar als het weekeinde eraan komt, dan mag je toekijken vanaf de tribune. Je hoort er bij, maar als de wedstrijd eraan komt dan hoor je er opeens weer niet bij.'

Hij heeft geen idee wat Advocaat met hem van plan is op 6 april als PSV in Breda aantreedt tegen NAC, een basispaats of een plek op de reservebank. Zijn rentree heeft een extra dimensie gekregen door de nederlaag van PSV tegen Heerenveen. De strijd om de titel ligt opeens weer open. 'Ik had liever gezien dat PSV nog een paar punten voorsprong had gehad en ik er een beetje gemakkelijker had kunnen inkomen. Maar zo is het nu eenmaal. Ik ben er niet bang voor.'

Ceulemans noemde De Bilde ooit een speelvogel. 'En dat zal bij PSV niet anders zijn. Maar Gilles zal moeten beseffen dat dit een laatste kans is. Hij zal een knoppeke moeten omdraaien en ook bereid moeten zijn de handen uit de mouwen te steken.'

Advocaat denkt juist behoefte te hebben aan de speelse invallen van De Bilde. Met Romario en Ronaldo heeft PSV een traditie van intuïtieve spelers. 'Gilles is een momentenvoetballer, naar het doel toe. De rest van het team zal zich daarop moeten instellen.' De Bilde: 'Ik ben niet iemand die negentig minuten constant van hier naar daar loopt. Ik moet het van een paar acties hebben.'

Omdat er in de eredivisie met meer risico wordt verdedigd dan in de Belgische eerste klasse kunnen de ingevingen van De Bilde wel eens een belangrijk wapen worden. De Bilde: 'In Nederland wordt meer man-man gespeeld. Als je je tegenstander kwijt bent, kun je vaak rechtstreeks naar het doel. Met mijn snelheid kan ik daarvan profiteren.'

Hij denkt vooral in combinatie met Luc Nilis goed te kunnen renderen. 'Ik denk dat de trainer van ons verwacht dat we alterneren, dus veel afwisselen. Dat ik de hoeken en de diepten zoek, en dat Luc korte acties speelt.'

Gilles de Bilde is niet bang voor tegen hem gerichte spreekkoren. 'Het zal er waarschijnlijk wel van komen, maar in vergelijking met België kan het alleen maar meevallen.' Zijn komst naar PSV mag ook zeker geen vlucht genoemd worden. 'Natuurlijk was het iets te moeilijk om nog in België te blijven. Maar ik wil voetballen en me niet bezighouden met alle dingen die erbij horen.'

Voorlopig is Gilles de Bilde nog niet van verlost van alle dingen die erbij horen. De mishandeling van Porte krijgt een strafrechterlijk vervolg. Volgende week moet oud-bondscoach Guy Thys voor de rechtbank als getuige-deskundige antwoord geven op de vraag of er sprake was van 'onaanvaardbaar geweld'.

Grootvader De Bilde is des duivels. 'Meneer, dat parket hier in België is helemaal zot. Eerst zeiden ze: we laten alle vervolgingen uit en een paar dagen zeggen ze dat ze Gilles toch gaan vervolgen. Ik snap het niet. Willen ze 'm soms kapot maken?'

Kleinzoon De Bilde berust. 'Zeker, het doet nog steeds pijn en zolang het niet volledig achter de rug is, blijf je er toch steeds aan denken.'

Maar goed, daarover zouden we het niet hebben.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden