'Eén keer een baantje vegen en je bent kapot'

In de kroeg wordt er neerbuigend over gedaan, maar om uit te blinken in curling moet je fysiek, tactisch én mentaal sterk zijn, zegt captain Jaap van Dorp van het Nederlands mannenteam. Het WK wacht.

Het Nederlands team in actie op de Europese Kampioenschappen van 2016 in Glasgow. In het midden Jaap van Dorp.Beeld Richard Gray

In Canada is curling na ijshockey sport nummer twee, bijna elk dorp heeft er zijn curlingbaan. Dus toen bondscoach Shari Leibbrandt in 2003 naar Nederland emigreerde - de liefde bracht haar hier - kon ze het maar nauwelijks geloven: was er in Nederland werkelijk maar één baan en telde de Nederlandse curlingbond echt 150 leden?

Zaterdag begint het Nederlands mannenteam aan het negen dagen durende WK curling in het imposante Northlands Coliseum (capaciteit 16.938 toeschouwers) in Canada, Edmonton. Nederland heeft voor het eerst kans op plaatsing voor de Winterspelen. Het moet, zo hoopt Leibbrandt, curling uit het hoekje van curieuze sporten halen. 'Het is zo zonde dat jullie curling als een spelletje zien en niet als sport. Het is schaken op het ijs, maar dan met atleten.'

Om journalisten (en daardoor ook publiek) meer inzicht te geven in curling, organiseerde de Nederlandse Curling Bond onlangs een heuse persdag. Captain Jaap van Dorp (27) speelt zijn rol met verve. Op verzoek van een verslaggeefster van de ochtendshow Mattie & Wietze van Qmusic: 'Hallo Mattie en Wietze, ik ben Jaap van Dorp van het Nederlands curlingteam. Komen jullie snel een keertje bij ons kijken?'

Van Dorp weet dat het erbij hoort, een beetje zendelingenwerk. 'We willen dat zoveel mogelijk mensen begrijpen waar het bij deze sport om draait. Het ziet er misschien makkelijk uit, maar mensen hebben vaak geen idee hoe moeilijk het is om een steen goed te plaatsen.'

Tot aan zijn 13de deed Van Dorp aan atletiek. In de lokale krant las hij dat er in Zoetermeer, vlakbij zijn geboortedorp Benthuizen, een open dag werd georganiseerd door de curlingclub. Hij was meteen verkocht. 'Er zitten zoveel interessante aspecten aan curling', zegt hij. 'Het is fysiek zwaar, tactisch interessant, mentaal word je constant op de proef gesteld en je moet de hele wedstrijd door met elkaar communiceren. Curling is teamwork.'

Algemeen wordt aangenomen dat curling in Schotland is bedacht, al zijn op het schilderij 'Jagers in de sneeuw' van Pieter Bruegel uit 1565 ook al boeren te zien die het spel spelen. Curling is sinds 1998 officieel een olympische sport. Van de tien gouden medailles die sindsdien in vijf olympische toernooien zijn vergeven, ging de helft naar Canada.

Drie, vier zetten vooruit denken

Bij een wedstrijd moeten twee teams, van elk vier spelers, hun stenen (gewicht: 19,1 kilo) zo werpen dat die aan de overkant in de cirkel (het huis) terechtkomen. De bedoeling is dat op het einde een aantal stenen van het eigen team dichter bij het midden ligt dan de stenen van de tegenpartij (die net als bij jeu des boules mogen worden weggedrukt). 'Je bent dus constant drie, vier zetten vooruit aan het denken', zegt Van Dorp. 'Dat maakt het tactisch heel interessant.'

Eén speler gooit, twee vegen en de skip, de aanvoerder van het team, houdt het overzicht en schreeuwt aanwijzingen naar de vegers. Het vegen is misschien wel het meest wonderlijke onderdeel van de sport. In geen enkele andere sport vind je dezelfde beweging. Per wedstrijd wordt er gemiddeld 5 kilometer aan veegwerk verricht.

Al dat bezemen is nodig om wrijvingswarmte te laten ontstaan. Daardoor smelt het ijs en glijdt de steen zo nodig langer door. 'Vergis je niet', zegt Van Dorp. 'Eén keer een baantje vegen en je bent helemaal buiten adem.' Ook al omdat een gemiddelde wedstrijd zo'n tweeënhalf uur duurt. En dan sta je ook nog eens in de kou. 'Je moet dus echt fysiek helemaal fit zijn.'

Beeld ap

Curling wordt gespeeld op een lange smalle ijsbaan: 42,5 meter lang en 4,3 meter breed. Twee ploegen van elk vier spelers beschikken over acht granieten stenen van 19,1 kilo.

De spelers moeten de steen vanaf de ene kant van de baan laten glijden naar het 'huis' aan de andere kant: dat bestaat uit gekleurde cirkels op het ijs. Hoe dichter bij het midden van de cirkels hoe beter. De baan van de steen wordt beïnvloed door het ijs voor de steen te vegen met bezems.

De ploegen spelen tien zogeheten 'ends': in totaal bestaat een wedstrijd uit tachtig worpen.

Is het topsport? Van Dorp vindt van wel. Naast zijn baan bij ASML, een hightechbedrijf uit Veldhoven, traint hij 25 uur in de week, waarvan een groot gedeelte in de sportschool. 'Ik train eigenlijk alle spiergroepen. Rug, buik, armen. Je hebt alles nodig bij curling.'

En dan is er ook nog het mentale aspect. Aan de begeleidingsstaf van het curlingteam is op voorspraak van bondscoach Leibbrandt zelfs een psycholoog toegevoegd. Hij leert de spelers hun 'emoties beheren'. Van Dorp: 'Ik ben een perfectionist. Gaat het fout, dan kan ik daar flink van balen. Het is beter om te denken: oké, het is misgegaan, kan gebeuren, wat heb ik hiervan geleerd? En hoe ga ik zorgen dat ik de volgende steen wél maak?'

Aansluiting bij de wereldtop

De psychologische begeleiding zegt iets over de wijze waarop het team bezig is aansluiting te vinden bij de wereldtop. Het was in 2009 dat Leibbrandt en de spelers een gezamenlijk doel uitspraken: meedoen aan een WK en aan de Olympische Spelen van 2018. Van Dorp en zijn jeugdvriend Carlo Glasbergen (26) zijn er vanaf het eerste moment bij, Wouter Gösgens, Laurens Hoekman en reserve Alexander Magan kwamen er later bij.

Schoonmaakbedrijf Asito is sinds vorig jaar hoofdsponsor. Met dank aan bemiddeling van sportmarketingbureau Triple Double, dat twee jaar geleden de commerciële rechten van de bond kocht en zich sindsdien intensief bemoeit met het vermarkten van de sport.

Curling is een persoonlijke fascinatie van Norberth Korsmit, mede-eigenaar van Triple Double. Al vanaf zijn studententijd, toen hij soms dagenlang op Eurosport naar curling keek, wil hij de sport groot maken in Nederland. Zijn heilige overtuiging: 'Curling is het nieuwe darten.'

Korsmit praat zoals je dat van een marketeer kunt verwachten: snel, enthousiast en aan een stuk door. Over Asito als hoofdsponsor: 'Nou denk jij natuurlijk: schoonmaken is veel vegen en dat doen curlers ook. Oké, klopt. Maar het gaat veel verder: Asito zegt: curling wordt onderschat, dat geldt ook voor het schoonmaakvak. Daarom willen wij met onze naam op dat shirt.'

Twee jaar terug liet hij in opdracht van Triple Double een onderzoek uitvoeren om erachter te komen hoe de Nederlandse sportliefhebber tegen curling aankijkt. Een beetje lacherig, zo bleek. De conclusie van Korsmit: 'We moeten dus eerst de sport inhoud geven'. Of in de woorden van Johan Cruijff: je gaat het pas zien als je het doorhebt.

Korsmit: 'Je hoort jongens altijd opscheppen in de kroeg: als ik ooit nog aan de Olympische Spelen wil meedoen, dan ga ik aan curling doen, want dat kan iedereen. Met Kerst zijn wij met het bedrijf gaan curlen. Dan blijkt het een hartstikke moeilijke en technische sport.'

En dat niet alleen, betoogt hij, het is ook 'een probleemoplossend, fascinerend schouwspel'. 'Die jongens van het Nederlands team hebben ook allemaal goede opleidingen. Jaap is natuurkundige, Carlo bewegingswetenschapper, Alexander studeert voor arts en Wouter en Laurens doen eindexamen gymnasium. Dat geeft aan dat curling een intelligente sport is. Zelfs Mark Rutte schijnt curlingfan te zijn. Iemand heeft hem een keer op tv gezien met een speldje van een curlingclub op zijn colbert.'

Er zijn plannen te over: er ligt een tv-format, curling moet naar de hippe loodsen in grote steden en wat Korsmit betreft, komt er snel een groot, internationaal toernooi naar Nederland. Maar dat is voorlopig nog toekomstsmuziek.

Eerst wacht het WK in Canada. Skip Jaap van Dorp vindt het lastig om een verwachting uit te spreken. 'Het is onze eerste ervaring op een WK, met zoveel toeschouwers. Geen idee of we ook onder die omstandigheden op onze top kunnen presteren. Als we in de middenmoot eindigen, zijn we al blij. En top-4 zou helemaal mooi zijn, want dan kunnen we ons kwalificeren voor de Olympische Spelen.'

Met een knipoog: 'Misschien hoeven we dan een keertje niet uit te leggen wat curling is.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden