Een jongensdroom waarmaken

Kunst omhelst voetbal. In Berlijn loopt tot 8 januari de tentoonstelling Rundlederwelten, een opwarmer voor het WK van 2006...

Willem Vissers

Zoals zoveel jongens wilde Massimo Furlan profvoetballer worden. Alleen op zijn kamer maakte hij geweldige doelpunten. In gedachten, of geïnspireerd tijdens het horen van verslagen op de radio. Als hij scoorde, rende hij naar het raam om te juichen. Dan zag hij een Zwitsers landschap.

Massimo Furlan was niet goed genoeg als voetballer en gaf zich over aan de kunsten, maar het voetbal kon hij nooit loslaten. Om het afscheid van zijn jongensdroom luister bij te zetten, organiseerde hij zijn laatste wedstrijd: het Project Furlan/Nummer 23.

Je ziet Massimo op beeld rennen over het gras van het stadion van Lausanne, waar het Nederlands elftal straks nog een voorbereidingsduel op het WK speelt. Hij is helemaal alleen, hij draagt het tenue van de nationale ploeg van Italië met nummer 23, en een mutsje tegen de kou.

Een kennis, de Zwitserse commentator Jean-Jacques Tillmann, doet verslag tijdens de performance, die zelfs werd uitgezonden door een regionale Zwitserse zender.

Furlan baseert zich op de WK-finale van 1982 tussen Italië en Duitsland, die eindigde in 3-1. Hij leerde fases van het duel uit zijn hoofd en speelt ze na in zijn eenakter. Achteraf was hij vooral tevreden over zijn acties op de rechterflank, hoewel hij zich een beetje schaamde voor een grove overtreding op de Duitser Dremmler. Het zijn kolderieke beelden van Furlan, in zijn eentje, gesticulerend of opeens een sprintje trekkend.

Op het affiche van de tentoonstelling Rundlederwelten staat Franz Beckenbauer, het symbool van het WK van 2006. Hij klemt een sinaasappel tussen muur en hoofd, en nog eentje tussen schouder en muur. De bezoeker mag zelf ook zo’n foto laten maken in de Martin-Gropius-Bau, een statig bouwwerk, gelegen op een forse uittrap van de voormalige, wereldberoemde grensovergang tussen West- en Oost-Berlijn, Checkpoint Charlie.

Ga je zo staan, met twee sinaasappels dus, dan mag je je één moment Beckenbauer wanen, want dat is het thema van de uiting. Voor honderd euro kun je dan ook nog je foto laten signeren door kunstenaar Erwin Wurm.

Vroeger was voetbal van en voor het volk. Of, zoals voormalig minister Schily in een interview in de catalogus van de tentoonstelling zegt: ‘In mijn jeugd gold voetbal als een proletarische sport.’ Maar voetbal is tegenwoordig van iedereen: dus óók van kunstenaars, die vaak hartstochtelijke liefhebbers zijn van het spel. Andersom komt trouwens minder voor en dat is meteen een van de verschillen tussen kunst en voetbal: voetbal is voor velen te begrijpen, terwijl kunst vaak moeilijk is te ontcijferen of te waarderen.

Dan zit daar bijvoorbeeld een man in zijn blote kont een Duits voetbalblad te lezen en staat daaronder: Arschloch reading Kicker. Diezelfde man staat naakt, met een fles bier in de hand, aan het graf van zijn vader. Je zou wel eens aan kunstenaar Teller willen vragen wat daaraan kunst is.

Spitsvondig is de gefilmde vergelijking tussen voetbal en zakenleven, gemaakt door Ingeborg Lüscher. De spelers van Grasshoppers en Sankt-Gallen trokken een driedelig pak aan en voetbalden tegen elkaar. Je hoort geld rinkelen, ze scheuren elkaars pakken kapot, ze zijn in de weer met hun mobieltjes en ineens ligt daar een Financial Times in het doel.

De clou is dat in het voetbal en in het zakenleven scoren is verheven tot hoogste norm. Beide partijen doen alles om hun doel te bereiken, zelfs vals spelen.

Volker Schrank fotografeerde de helden van 1974, de Duitsers die in de finale van Nederland wonnen. Ze zijn belicht als individu, met speciale aandacht voor de ogen. Je ziet Müller met een grijze baard en Overath met diepe rimpels.

En aan een bureau zit een vrouw met een blauw oog, die alle uitslagen van het aanstaande WK op de muur achter haar heeft verzameld. Nederland wint in de achtste finales met 2-1 van Oekraïne en in de kwartfinales met dezelfde uitslag van Mexico, maar daarna gaat de halve eindstrijd verloren van Argentinië. Gelukkig is het thema: Bureau van Desinformatie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden