Een heus vluggertje, op verzoek van de fotograaf

Een kleine twee maanden geleden schoot mij een voorval te binnen dat té opmerkelijk is om u te onthouden. Hoewel het bijna veertig jaar geleden is dat een en ander zich afspeelde en ik er - bij mijn weten - tot dusver nooit over heb geschreven, staat het mij nog...

Ton Sijbrands

Zondag 6 augustus 1967 vond in Moskou de allereerste ontmoeting plaatstussen de tientallen van de Sovjet-Unie en Nederland. In die met veelspanning tegemoet geziene interlandwedstrijd voerde de toenmaligewereldkampioen Iser Koeperman het Sovjet-Russische team aan. Als kersversNederlands kampioen mocht ik, ondanks mijn 17 jaar, het eerste bordbezetten.

Ik zal de lezer niet vermoeien met het verloop van de interland, dievoor Nederland in een desastreuze 40-20 nederlaag eindigde. Waar het mijom gaat, is wat er vlak voor aanvang van die eerste ronde gebeurde.Waarschijnlijk op verzoek van een fotograaf namen Koeperman en ik ietseerder plaats achter ons bord en begonnen een heuse sneldampartij tespelen.

Een dergelijke afwijking van het protocol, die vanzelfsprekend eenernstige verstoring van de concentratie met zich meebrengt, zou vandaag dedag ondenkbaar zijn; in elk geval zou ík mij er onder geen beding (meer)voor lenen. Toch bedriegt mijn geheugen mij níet: Koeperman en ik warenwerkelijk aan het 'vluggeren'!

Maar wat dit voorval pas echt pikant maakte, is dat er in datsneldampartijtje geen obligate ruilvariant of zo op het bord kwam, doch eenhaarscherpe openingsvariant die zelfs anno 2005 nog intrigeert. De openingvan ons vluggertje verliep namelijk als volgt:

1.31-26 19-23 2.36-31 14-19 3.41-36 10-14 4.46-41 5-10 5.31-27 20-246.34-30 15-20 7.30-25 10-15 8.36-31 17-21 9.26x17 12x21 10.33-28 21-2611.38-33 7-12 12.42-38 12-17

Dat zwart hier beter 12...11-17!, 13...17-22! en 14...12x21 (metmogelijke overgang naar Tsjizjov-Schwarzman 2005!) kan doen, kon ikdestijds niet weten: Scholma-Dibman, Kislovodsk 1982 (zie de rubriek van23 juli jongstleden), moest nog gespeeld worden.

13.39-34!? 17-22 14.28x17 11x22 15.34-29!? 23x34 16.40x29

Zie diagram 1

Of er vanuit de stand van het eerste diagram nog méér zetten zijngedaan, zou ik niet meer weten. Mogelijk had de fotograaf inmiddelsvoldoende plaatjes geschoten en werden de schijven weer in hunaanvangsposities opgesteld. Het laat echter onverlet dat de bereiktestelling buitengewoon spannend is. Zo luidt een denkbaar vervolg:

16...8-12 17.41-36 1-7 (hier komt ook 17...22-28 18.32x23 19x39 19.44x331-7 sterk in aanmerking) 18.48-42!? (schakelt 18...22-28 uit en belet18...6-11? door 19.33-28!, 20.32-28 en 21.43-39 enz.) 18...3-8 (want na18...2-8? 19.43-39 6-11 20.49-43 kan zwart 20...11-17?? niet doorzettenvanwege de damzet 21.35-30!, 22.33-28 en 23.27-21 +) 19.43-39 6-11 20.45-4011-17 21.40-34 17-21? (gedwongen is 21...24-30 22.35x24 19x30) 22.34-30!

Zie diagram 2

In de tweede diagramstand, waarin de spanningen tot een maximum zijnopgevoerd, kan zwart niet meer aan (materiaal)verlies ontkomen. Het isimmers wit die, dankzij het feit dat hij slechts een keer in voorwaartserichting heeft geruild en zwart tweemaal, over de meeste tempi beschikt!Weliswaar kan zwart met 12-17, 7-11 en 8-12 de dreiging(?) 26...22-28 inde stand vlechten, maar als wit tijdig veld 41 (en eventueel nog 43) dicht,komt 26/28...22-28 op pure zelfmoord neer!

Er resteren nog zeer veel vragen, die in dit korte bestek onmogelijkalle beantwoord kunnen worden. Maar de boeiendste vraag is voor mij nogsteeds, waar Koeperman zijn kennis van deze scherpe openingsvariant (wantklaarblijkelijk was hij van alle relevante finesses op de hoogte) vandaanhaalde.

Die vraag wordt des te intrigerender wanneer men bedenkt dat Koepermandeze variant gedurende zijn gehele, ruim vijftig jaar omspannende carrièreniet één enkele maal op het bord heeft gehad! Alleen tegen de ItaliaanDebelli (EK 1965) deed zich de stand na 10...21-26 voor. Maar in plaats van11.38-33 en 12.42-38 speelde Koeperman toen 11.41-36 7-12 12.39-33; naDebelli's 12...11-17 (veel energieker is 12...12-17!?) 13.27-22 enz. hadde partij haar openings-theoretische belang alweer verloren.

Het wachten is op Koepermans damtechnische memoires. . .

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden