Een gemist moment van Friese ijsglorie

Hoe door een val een Friese droom in duigen viel

Even leek het mogelijk dat Rintje Ritsma en Sven Kramer voor eeuwig aan elkaar geklonken zouden worden door een gouden medaille, de eerste voor beide Friese schaatsers, een glorieus scharnierpunt in de schaatshistorie van Fryslan.

Sven Kramer op het ijs van de Oval Lingotto. Hij stapte op een blokje, kwam ten val en eindigde de olympische droom op de ploegenachtervolging. Foto Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Zo zag ik het tenminste.

Twaalf jaar geleden, bij de Winterspelen van Turijn, behoorden vijfvoudig olympisch deelnemer Ritsma en debutant Kramer tot dezelfde ploeg op de achtervolging, destijds een nieuw olympisch onderdeel.

Het goud lag voor het oprapen. Een jaar eerder hadden Erben Wennemars, Carl Verheijen en Mark Tuitert de eerste wereldtitel gegrepen. Ritsma en Kramer completeerden in Turijn de selectie, die meerdere keren in actie moest komen. Het was een buitenkans voor de 19-jarige Kramer en 36-jarige Ritsma.

In zijn olympische debuutwedstrijd, de vijf kilometer, was Kramer verwezen naar de tweede plaats. De ploegenachtervolging zou zijn kennismaking zijn met olympische glorie.

De balende ploeg, bestaande uit (vlnr) Mark Tuitert, Erben Wennemars, Carl Verheijen, Rintje Ritsma en Sven Kramer. Foto anp

Voor Ritsma was het de laatste kans op een olympisch hoofdprijs, een nooit verwachte toegift van een loopbaan die vier wereldtitels allround had opgeleverd. Maar geen olympisch goud, een pijnlijk gemis.

Ritsma leek in de aanloop naar Turijn uitgerangeerd. Voor allroundtoernooien had hij zich al twee jaar niet gekwalificeerd, bij de Winterspelen van 2002 figureerde hij op de 1.500 meter (9de). En in 2005 was hij in het ziekenhuis beland nadat hij bij het kifesurfen een enkel had gebroken.

In het ziekenhuis van Heerenveen deelde hij door een wonderlijk toeval een kamer met de 17-jarige Kramer, die destijds alleen bij Friese ingewijden bekend stond als een talent. Hij had tijdens een trainingskamp in Inzell zijn enkel gebroken bij het bestormen van een trap.

Schaatscoach Jillert Anema, de ziekenhuisfysiotherapeut, kon het aanzicht niet verdragen. Het verleden en de toekomst van de Friese schaatssport in het gips. 'Hij schold ons helemaal verrot', vertelde Kramer later.

In Turijn voldeed Ritsma in de voorronde van de ploegenachtervolging geroutineerd aan zijn bescheiden taak. In de halve finale keek hij toe hoe Kramer, Verheijen en Wennemars zich warm draaiden voor de finale. Het goud lonkte, ook voor hem. Friesland zou na Ids Postma (in 1998) zijn tweede en derde olympisch kampioen krijgen.

Toen stapte Kramer op een blokje. Hij klapte onderuit en gleed in de kussens. Geen goud: niet voor Nederland, niet voor Friesland en niet voor mij, de enthousiaste schaatsverslaggever die de chaotische lijnen van de geschiedenis in gedachten had zien samenvloeien tot een belangwekkend Fries sportmoment.

Of gebeurde er toch iets memorabels? Nu, twaalf jaar later, tekent zich een opmerkelijke parallel af. Ritsma en Kramer hebben als allrounder veel succes gekend, maar hun olympische dromen zijn niet uitgekomen. Zijn de twee Friezen verbonden in olympisch ongeluk?

Geen goud, uiteindelijk wel blijdschap om de bronzen medaille. Foto anp

De mooiste verhalen over de Olympische Winterspelen

Lees de mooiste verhalen over de Olympische Spelen, verzameld op één pagina.

Drie keer ging het mis bij Sven Kramer, nu wil hij drie keer goud - is die druk wel verstandig? Twee sportpsychologen lichten toe.

Schaatscoach Jac Orie (50) heeft sinds 2002 op elke Winterspelen een olympisch kampioen afgeleverd. En hij maakt met Sven Kramer en Kjeld Nuis in Korea goede kans dat succes vast te houden. Hoe doet hij dat toch?

Kunstschaatsster Kim Yuna ontsteekt vrijdag het Olympisch vuur in Pyeongchang. Foto epa