Wielrennen

Een gelletje cafeïne voor de broodnodige boost in de finale van de koers

Cafeïne is het enige bewezen prestatiebevorderende middel dat niet op de dopinglijst staat. En dus doet het peloton niet krampachtig over het gebruik. Vraag het maar aan winnaar Dylan van Baarle.

Erik van Lakerveld
Een gelletje vloeibare energie  Beeld .
Een gelletje vloeibare energieBeeld .

‘Ben, pak een cafeïnegelletje en probeer die anderen moe te maken.’ Dat zei Dylan van Baarle in de finale van Parijs-Roubaix tegen zijn ploeggenoot Ben Turner. De Brit deed wat hem werd gevraagd, kneep een verpakking met sportvoeding leeg en even later sprong Van Baarle achter de rug van zijn zwoegende teammaat weg. Eerst naar de kopgroep en even later naar de overwinning.

Het gebruik van cafeïne is gemeengoed in de topsport en zeker in het wielrennen. En dat is niet voor niets. Voedingsdeskundige Asker Jeukendrup noemde het in het blad Fiets in 2018 ‘het enige bewezen prestatiebevorderende middel dat niet meer op de dopinglijst staat’. Legale doping dus.

Tot 2004 stond cafeïne wel op de lijst met verboden middelen van het internationaal anti-dopingagentschap Wada. Wie in die tijd achter elkaar acht espresso dronk liep het risico op een positieve plas bij de dopingcontrole. Het werd geschrapt omdat het als ingrediënt van koffie, thee, cola en energiedrankjes als Red Bull zo alomtegenwoordig is in een normaal dieet, en daarmee moeilijk te controleren.

Maar het effect van cafeïne blijft. Het werkt op de hersenen, als stimulant. Bij inname komen er endorfines vrij, verantwoordelijk voor een verhoogde concentratie en een vermindering van het vermoeidheidsgevoel. Een heerlijk effect in de de slotkilometers van een zware koers.

Daarnaast heeft cafeïne een tweeledige invloed op de spieren. Zo kunnen de spieren door het vrijkomen van calcium net iets sneller samentrekken. Een coureur wordt zo een tikkeltje explosiever. En de opnames van koolhydraten, de belangrijkste brandstof voor het lijf, verlopen ook efficiënter.

Het belangrijkste voor wielrenners is de invloed op het duurvermogen. Uit onderzoek blijkt dat bij een inspanning van 30 minuten cafeïne voor een prestatieverbetering van 3 procent kan zorgen. Het effectiefst is cafeïne als middel om tussen 30 en 60 minuten lang een extra duwtje in de rug te krijgen. Dus voor een tijdrit, maar ook tijdens een wedstrijd voor de laatste 30 kilometer.

Hoe goed cafeïne uitpakt verschilt per renner, want het is afhankelijk van genetische factoren. Daarom experimenteren ploegen tijdens trainingen met cafeïnegels, -drankjes of -pillen om te kijken wat het beste werkt. Bij sommige mensen is er een averechts effect. Zij krijgen last van hun maag of voelen zich opgejaagd. Sowieso is een nauwkeurige dosering belangrijk. Hoe meer hoe beter doet geen opgeld.

Of ook Van Baarle, net als Turner, in de finale een cafeïnegel heeft weggewerkt en zo aan zijn succesvolle solo kon beginnen is niet zeker. Het is wel waarschijnlijk. Over het algemeen nemen wielrenners meerdere cafeïnegelletjes per wedstrijd. In één zo’n gel zit 100 milligram cafeïne, een dosis vergelijkbaar met één mok koffie. Als vuistregel geldt: één knijpverpakking halverwege de koers en daarna nog twee relatief snel achter elkaar, ongeveer 30 minuten voordat de finale wordt verwacht. Dat gebeurt vooral met het oog op de verhoogde concentratie die het teweegbrengt.

De cafeïne optimaal benutten, vergt wel enige timing: de piek van het effect komt grofweg 45 tot 75 minuten na inname. Alleen met cafeïnekauwgom kan het sneller, maar zelden zie je renners kauwend op de fiets. Afgaand op de theorie was Turner met zijn gel dus net iets te laat. Het zal hem en Van Baarle weinig uitmaken. Want zo bitter als cafeïne smaken kan, zo zoet smaakte de zege.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden