Opinie WK-Column Davaj

Een borreltje en sigaretje voor de wedstrijd – om rustig te worden

De WK-column Davaj (hup in het Russisch) wordt tijdens het WK verzorgd door Hassan Bahara, Tom Vennink en Willem Vissers.

Lev Jashin is allang dood, maar hij leeft voort aan het firmament. Door Russische astrologen is een hemellichaam geregistreerd als Lev Jashin. Legende. Voormalig doelman van de Sovjet-Unie.

Zelfs Nederlandse verslaggevers met een verleden of heden als doelman noemden hun zoon Lev. En ook de Nederlandse spelcomputerjeugd kent Lev Jashin sinds kort, want hij is doelman in het speciale spel met WK-grootheden uit het verleden op Fifa-Playstation. Maradona, Pelé, Cruijff, Jashin.

Het is aan de vooravond van het WK in Rusland, als een documentaire van ruim een uur over hem in première gaat in Moskou. De bioscoop is afgeladen, met duizend mannen en vrouwen. Grootheden uit het Russische voetbal halen herinneringen op. Hoog gehakte Vrouwen schrijden over de rode loper de grote zaal aan de brede straat Vasilevskaja binnen. Overal aan de muren hangen foto’s van Lev, vaak met een pet op. Een band speelt voor de première marsmuziek. Weduwe Valentina is hoofdgast, met Fifa-voorzitter Infantino.

Infantino beklimt het podium en neemt de microfoon: ‘Ik heb Lev Jashin nooit zien voetballen, maar mijn vader vertelde vroeger altijd over die ongelooflijke Russische doelman.’ Valentina Jashina krijgt een staande ovatie.‘Lev zei nooit ik, maar altijd wij.’ Op het doek vertelt ze dat ze altijd zijn handen kuste voor de wedstrijd.

Lev Jashin duikt in 1962 op de bal voordat Jimmy Greaves gevaarlijk kan worden. Foto Getty

De Zwarte Panter, de Zwarte Spin, de Zwarte Octopus. Aan bijnamen voor Jashin geen gebrek. Hij is de enige doelman die de Gouden Bal won, als Europees voetballer van het jaar in 1963. Hij is voormalig Europees kampioen, en hij was zijn hele sportieve leven lid van één club, Dinamo Moskou. Bovendien hield hij van the Beatles. Hij nam platen mee van verre reizen.

Jashin was één van de eersten die echt zijn doel uitkwam. Hij beheerste het strafschopgebied, excelleerde in het met de vuist wegslaan van de bal en hij dook, in tegenstelling tot veel doelmannen tegenwoordig, met de armen naar voren bij riskante situaties, niet met de benen. Hij liep nogal eens een hersenschudding op.

Hij was specialist in het stoppen van strafschoppen. ‘Een sigaretje voor de wedstrijd om rustig te worden, een borreltje voor de spieren’, zo verklaarde hij  zijn succes. In de film gaat het geregeld over zijn rookgedrag. Hij begon met roken tijdens de Tweede Wereldoorlog, toen hij als jongen werkte in de fabriek.

Lev Jashin stierf in 1990, 60 jaar. Emotioneel was hij uitgewoond. Na het definitieve afscheid van het voetbal op 42-jarige leeftijd wist hij zich geen raad zonder het spel. Het doel was zijn leven. ‘God maakte van hem een doelman’, zegt iemand in de film. ‘Met 42 was hij oud als keeper, maar jong voor het leven.’

Gelukkig leeft Jashin voort. In de film. In het computerspel van de jeugd. In het hart van de liefhebber. Het einde van de documentaire is emotioneel. Lev Jashin is oud en versleten, maar hij kan het doel niet missen. Op krukken loopt hij over de doellijn. Hij rekt zich uit en probeert de lat te raken. Het lukt net.