Zeilen solozeiler Mark Slats

Een avontuur van dik 200 dagen eenzaamheid op zee - en nu is solozeiler Mark Slats retrorace Golden Globe ‘spuugzat’

Mark Slats op zijn boot met de Golden Globe Race. Beeld PPL

Hij overleefde een zware storm in de Indische Oceaan, hij verbeet de pijn van een stel gebroken ribben door een rondvliegende gereedschapskist. Solozeiler Mark Slats is de Golden Globe Race, een retrowedstrijd zonder moderne hulpmiddelen, ‘spuugzat’. Maar gaat wel als tweede finishen. Als de Golf van Biskaje het wil.

Hij werd in 2017 uitgeroepen tot Zeiler van het Jaar omdat hij als eerste Nederlander de Vendée Globe had weten te volbrengen, de zware solo- en non-stop zeilrace rond de wereld. 116 dagen had de 65-jarige Pieter Heerema op zee doorgebracht alvorens hij de eindstreep bij Les Sables d’Olonne had bereikt.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Over een paar dagen zal er bij de Franse havenplaats weer een Nederlander finishen: Mark Slats, de 41-jarige zeiler die ook al in zijn eentje de wereld omcirkelt. 212 dagen is hij al onderweg. Dat is ruim drie maanden meer dan zijn landgenoot. Toch is zijn prestatie minstens even knap.

Heerema, de vermogende topman van een offshoreconcern, had een supersnelle boot van 18 meter die volgens de laatste inzichten was uitgerust. Slats, die eerder zijn geld heeft verdiend als kickbokser en timmerman, moet op een plezierjacht van 10,77 meter zonder moderne navigatie- en communicatieapparatuur zijn weg zien te vinden.

Dat heeft alles te maken met de insteek van de wedstrijd waaraan hij deelneemt: de Golden Globe Race is door een Australiër in het leven geroepen als eerbetoon aan de legendarische race met dezelfde naam die in 1968 van start ging. Een Britse krant had een prijs uitgeloofd voor de schipper die als eerste solo en non-stop rond de wereld zou zeilen. De Brit Robin Knox-Johnston won de race in 312 dagen. De wedstrijd kende dramatische ontwikkelingen, waaronder de zelfmoord van een andere Brit.

Vijftig jaar later wordt die race nagedaan, waarbij de deelnemers niks mogen meenemen dat de toenmalige schippers ook niet aan boord hadden. Geen gps-apparatuur dus, waarmee de positie kan worden vastgesteld; geen AIS, waarmee aanvaringen kunnen worden voorkomen; geen computer met kaartplotter die aan de hand van de laatste weersvoorspellingen de snelste route berekent. Slats en zijn concurrenten, die geen hulp van buiten mogen accepteren, moeten het doen met een sextant, papieren zeekaarten, een marifoon en een radiozender. ‘Retro zeilen’ noemt de raceorganisatie dat.

Er mag alleen worden gevaren in jachten van 9,75- tot 11 meter lengte die voor 1988 zijn ontworpen – een noodzakelijke uitzondering op de regel dat alles eraan toe moet gaan zoals een halve eeuw geleden. Ook beschikken alle deelnemers over moderne veiligheidsmiddelen en satelliettelefoons waarmee ze de raceorganisatie kunnen bellen. Alle boten zijn tevens uitgerust met een gps-tracker, zodat de wedstrijdleiding te allen tijde weet waar ze zijn.

Dat bleek geen overbodige luxe: vijf deelnemers verloren de mast van hun boot, vier van hen moesten op de oceaan worden gered. Het ergste was Abhilash Tomy eraan toe: het jacht van deze ervaren marineman uit India veranderde in een ravage, doordat hij verzeild raakte in een orkaan met huizenhoge golven. Hij brak rugwervels en lag dagenlang in zijn kooi alvorens een Frans marineschip hem kon bereiken. Van de achttien schippers die van start gingen, zijn er dertien uitgevallen. Luid klinkt de kritiek dat er doden hadden kunnen vallen.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Franse winnaar

De Vendée Globe is acht keer op rij door een Fransman gewonnen en ook de winnaar van de eerste Golden Globe Race komt uit dat land. De 73-jarige Jean-Luc Van Den Heede, die in zijn lange carrière veel soloraces heeft gevaren, finishte dinsdag na 211 dagen.

Slats lag op koers om donderdag met zijn Ohpen Maverick als tweede Les Sables-d’Olonne te bereiken, een knappe prestatie gezien zijn achtergrond. Hij is eerder in zijn eentje de wereld rondgezeild, maar had voor de race nul wedstrijdervaring. Hij is een avonturier met een beresterk lichaam; een half jaar voor de start van deze race roeide hij solo de Atlantische Oceaan over in een recordtijd.

Ondanks een relatief korte voorbereidingstijd voor de Golden Globe Race en een aantal calamiteiten onderweg (een zware storm in de Indische Oceaan, water in de kajuit, gebroken ribben door een rondvliegende gereedschapskist), ligt hij meer dan een maand voor op de nummer drie in de race.

Slats zei vrijdag tegen de raceorganisatie dat hij de race inmiddels ‘spuugzat’ is. Door ruw weer leek hij evenwel nog een omweg te moeten maken. Dinsdag trok een depressie met windkracht acht tot tien over de Golf van Biskaje, vrijdag gaat er nog zo’n zware storm volgen. Dick Koopmans, de Nederlandse jachtontwerper en solo-wedstrijdzeiler die Slats vanaf de wal begeleidt, vond een oversteek van dat stuk water in die omstandigheden onverantwoord. Levensgevaarlijk, had ook meteoroloog en zeezeiler Gerrit Hiemstra geoordeeld, die op verzoek van Koopmans had meegekeken naar het weer.

Tijdstraf

De walmanager ergert zich al langere tijd aan de ‘onprofessionaliteit’ van de raceorganisatie en vindt dat die Slats vanwege de te verwachten stormen had moeten beletten de Golf van Biskaje in te zeilen. Omdat hij niet direct mag communiceren met Slats, vroeg hij de wedstrijdleiding maandag om de finish te verleggen of de Nederlandse zeiler te waarschuwen dat hij moet uitwijken. Het eerste werd geweigerd, het tweede gebeurde naar zijn mening niet snel genoeg. Koopmans en Slats hadden daarop contact met elkaar, tegen de regels in, waardoor de zeiler een tijdstraf van 36 uur kreeg opgelegd door het ‘racecomité’ – wie daarvan de leden zijn, houdt de raceleider merkwaardig genoeg geheim.

Slats zou aanvankelijk gaan schuilen in een baai aan de Spaanse noordwestkust, maar besloot dinsdagavond na nieuwe weerberichten toch door te zeilen. Zijn finish wordt nu vrijdagochtend verwacht.

Heerema: ‘Na vier maanden op zee was er niks meer van mij over’ 
Pieter Heerema (65) bracht in 2017 116 dagen alleen op zee door, tijdens de solorace Vendée Globe. En dat was zwaar - tijdens het vertellen tegen verslaggever Michiel Kruijt begint de zeiler spontaan te huilen. Op zee ontdekte Heerema zijn zwakke plek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.