Duurste veld ter wereld

De grond aan de Amsterdamse Zuidas is de duurste van Nederland. Uitgerekend daar moeten nieuwe voetbalvelden komen van amateurclub AFC....

Boven op de A10 - de ringweg rond Amsterdam - ligt straks hetduurste voetbalcomplex ter wereld. De bespelers van de vijfnieuwe velden: de bijna 1800 leden van voetbalvereniging AFC, degrootste en bekendste amateurclub van de hoofdstad, een icoon vanhet keurige Amsterdam-Zuid.

'Zo'n sportpark kom je in heel Europa niet tegen', zegtoud-AFC-voorzitter Dick van der Klaauw trots. De huidigeAFC-terreinen, die nu nog bescheiden Goed Genoeg heten, liggenstraks midden in het grootste vastgoedproject van Nederland, deZuidas. Daar slokt AFC meer dan 40 duizend vierkante meter op vande duurste bouwgrond van het land.

Officieel is die grond er nog niet. Waar straks gevoetbaldmoet worden, rijden nu treinen en staan dagelijks duizendenauto's in de file. Maar in de gedachten van ambtenaren, plannersen bouwers bestaat de tunnel - in beleidstermen 'het dok', waarstraks de sporen en snelweg in verdwijnen - al lang. De kosten,meer dan 2 miljard euro, staan dat niet in de weg.

Jan Stoutenbeek, projectdirecteur van de Zuidas, is trots datzijn project straks een sportpark omsluit. 'De terreinen van AFCmoeten het Central Park van de Zuidas worden', zegt hij. Slechtseen kniesoor zeurt over het feit dat straks gevoetbald wordt opkunstgras en niet op echt gras, wat je bij een park zouverwachten.

Wie wil begrijpen hoe het kan dat de duurste bouwgrond vanNederland toevalt aan de amateurs van AFC, moet de geschiedeniskennen van de voetbalclub. En die van de worstelingen van degemeente Amsterdam met het verhuizen van sportverenigingen binnende gemeentegrenzen.

Amsterdam kampt nog steeds met het trauma dat het opliep methet verplaatsen van tennisclub Amstelpark. De tennisbanen vandeze vereniging, net zo'n exponent van Amsterdam-Zuid als devoetbalclub AFC, moesten plaatsmaken voor het nieuwe ABN Amrohoofdkantoor. Na jaren van vergaderen werd uiteindelijk, onderluid protest, een stuk van de Vietnamweide (onderdeel van hetbeschermde Amsterdamse Bos) ontruimd en opgeofferd aan het nieuwetennispark. 'Het politieke rumoer dat volgde, was een kwestie vaneens maar nooit weer', legt projectdirecteur Stoutenbeek uit.

'Het verplicht verhuizen van een sportpark is geen manier omvrienden te maken in Amsterdam', zegt Stan Majoor, onderzoekervan de Universiteit van Amsterdam, die promoveert op de Zuidas.'Een sportpark bovenop de snelweg was de enige manier om iedereente vriend te houden. Maar inmiddels dreigen de plannen met AFCeen doel op zich te worden. Dat is nooit goed.'

AFC is verknocht aan de huidige plek van het sportpark -precies tussen het chique Amsterdam-Zuid en Buitenveldert in. Declub, waar fans van andere verenigingen vol verbazing constaterendat er meer pistolets rosbief dan broodjes kroket verkocht wordenin de kantine, is een begrip in Amsterdam.

Niet voor niets voetballen talloze oud-profs (waaronder RuudGullit en Marco van Basten) en celebrities bij de grootsteamateurclub van de hoofdstad. Het eerste team van AFC speelt alsinds jaar en dag zonder shirtsponsor in de hoofdklasse van deKNVB. Dat kan, onder meer omdat de vereniging vaak een goedbaantje kan regelen voor de spelers van het eerste elftal.

Toen midden jaren negentig duidelijk werd dat rondom deAFC-terreinen de vastgoedambities van de gemeente Amsterdam ende grote banken vorm zouden krijgen, besloot de club de op handenzijnde verplaatsing van het sportpark niet af te wachten. TweeAFC'ers met hun roots bij bouwbedrijf HBG, Ron Voskamp en JanRossing, werkten een gedetailleerd plan uit waarin de club eenplaats kreeg aan de nieuwe Zuidas.

Hun voorstel: bouw het sportpark op het dak van een aantalgebouwen, waarin bijvoorbeeld parkeergarages en eenkinderopvang-locatie gehuisvest worden. Razend slim, getuigebijvoorbeeld de prijs van 150 duizend gulden (ruim 70 duizendeuro) die het ministerie van VROM toekende aan het AFC-plan voor'dubbel grondgebruik'.

'Ik geef je 5 procent kans dat het slaagt', zei Stoutenbeektoen hij voor het eerst van de AFC-plannen vernam. Maarex-voorzitter Van der Klaauw en Voskamp 'spraken de taal' van deambtenaren en bestuurders die met het project bezig waren. Zekonden lezen en schrijven met Stoutenbeek en hadden gemakkelijktoegang tot wethouder Stadig.

Het boek Cadeau voor de Zuidas, waarmee AFC de gemeente in2000 verraste, is hét bewijs van de vaardigheden bij devoetbalclub. Het boek lijkt in niets op de stapel boze stencilswaarmee sportclubs doorgaans bij de gemeente protesteren tegeneen voorgenomen verhuizing. Integendeel, AFC kon de gemeenteverrassen met een glossy Eindrapportage in het kader vanStimuleringsprogramma Intensief Ruimtegebruik. Waarbij debouwtekenaars, door AFC ingehuurd van het VROM-prijzengeld,meteen maar een prachtige kantine en futuristische tribune bijhet hoofdveld intekenden.

Vastgoedhoogleraar Piet Eichholtz vindt het niet gek dat erop de Zuidas iets 'parkachtigs' komt. Maar dat de dure grond vande Zuidas gebruikt zou worden voor een relatief afgeslotensportclub, verbaast hem wel.

'Dit wordt dood gebied voor de andere bewoners van de Zuidas.Bij een park denk je aan het Vondelpark of het Museumplein. Daarheeft iedereen iets aan, en niet alleen de leden van eensportclub.'

Verder kende het plan alleen maar winnaars. AFC kon behoudenblijven voor Amsterdam-zuid, de gemeente hoefde niet na te denkenover een alternatieve locatie, en het aanwassende bataljonplannenmakers, architecten en projectontwikkelaars kon pronkenmet het feit dat aan de prestigieuze Zuidas ook oog was voor demenselijk maat van een voetbalclub.

Dat was in 2000, het jaar waarin de economie andermaal recordsschreef en niemand twijfelde aan de vraag of Amsterdam welbehoefte had aan de zestig fallische kantoortorens die op denieuwe Zuidas werden ingetekend. Een tijdperk ook waarin deoverheid zeer positief stond tegenover grote infrastructureleprojecten, zoals het overkoepelen van een stuk snelweg en spoor.

Vijf jaar later is het enthousiasme voor de Zuidas bekoeld,merken alle betrokkenen. En ook bij AFC is het bestuur al langniet meer onverdeeld gelukkig met de ambitieuze plannen. Zovraagt de club zich inmiddels hardop af of het wel prettigvoetballen is op meer dan tien meter boven het straatniveau.Vooral de wind kan bovenop een gebouw of een stuk overkoepeldesnelweg ongemakkelijk hard meespelen.

'Er is een probleem met het windklimaat bij de sportvelden',beaamt Gijs Mol van het projectbureau Zuidas: 'De windkwaliteitis rond sommige gebouwen nog matig. Dat hebben we onderzocht.Daar moeten we wat aan doen met bomen en heggen.'

Het AFC-bestuur is er niet gerust op. En er sluimeren meerproblemen. Zo komt in de plannen niet één voetbalveld opdezelfde hoogte te liggen. De eerste drie velden van AFC komengetrapt op een parkeergarage te liggen, met tussen elk veld eenpaar meter hoogteverschil. De laatste twee velden staan geplandbovenop het dok. Wie de bal een flinke haal geeft, loopt strakshet gevaar dat die tussen de velden meters naar beneden valt.

Een ander probleem is het zonlicht. Op een zonnige dag zoudenvoetballers wel eens gek kunnen worden van het licht datweerkaatst in de ramen van de glazen kantoorkolossen die hetsportpark omringen, vrezen ze bij AFC.

'De grootste zorg is echter hoe we de bouwperiode gaanoverleven', zegt Nick van Ommeren, bestuurslid en woordvoerdervan de club. 'Vooral de eerste jaren worden zwaar. Want hoe kaneen grote club draaien midden in een bouwput? Je laat toch geenF-pupillen balletjes trappen naast een enorme kraan? Strakswaait ie om.'

Van Ommeren klaagt ook over de beperkte uitloop rond desportvelden. 'Die is veel te klein. Bij een flinke sliding ligje al snel tegen de hekken. En als je een corner wilt trappen,sta je letterlijk met je rug tegen de muur.' Onzin, zegt Gijs Molvan het projectbureau: 'De uitloop bij de velden is vier meter,precies zoals is voorgeschreven.'

Een transfer die tekenend is voor hoe goed het liep tussen AFCen de gemeente, maar ook voor hoe moeizaam het nu gaat, is deoverstap die AFC-lid Ron Voskamp (de opsteller van Cadeau aan deZuidas ) maakte naar het projectbureau Zuidas. ProjectdirecteurStoutenbeek was zo onder de indruk van het feit dat Voskamp AFCeen plekje in zijn plan had weten te bezorgen, dat hij hembinnenhaalde bij het projectbureau.

Toen Voskamp ineens aan de andere kant van de tafel verscheen,groeide de achterdocht bij AFC. Met alle gevolgen van dien.Voskamp is geen lid meer bij AFC en voetbalt niet meer. Hij isnog als adviseur verbonden aan de Zuidas.

Eeuwig zonde, vindt Van der Klaauw, die hem met lede ogen zagvertrekken: 'AFC is niet goed omgegaan met Voskamp. Hij heeftveel betekend voor de club. Dat had de club wel meer kunnenwaarderen. Jammer. Ik zag wel een nieuwe AFC-bestuurder in hem.'

Van der Klaauw betreurt de grimmige stemming tussen AFC ende planners van de Zuidas. Zijn advies: 'Ga een avondje eten meteen flinke slok erbij. Aan het eind komen de partijen er echtwel uit. Maar dat doen ze niet. Ze sturen elkaar boze brieven enzoeken de formele weg. Hartstikke dom.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden