Duitse jeugdcoach Markus Hirte: 'Techniek is alles, winnen is voor later'

Het gaat niet goed met het Nederlandse voetbal. De Volkskrant zoekt tot het WK voetbal naar een weg uit de misère in een wekelijkse serie.

Beeld EPA

Winnaars van morgen’ heet het medio 2016 als leidraad gepresenteerde KNVB-rapport voor de toekomst. Dat gaat zeker niet alleen over winnaarsmentaliteit, maar de ondubbelzinnige kop laat doorschemeren waar volgens de voetbalbond veel winst te halen valt. Dat kwam ook door Hans van Breukelen, technisch directeur van mei 2016 tot augustus 2017, die oreerde dat we vooral eens bij de Duitsers moesten kijken. Het woord ‘kampfgeist’ (vechtlust) kwam geregeld uit zijn mond.

Bij de Duitse evenknie, de DFB, zitten ze op een heel ander spoor: het winnen moet juist minder belangrijk worden gemaakt bij de jeugd. Techniek en spelontwikkeling zijn de toverwoorden. ‘Andere landen streven ons voorbij,’ constateert Markus Hirte hoofd opleiding bij de DFB.

Er zijn zorgen in het land van de huidige wereldkampioen. Zijn ze wel zo goed bezig? Is het Fussballwunder niet wat overdreven de laatste jaren? Past nederigheid de Duitsers momenteel niet beter?

Ja, de kern van de kampioensploeg die op het vorige WK, gastland Brazilië verpulverde in de halve finale en in de finale ook afrekende met Argentinië is nog goeddeels intact en mag nog gerekend worden tot de favorieten. Al waarschuwde middenvelder Toni Kroos dat de huidige selectie wellicht niet zo goed is als iedereen denkt.

En daarachter gaapt een gat. ‘Engeland, Spanje en Frankrijk hebben meer toptalenten,’ meent Hirte op basis van wat hij zag op internationale jeugdtoernooien.

Van de lichting die in 1999 geboren is, drukken slechts twee spelers hun neus aan het venster: Kai Havertz (Bayer Leverkusen) en Arne Maier (Hertha BSC), uit 2000 valt slechts Fiete Arp (HSV) op. Hirte: ‘Te weinig voor een land met 75 duizend voetballers per jaarlichting. Dat moeten er vijf zijn, minstens.’

Duitsland is dus niet langer het gidsland wat betreft voetbalontwikkeling, aldus Duitsland zelf. Een wat curieus gegeven, want nog altijd verschijnen er artikelen en boeken over de voorbeeldige omkering in denken kort na de eeuw­wisseling die leidde tot een succesvolle ploeg met schitterende, veelal technisch begaafde spelers als Kroos, Götze, Hummels, Müller, Boateng, Özil, Neuer en de afgezwaaide Schweinsteiger en Lahm. Gündogan, Draxler, Goretzka, Kimmich en Ter Stegen zijn daar inmiddels bijgekomen. Ook de clubs floreren.

Toch moet er zo snel mogelijk veel meer aandacht naar de individuele ­ontwikkeling van (jeugd-)spelers. Hirte: ‘Er is veel geld gestoken in het Duitse voetbal. We hebben 366 gecertificeerde trainingscentra en ook de scouting en de jeugdopleidingen van de profclubs zijn opgewaardeerd. Jeugdtrainers konden fulltimers worden. Dat heeft ertoe geleid dat veel coaches hun teams wilden laten winnen om zelf hogerop te komen. Maakt niet uit hoe dat gebeurde. Dat is verkeerd.’

Niets mis met winnen op zich, maar volgens Hirte moet het er in de jeugd vooral omgaan waarop er gewonnen wordt. ‘Dat moet niet op basis van kracht, vechtlust of teamgeest zijn, dat komt later wel. Liever zien we technisch bekwaam voetbal, excellente ingevingen, spelers die zelf beslissingen nemen.’

Markus Hirte.Beeld Andreas Bretz

Kernwijziging: laat jonge spelers fouten maken. ‘Dat klinkt misschien heel on-Duits, maar dat is waar we naartoe moeten. Teveel eigenzinnige talenten raken gefrustreerd door het overdreven teamdenken van coaches en vallen of haken af.’

Maar waar kwamen begaafde spelers als Götze, Özil en Draxler dan vandaan? ‘Zij hadden gelukkig coaches die zagen dat ze op hun eigen manier het verschil kunnen maken. Dat moet de norm worden. We willen meer Özils. In het moderne voetbal moet je excellente spelers hebben die excellente dingen doen om de status quo te doorbreken.’

De sleutel ligt bij het beter opleiden van coaches. ‘We hebben te weinig goede jeugdcoaches. Het is ook een lastige job. Ze moeten spelers binnen het veld vrijheden geven, maar daarbuiten ze proberen op de grond te houden zonder dat het draadje breekt. Er hangen steeds meer mensen om getalenteerde voetballers heen, ze krijgen sneller goede contracten, er is de ophemeling vanuit de media en social media. Ze mogen zelfbewust zijn, maar moeten niet denken: ik ben de nieuwe Messi, ik hoef niets meer te doen. Dat is de uitdaging.’

Hirte is expert op het gebied van mentale coaching. Hij schreef samen met twee andere auteurs het boek Mental Soccer Training. Hij was talent- en coachopleider in Berlijn, Hamburg en Düsseldorf en kent zijn weg door heel Duitsland. Sinds 2016 bekleedt hij deze zware post binnen de DFB. Dat de 55-jarige opleider slechts doelman was op het derde niveau, hindert niet. ‘Ik had als doelman een goed overzicht van wat er allemaal fout ging voor mijn neus,’ vertelt hij lachend.

In Duitsland staat de coach die niet op het hoogste niveau heeft gevoetbald, maar zich wel enorm in het spel en alle aspecten eromheen heeft verdiept momenteel in hoger aanzien dan de ex-international die alles op ervaring doet. Klopp (Liverpool), Tuchel (toekomstig coach Paris SG), Nagelsmann (Hoffenheim) en Rangnick (directeur van de Red Bull-opleidingen) zijn succesvolle nieuwlichters gebleken, zeker op wetenschappelijk, innovatief vlak.

Hirte wil niet alleen maar zogenaamde laptopcoaches opleiden. ‘Ex-internationals zouden perfecte coaches kunnen zijn. Maar ze moeten wel in zichzelf willen investeren. Idealiter gaan ze tijdens hun actieve carrière al op cursus.’

Hoe beziet Hirte de staat van het Nederlandse voetbal? ‘Ik sta er ver van af, maar zie dat jullie nog steeds relatief veel toptalenten opleiden. De infrastructuur blijft geweldig. Misschien is er bij de talenten te weinig focus om het maximale uit situaties te halen. Ook zij zullen moeite hebben met de business die in het voetbal is getreden, om daarmee om te gaan. En jullie vijver is kleiner.’

Ontwikkel jezelf als de zon schijnt, niet als het al begint te donderen, is de boodschap van Hirte. ‘In 2000 en 2004 presteerde Duitsland dramatisch op de EK’s. Toen zag iedereen in: het moet anders. Nu proberen we te veranderen, terwijl Duitsland wereldkampioen is. Dat is lastiger. Maar het moet. We zijn zelfs al bijna te laat.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden