Analyse Duitse schaatsers

Duits schaatssucces laat vooralsnog op zich wachten: ‘We hebben de boot gemist’

In de entree van de Max Aicher Arena in Inzell hangen tientallen portretten van Duitse schaatshelden. Stuk voor stuk zijn het cracks uit het verleden, want huidige boegbeelden ontbreken. Of het moet Claudia Pechstein zijn. De 46-jarige is nog altijd het beste wat Duitsland op schaatsgebied te bieden heeft.

De Duitse mannentrein tijdens de training in Inzell ter voorbereiding voor de WK afstanden. Beeld Klaas Jan van der Weij

Waar blijven de nieuwe sterren? De laatste Duitse olympische gouden schaatsmedaille dateert alweer van 2010, toen de vrouwen het onderdeel ploegenachtervolging wonnen. Het laatste individuele goud werd veroverd door Anni Friesinger en Claudia Pechstein, in Salt Lake City, 2002.

Verschillende Nederlanders waren in het verleden actief als coach bij de Duitse schaatsbond. Ze schetsen een beeld van een organisatie met verouderde denkbeelden. ‘Er is te lang met sporters omgegaan op een manier die niet meer bij de huidige tijdgeest past’, zegt Bart Schouten, de huidige bondscoach van Canada. ‘Het moet niet zo zijn dat sporters blind uitvoeren wat de trainer hen opdraagt. Ze moeten leren zelf na te denken.’

Zelf heeft hij voor een belangrijk deel aan die ontwikkeling kunnen bijdragen, zegt hij. ‘Maar daarna kwam er weer een oudere generatie trainers. Toen zijn veel talenten weer afgeknapt.’

Erik Bouwman werd twee jaar geleden aangesteld bij de Duitse bond om de jeugdopleiding te moderniseren. ‘Er is altijd gebouwd op een filosofie die twintig jaar geleden succesvol was. Daar zaten best goeie dingen bij, maar ze zijn niet meer van deze tijd.’

Boot gemist

In tegenstelling tot het Duitse voetbal, dat juist kennis uit het buitenland implementeerde, bleef het schaatsen almaar naar binnen gericht. Maar de in het verleden behaalde resultaten bleken geen garantie voor de toekomst. Bouwman: ‘We hebben de boot gemist.’

Dat blijkt op de WK afstanden, die van donderdag tot zondag in Inzell worden gehouden. Er zullen geen Duitse thuisfavorieten te zien zijn. Wellicht dat de 33-jarige Nico Ihle op een heel goede dag, zo eentje waarop alles meezit, op de 1.000 meter tot de top-6 kan behoren en dat Pechstein een flonkering van haar oude vorm kan tonen. Verder noemt Bouwman Patrick Beckert en Joel Dufter als sterke rijders. Maar wereldtop? Nee, dat niet.

En dat terwijl de faciliteiten in Duitsland van vijfsterren-niveau zijn: in Inzell, Erfurt en Berlijn staan overdekte schaatshallen met moderne faciliteiten. Bouwman: ‘En er is geen land waar zoveel betaalde trainers zijn als Duitsland.’

Maar jeugd is niet meer zo geïnteresseerd in schaatsen. Jan Coopmans merkte het ook. Hij was twintig jaar werkzaam bij de Duitse bond, alvorens hij eind vorig jaar als bondscoach bij de KNSB werd aangesteld. Volgens hem is status van het Duitse schaatsen bij de jeugd inmiddels vergelijkbaar met die van trampolinespringen in Nederland. ‘Ze kijken vooral naar fun-sporten.’

Ook Schouten ziet een verschuiving van interesse bij de jeugd. ‘Ze neigen steeds meer naar geldsporten, zoals tennis en voetbal. Ze kijken naar sport als maatschappelijke carrière. En ik denk ook dat Duitse dopingverleden in schaatsen veel jongeren huiverig heeft gemaakt.’

Motoriek

Coopmans wijst onder meer naar het Duitse onderwijssysteem, waarbij sport een ondergeschikte rol bekleedt. ‘Leraren wiskunde geven nu gymlessen.’ Dat veranderen zou een eerste stap in de goede richting zijn, zegt hij. ‘Dat kinderen een betere motoriek krijgen en zo hun weg vinden naar de verenigingen. Maar die bal ligt bij de politiek.’

Schouten bestrijdt de opvatting van Coopmans dat schaatsen in Duitsland net zo populair is als trampolinespringen in Nederland. ‘Zegt Jan dat? Gelul. Als je 20 jaar daar hebt gewerkt, en de sport is nog steeds niet groter dan trampolinespringen, moet je ook in de spiegel kijken. Er is te weinig uit zijn vingers gekomen.’

Een oplossing? Zorgen dat ze weer lol krijgen in schaatsen, betoogt hij. ‘Trainers stonden te veel onder druk. De basis was angst, de lol was weg. Het is te veel gegaan over prestaties en te weinig over plezier hebben.’

Bouwman ziet lichtpuntjes aan de horizon verschijnen. Busladingen scholieren worden in Inzell afgezet bij de ijsbaan om de jeugd warm te krijgen voor het schaatsen. En langzaam maar zeker breekt er weer talent door. ‘Op WK Junioren hebben we vorig jaar echt heel goed gepresteerd, met meerdere top-6 noteringen en zilver op de teamsprint. Hiervoor waren we al blij als we meededen.’

Maar van de tijden van gouden medailles, zoals in vorige decennia, zullen nog even op zich laten wachten. ‘Het is een kwestie van de lange adem.’

WK Afstanden

Donderdag 7 februari

Teamsprint vrouwen

3.000 m vrouwen

5.000 m mannen

Vrijdag 8 februari

500 m vrouwen

500 m mannen

Ploegachtervolging vrouwen

Zaterdag 9 februari

5.000 m vrouwen

1.000 m vrouwen

1.000 m mannen

10.000 m mannen

Zondag 10 februari

1.500 m vrouwen

1.500 m mannen

Massastart vrouwen

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden