nieuwsturnen

Draai gymnastiekbond: turnsters krijgen hun eigen coach weer terug

Het olympische privébelang van acht Nederlandse topturnsters heeft voorlopig voorrang gekregen boven het algemeen belang van de deze zomer in opspraak geraakte en beschadigde gymnastieksport. Het octet, met als uitgesproken aanvoerder olympisch kampioen Sanne Wevers, krijgt de vertrouwde trainers terug.

Turnster Sanne Wevers op de balk tijdens haar rentree bij het laatste kwalificatiemoment voor de WK.Beeld ANP

De topturnsters en de coaches moeten wel verhuizen naar Nijmegen. In die stad zal The Cube, de hypermoderne turnhal van De Hazenkamp, vanaf donderdag het centrale trainingsinstituut worden van de olympische selectie. Die bestaat vooralsnog uit acht turnsters: Sanne en Lieke Wevers, Naomi Visser, Vera van Pol, Eythora Thorsdottir, Kirsten Polderman, Tisha Volleman en Sanna Veerman. De nummers negen en tien, Sara van Disseldorp en Laura de Witt, mogen wegens hun jonge leeftijd in Almelo onder de vroeger zeer bekritiseerde Frank Louter blijven trainen.

De acht turnsters in Nijmegen krijgen naast een nog te werven vaste waarnemer (‘van buiten de turnsport’, aldus technisch directeur Mark Meijer) weer hun vaste coaches, vijf in getal. Gymnastiekbond KNGU schorste eind juli de eigen twee bondscoaches, Gerben Wiersma en Vincent Wevers, na beschuldigingen over mentale en fysieke mishandeling. Het was het directe gevolg van de biecht van oud-coach Gerrit Beltman over zijn eigen wangedrag in de turnzaal.

Na het op non-actief stellen van het in Heerenveen werkzame tweetal werd door de KNGU aan vier persoonlijke coaches (Patrick Kiens, Nico Zijp, Frank Louter en Wolther Kooistra) gevraagd hun werkzaamheden met de olympische kandidaten neer te leggen.

Dat moest vrijwillig. Drie van hen deden dat, met meer en minder zin, maar Kiens bleef zijn werk met Thorsdottir en Polderman bij Pax in Hoofddorp voortzetten. De bond stond machteloos, omdat het geen contractuele band heeft met clubcoaches als Kiens.

Vijf weken verstreken sinds de tumultueuze aankondiging van die verstrekkende maatregel. De turnsters tekenden nog voorafgaand aan die eerste openbare bekentenis van hun bond al protest aan tegen het geschapen beeld van mentale en fysieke mishandeling in het turnen. Het zou een beeld zijn uit het verleden. Zij zeiden te snappen dat pijn die toen is geleden nazorg verdient, maar eisten ook dat hun coaches de olympische voorbereiding voor Tokio 2021 konden blijven doen. Ook zij waren, door het besluit van juli, slachtoffer.

Heftig weerwerk

Dat beeld werd de KNGU vrij snel duidelijk. Er was heftig weerwerk van de turnsters, in zekere stilte geleverd. Slechts Sanne Wevers en Eythora Thorsdottir spraken zich verbeten uit over het opschorten van het topsportprogramma, een ongekende stap in de Nederlandse olympische wereld.

De pijn van belaagde, misbruikte dan wel geïntimideerde turnslachtoffers stond bij de KNGU de voorbije maand evenwel op één. Er zijn sinds eind juli op dat vlak honderd meldingen gedaan, aldus KNGU-directeur Marieke van der Plas die dinsdag een diepgravend wetenschappelijk onderzoek aankondigde plus een tuchtrechtelijke exercitie door het Instituut Sport Rechtspraak (ISR).

Zij kon de cijfers niet verfijnen. Wel meldde Van der Plas dat over heel 2019 46 meldingen van misbruik in haar sport waren gedaan.

Voor de nieuwste, hier en daar stevig bekritiseerde draai in het beleid van de turnbond was druk nodig geweest, zoveel werd wel duidelijk uit de verklaringen van technisch directeur Meijer. De oud-directeur van het ijscentrum Eindhoven volgde in 2018 Hans Gootjes op, maar had niet gedacht dat het verleden, de kwestie-Beltman dateert van de vorige eeuw, hem zo zou inhalen.

Meijer moest na de snelle beslissing in juli dealen met de clubs, de werkgevers van vier trainers, met sportkoepel NOCNSF, de financier van het turnteam, met de interim-atletencommissie, met zaakwaarnemer Dennis van der Laan en met NL Sporter, de te hulp geroepen sportersvakbond. Sanne Wevers zei dat, als het niet anders kon, zij met haar status van olympisch kampioen zou gaan zwaaien.

Spagaat

Uit die vele overleggen kwam de keuze voor Nijmegen voort. ‘Een neutrale plaats’, was de beoordeling. De turnsters zullen die gedwongen verhuizing – er komt een sportershuis − niet als ideaal hebben beschouwd, gaf Meijer toe. Het was volgens hem ‘een noodoplossing’ die het enige haalbare scenario herbergde. Zijn bond verkeert in een spagaat tussen topsport behartigen en het algemeen belang van bijna 200  duizend leden dienen.

Lees meer over de problemen in de turnwereld

Het is in turnzalen allereerst isoleren. Niets wordt doorverteld, ook niet aan ouders
Onderzoekers stuitten 6, 7 jaar geleden op een zwijg- en vergeldingscultuur in de turnwereld. Daardoor konden coaches ongestraft hun gang gaan

Rapport over geestelijke en fysieke mishandeling (ex-)turnsters mocht niet naar buiten
De misstanden in de Nederlandse turnwereld zijn tussen 2013 en 2014 al scherp in kaart gebracht door een onderzoek van drie wetenschappers. In januari 2015 kwam hun rapportage uit over de geestelijke en fysieke mishandeling van topturnsters onder de titel ‘Turn-onkruid, gemaaid maar niet gewied’. Maar dit stuk werd intern gehouden. Onduidelijk is of het een doofpotactie betreft.

‘Als hij al is veranderd in 2007, waarom is hij dan nooit naar ons toegekomen?’
Turncoach Vincent Wevers is door het stof gegaan. Hij erkent dat hij in het verleden de turnsters veel te hard heeft aangepakt. Wie is de mens achter de spartaanse coach? En hoe kon het zover komen?

Iedereen wist ervan, alleen keek iedereen weg: beschuldigingen zijn anno 2020 niet te negeren
Iedereen wist ervan, alleen keek iedereen weg. Maar na een week van getuigenissen is de boodschap aangekomen. De turnsport moet zich moreel opnieuw uitvinden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden