Profiel Dove scheidsrechter

Dove scheids Nino Lantink ziet alles

Nino Lantink is de scheidsrechter bij de 4e klasse wedstrijd tussen VV Jisp en Hercules Zaandam. Beeld Klaas Jan van der Weij

Nino Lantink is doof geboren. Ondanks die beperking houdt hij zich goed staande als scheidsrechter in het amateurvoetbal, waar hij al heeft geschopt tot internationaal arbiter. Dromen van de profs?

De eerste helft in de wedstrijd tussen Jisp en Hercules Zaandam, vierde klasse B, is bijna afgelopen als de thuisploeg handig de buitenspelval omzeilt en 2-1 scoort. Een middenvelder van Hercules komt verhaal halen bij Nino Lantink. ‘Je ziet het verkeerd, scheids. Hij stond buitenspel.’ De doelman van Hercules probeert vanuit zijn strafschopgebied zijn teamgenoot op andere gedachten te brengen. ‘Laat zitten joh, hij heeft hem toch al goedgekeurd. Het heeft geen zin.’ 

Dat klopt. Niet alleen omdat Lantink al lang en breed naar het midden heeft gewezen en de treffer heeft genoteerd in zijn boekje, maar ook omdat de protesten volledig langs hem heen gaan. Hij is doof.

Een paar uur eerder, in zijn appartement in het centrum van Hoorn, controleert Lantink (32) voor de tweede keer de koffer waarin hij zijn scheidsrechtersspullen heeft gestopt. ‘Die korte broek, had ik die nou al ingepakt?’ Het is de wedstrijdspanning, want de korte broek was inderdaad al mee. Net als een gele en rode kaart.

Die laatste heeft hij in zijn scheidsrechtersloopbaan nog maar één keer hoeven te gebruiken. Niet in een reguliere wedstrijd, maar merkwaardig genoeg tijdens een duel in de dovencompetitie. ‘Vergis je niet’, zegt hij, ‘voor doven is mimiek heel belangrijk. Als zo iemand boos op je afkomt, maakt dat heel veel indruk. Toen hij begon te spugen, was het voor mij klaar. Wegwezen.’

Champions League 

Lantink maakt zich deze middag verstaanbaar via een door hem ingehuurde gebarentolk. Sinds zijn geboorte is hij doof. Hij spreekt in moeilijk verstaanbare klanken, want hij hoort niet wat hij zegt. Voetballen deed hij in zijn jeugd bij Hollandia en Zwaluwen’30 uit Hoorn. ‘En geloof me, ik heb heel wat slechte scheidsrechters gehad’.

Toen hij twee jaar geleden in Madrid de Champions League voor doventeams bezocht, kwam hij in contact met een dove scheidsrechter die hem enthousiast maakte voor de fluit. Zo kwam van het een het ander en staat hij een paar uur later op een veld in het Jisperveld, omgeven door slootjes, en één boot; voor het geval de bal te water raakt.

Tijdens de warming-up wijst Lantink grijnzend op één van de twee lege tribunes langs het veld. ‘Is die geserveerd voor de uitsupporters?’ Ze hoeven in elk geval niet met racistische leuzen aan te komen. ‘Als dat soort dingen worden geroepen, zou ik ook meteen stoppen. Maar goed, dan zal iemand me eerst duidelijk moeten maken wat er aan de hand is.’

Lantink is een vrolijke, sportieve jongen die doorgaans goed kan leven met zijn handicap. Maar hij kent ook zijn sombere momenten. Zijn jeugd stond voor een groot deel in het teken van het vinden van de juiste school en opleiding. Later had hij baantjes als afwasser en krantenbezorger, maar nu is hij werkloos. ‘Bedrijven durven het toch niet met je aan als dove.’

Schot in de roos

Waar in het maatschappelijke leven regelmatig een sociaal isolement op de loer ligt, blijkt het fluiten van voetbalwedstrijden een schot in de roos. Voetbaltaal is universeel, merkte hij. En op het veld is hij niet afhankelijk van anderen, maar bepaalt hij wat er gebeurt.

Zijn moeder zag hem vanaf het moment dat hij serieus ging fluiten, een jaar geleden nu, opfleuren. Sinds een paar maanden heeft hij een vriendin, een horende. Ze hebben elkaar ontmoet via de datingsite Tinder en ontmoetten elkaar voor het eerst in Artis. Via gebarentaal communiceren ze zo goed en kwaad als het kan met elkaar. Vanavond viert hij met zijn schoonfamilie voor het eerst Sinterklaas. Maar dat is voor latere zorg; eerst de klus in Jisp tot een goed einde brengen. 

Lantink is één van de twee dove scheidsrechters in het Nederlandse amateurvoetbal. De ander fluit in Limburg. Lantinks voorbereiding verloopt zoals die van elke andere scheidsrechter: hij heeft diverse shirts bij zich in allerlei kleuren, zodat zijn tenue nooit zal dubbelen met die van een ploeg. Als hij het terrein van Jisp, waar ooit John Rep voetbalde, nadert, gaat hij als vanzelf rechtop lopen en strenger kijken. ‘Mijn tweede gezicht’, noemt hij dat.

Nino Lantink in gesprek via gebarentaal. Beeld Klaas Jan van der Weij

Godzijdank voor de app

Dan moet hij bij de kantine van Jisp duidelijk maken dat hij de leidsman is vandaag. Vroeger, als mensen hem de weg vroegen en hij probeerde duidelijk te maken dat hij doof was, liepen ze nog wel eens verschrikt weg als ze  onbestemde geluiden uit zijn mond hoorden komen. Dat is niet meer zo. Lantink prijst zich gelukkig met sociale media. Via appjes kan hij zich altijd verstaanbaar maken. Er bestaat ook een app waarbij hij op ieder moment een gebarentolk kan inschakelen.

In de kantine van Jisp is ook niet meteen duidelijk wat hij komt doen, maar zodra hij het fluit-gebaar heeft gemaakt, begrijpt de dame achter de bar wat hij komt doen. ‘Welkom bij de club. Wilt u alvast iets drinken?’

Even later, met op de achtergrond de rookpluimen van het Amsterdamse havengebied en de skyline van Zaandam, zet de wedstrijd tussen Jisp en Hercules zich in beweging. Om een wedstrijd goed te kunnen leiden is behalve uitstraling en gebarentaal ook humor een belangrijk instrument, heeft Lantink gemerkt. Als hij voor de aftrap beide aanvoerders bij zich roept, maakt hij ze duidelijk: ‘Ik hoor niets, maar let op: ik zie alles.’

Bla-bla-gebaar

Pas na een half uur moet hij voor het eerst serieus ingrijpen. Een tackle van achteren bestraft hij met geel. Niet veel later is er een opstootje. Met zijn handen maakt hij een bla-bla-gebaar en trekt daarna een denkbeeldige streep. Niet praten, voetballen!

In de rust, nippend aan een bekertje thee, merkt hij op dat de sfeer iets grimmiger wordt. Hij heeft ook gevoetbald, hij voelt wanneer hij het kort moet houden. En ja, ook al hoort hij niets, hij heeft heus wel door dat de nummer 5 van Hercules aan het zuigen is. Lantink haalt zijn schouders op. ‘In elk team heb je één of twee van die jongens. Ik kan ermee om gaan.’

Een jaar is hij nu officieel KNVB-scheidsrechter. Bij de voetbalbond dachten ze met Lantink mee tijdens de opleiding. Toen hij voor de cursus een wedstrijd moest leiden die als zijn examen gold, was zijn beoordelaar een man die was opgegroeid met dove ouders. Tijdens het theoretische gedeelte maakte hij gebruik van een gebarentolk.

Nino Lantink sust een opstootje tussen een speler van Jisp en Hercules. Beeld Klaas Jan van der Weij

Alles kan

In de tweede helft wordt het nog spannend, maar Jisp wint met 4-3. Sam A-Tjak, middenvelder van de thuisploeg, is lovend over de scheidsrechter. ‘Het was rustiger dan normaal. Schelden heeft geen zin. Het gekke is wel dat sommige spelers het toch blijven doen, ook al hoort de scheids niets. Het zit er kennelijk ingebakken.’

Voorzitter Jan Koene van Jisp ervoer zelfs iets van een saamhorigheidsgevoel. ‘Als één van de teams wilde wisselen, moest de scheidsrechter aangetikt worden. Iedereen hielp elkaar een beetje. Mooi toch?’ Alleen de nummer 5 van Hercules is minder te spreken over Lantink. Hij moppert na zijn wissel: ‘Die scheids zal best een aardige jongen zijn, maar hij moet nog een hoop leren.’ 

Lantink mag nu alleen nog in de lagere klassen van het amateurvoetbal fluiten, maar wat hem betreft is dat zeker niet zijn eindstation. Hij wil hogerop, naar de eerste klasse, de hoofdklasse. En waarom niet dromen van het betaald voetbal? ‘Johan Cruijff zei altijd: álles kan. Wie ben ik om hem tegen te spreken?’

Hij fluit binnenkort al in Italië een duel in de Champions League. Voor doventeams weliswaar, maar toch. Mocht hij het daadwerkelijk tot het betaald voetbal schoppen, dan zijn er nog wel een paar hobbels te nemen. Want hoe moet de VAR (videoscheidsrechter) Lantink inseinen bij een discutabele situatie? ‘Tegen die tijd is er vast wel iets op verzonnen’, zegt hij vastberaden. ‘Een horloge dat trilt begrijp ik ook wel.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden