Doping: de Sovjet-Unie deed het beter

Rusland heeft een verfijnd dopingsysteem, blijkt uit de recente ARD-documentaire. Dat de Russen minder succesvol zijn dan in de hoogtijdagen van de Sovjet-Unie, krijgt nauwelijks aandacht.

Een bord wijst tijdens de Winterspelen van Sotsji de weg naar de dopingcontrole in het biathloncentrum.Beeld epa

De recente ARD-documentaire over doping in Rusland laat weinig ruimte voor twijfel aan het bestaan van een even verfijnd als doortrapt staatssysteem. Aan de effectiviteit van die sportieve fraude wijdt de onthullende film weinig woorden. Journalist Hajo Seppelt volstaat met de mededeling dat Rusland de meeste medailles veroverde bij de Winterspelen in Sotsji en bij de WK atletiek, in 2013 in Moskou. Hij suggereert dat doping die score heeft bepaald. Die conclusie blijkt, bij nadere beschouwing van de Russische resultaten, aan de simpele kant.

Neem Sotsji. Rusland won het landenklassement met 33 medailles, waarvan 13 gouden. Het eindigde voor Noorwegen (26 medailles, 11 gouden), Canada (25 en 10), Amerika (28 en 9) en Nederland (24 en 8). Maar Rusland veroverde slechts twaalf medailles in sporten waarvan het verleden heeft uitgewezen dat doping het verschil kan maken: langlaufen, biatlon en schaatsen.

Van de 33 medailles werden er bovendien vijf veroverd in het shorttrack, en door twee sportimmigranten die pas in de aanloop naar Sotsji de Russische nationaliteit verkregen. Viktor An, die in 2006 als Ahn Hyun-soo driemaal goud won voor zijn geboorteland Zuid-Korea, won vier plakken: driemaal goud en eenmaal brons. Vladimir Grigorev, geboren in Oekraïne, pakte zilver.

Atlete Maria Savinova nadat ze in 2013 goud won op de 800 meter. In de documentaire zei ze: "Hoe moeten we het anders doen? In Rusland werkt het alleen met geneesmiddelen."Beeld epa

Sportimmigrant

Ook bij het snowboarden zorgde een sportimmigrant voor Russische winst. De Amerikaan Vic Wild, getrouwd met een Russin, veroverde zelfs twee plakken voor zijn nieuwe vaderland.

In de sleesporten skeleton, rodelen en bobsleeën veroverde Rusland zes medailles. In het kunstrijden vijf: bij het paarrijden (2x), de ploegenwedstrijd, het ijsdansen en de vrouwencompetitie. Die laatste medaille was controversieel: de jury zou de Russin ten onrechte hebben gekozen boven een Zuid-Koreaanse rivale.

Misschien helpen verboden middelen in shorttrack, snowboarden, kunstrijden en sleesporten beter dan tot nu toe is aangenomen, maar het valt te betwijfelen of al die olympische medaillewinnaars in een Russisch dopingsysteem zijn opgenomen.

In de sleesporten konden de Russen vooral uitblinken omdat zij maandenlang in het olympische ijskanaal mochten oefenen en hun concurrenten hooguit een paar weken. Bij kunstrijden komt veel meer kijken dan met verboden middelen kan worden bereikt. En shorttrack en snowboarden zijn behendigheidssporten. Bovendien, zouden de Russen hun illegale geheimen prijsgeven aan drie buitenlanders die op grond van hun zeldzame talent werden aangetrokken?

OLYMPISCHE SPELEN SOTSJI 2014

Rusland veroverde 13 gouden medailles: 3 door geïmporteerde Zuid-Koreaanse shorttracker Viktor An, 2 door geïmporteerde Amerikaanse snowboarder Vic Wild, 3 in kunstrijden (waarvan een door dubieuze jurybeslissing), 2 in bobslee (materiaalsport) en 1 in skeleton. Zonder An en Wild zou Rusland minder goud hebben behaald dan Noorwegen, Amerika en Canada en evenveel als Nederland.

Marathonloopster Lilia Sjoboechova, ook geinterviewd in de ARD-documentaire.Beeld epa

Alleen de inbreng van de drie sportimmigranten stelt de dopingsuggesties van de ARD al in een ander daglicht. Rusland zou zonder hen in het medailleklassement als vierde zijn geëindigd, net voor Nederland. Bij het langebaanschaatsen, waar doping nuttig kan zijn, stelde Rusland in Sotsji zwaar teleur met drie medailles (geen goud).

Ook de uitslag van de WK atletiek in Moskou is minder eenduidig dan de documentaire voorstelt. Rusland won zeven gouden medailles, één meer dan Amerika, al was het totaal aantal medailles lager: 17 om 25. De disciplines waarop de Russen uitblonken, wekken niet de indruk dat de staatsdoping voortreffelijk werkt.

Ze veroverden geen goud op de prestigieuze loopnummers. Snelwandelen was het succesvolste nummer, met vier medailles, waarvan twee gouden. Op de 4x400 meter estafette kwamen Russische atleten tot goud en brons. Winnen deden ze verder bij het polsstokhoogspringen, hoogspringen, kogelslingeren en verspringen.

Op de sprint, de middellange afstanden en de technische nummers voor vrouwen - de klassieke dopingnummers uit de atletiek - viel nauwelijks succes te noteren. Het bleef bij brons en zilver op de 400 en 800 meter en tweemaal brons bij het speerwerpen.

WK ATLETIEK 2013

Rusland veroverde 17 medailles, Amerika 25. Rusland won wel medailleklassement omdat het het meeste goud verzamelde. Wat werd er gewonnen? Bij de mannen 20k snelwandelen en verspringen, bij de vrouwen, 20k snelwandelen, 4x400, hoogspringen, polsstok, en kogelslingeren.

Nauwelijks goud

Hetzelfde beeld gaf de EK atletiek deze zomer. Rusland behaalde slechts één medaille minder dan Groot-Brittannië en Frankrijk (23 en 23 om 22), maar won nauwelijks goud. De Russen kwamen tot drie gouden medailles, evenveel als Nederland. De prijzen vielen bij het snelwandelen, polsstokhoogspringen en de 110 meter horden. Met hun zeges op de sprint en 1.500 meter blonken Dafne Schippers en Sifan Hassan uit op de prestigieuze onderdelen die vroeger werden geassocieerd met gedrogeerde Russinnen.


Bij de beoordeling van de vraag of Russen dopingfraude plegen, doet hun succes er niet toe. Bedrog is bedrog, of het nu werkt of niet. Maar als de conclusies van de ARD-documentaire juist zijn, dan is de vraag waarom de resultaten van de huidige dopingstructuur niet meer in lijn liggen met die uit de hoogtijdagen van de Sovjet-Unie.


De documentaire laat één mogelijke verklaring onvermeld. In geen land zitten volgens de internationale atletiekfederatie IAAF zo veel atleten een dopingschorsing uit in Rusland: 54 op dit moment.

EK ATLETIEK 2014

Rusland veroverde 22 medailles, een minder dan de 23 van Groot-Brittannië en Frankrijk. Het werd met 3 gouden medailles (op 110 horden, vrouwen 20 kilometer snelwandelenen en polsstokhoogspringen) vierde op de landenranglijst.

Een andere mogelijkheid komt wel terloops aan de orde. De bestuurders en trainers die de atleten dwingen tot doping, zijn afkomstig uit het Sovjettijdperk. Zij zijn ervan overtuigd dat verboden middelen voor Russische atleten noodzakelijk zijn om de wereldtop te halen.

Die denkwijze wekt de indruk dat de trainingsleer de afgelopen decennia nauwelijks is veranderd. De Russen lijken achterhaalde methoden gebruiken. Veel en hard trainen is belangrijker dan slim maatwerk leveren, de sleutel tot het Nederlandse succes.

Hoe gering het vertrouwen in de atletische aanleg van Russen is, liet oud-Sovjet-trainer Valentin Balakhnitsjev, de huidige voorzitter van de Russische atletiekbond, in de zomer blijken. Na de voor Rusland mislukte EK atletiek zei hij dat zijn land slechts op één manier tot de toplanden zou kunnen behoren: door zo veel mogelijk zwarte atleten te naturaliseren. En dat meende hij.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden