Door zijn dood is Ali weer tot leven gekomen

Vandaag even geen schietpartijen in de zwarte wijk in Louisville waar Muhammad Ali opgroeide. De bokslegende krijgt er een 'uitvaart van een wereldleider'. Met beroemdheden als Will Smith en Bill Clinton, maar zonder de Turkse president Erdogan.

Omringd door agenten wordt de begrafenisauto met het lichaam van Muhammad Ali langs zijn ouderlijk huis gereden - de roze woning met de drie raampjes. Beeld null
Omringd door agenten wordt de begrafenisauto met het lichaam van Muhammad Ali langs zijn ouderlijk huis gereden - de roze woning met de drie raampjes.

'Het is voor het eerst dat ik hier in zo veel politie zie', zegt Hannah Holloway (64), terwijl ze vanuit een tuinstoeltje de straat in tuurt, in een zwarte wijk in het westen van Louisville. Een groep agenten paradeert over het asfalt, tussen de honderden buurtbewoners door die aan weerszijden op de stoep zitten en staan met hun mobiele telefoons in de aanslag - maar ook niet meer dan dat. De buurt is nog nooit zo veilig geweest.

Het is een straat zoals er hier zo veel zijn, met houten huisjes van één of twee verdiepingen, met een trappetje naar een tuinpad dat over het verhoogde gazon naar de veranda leidt - schattige huisjes, als ze niet dichtgetimmerd zijn. Maar toch, deze straat is anders vandaag. 'Kijk, op die lege plek hiernaast heeft de gemeente twee dagen geleden het gras gemaaid. Dat stond een meter hoog', zegt Holloway. 'Ze wisten dat hier wel wat camera's zouden komen.'

Want deze straat is niet zomaar een straat.

Aan de overkant staat een met ballonnen versierd roze huisje, een huis alsof het door een kind getekend is, met een puntdak en een schoorsteen en een dakkapel. Dit is vandaag het centrum van Louisville, het centrum van Kentucky, het centrum van Amerika en misschien wel van de wereld. Hier is Muhammad Ali opgegroeid, hier is hij groot geworden, en vandaag rijdt hij er voor de laatste keer langs, op een rouwroute die langs zijn verleden naar de begraafplaats voert. Daar komt hij op een heuvel te liggen bij een van de andere beroemde zonen van de stad, de oprichter van Kentucky Fried Chicken. Het is Ali's laatste ronde voor het oog van de wereld.

Niet alleen de buurt is uitgelopen. De 15 duizend kaartjes voor de herdenkingsceremonie vrijdagmiddag in het plaatselijke KFC Yum! stadion waren in een uur vergeven. Vanuit heel Amerika zijn mensen deze week naar 'Loviel' getogen om Ali de laatste eer te bewijzen. Vanuit de islamitische wereld zijn diverse staatshoofden in komen vliegen (al vliegt de Turkse president Erdogan donderdagmiddag alweer terug, omdat hij geen speech mag houden). Er zijn beroemdheden, van acteur Will Smith tot oud-president Bill Clinton. En natuurlijk is er de dubbele entourage van de jaren zestig, Ali's gevolg uit de bokswereld en uit de burgerrechtenbeweging, die hiernaartoe is gekomen, soms compleet met de pakken en hoedjes die daarbij horen.

Een van Ali's tweelingdochters Rasheeda geeft bewonderaars van haar vader een hand. Beeld null
Een van Ali's tweelingdochters Rasheeda geeft bewonderaars van haar vader een hand.

Want niet alleen volgens hemzelf was Ali The Greatest.

'Dit is de uitvaart van een wereldleider', zegt Grady Irwin, een advocaat die met zijn vrouw en zoontje is overgevlogen uit Tampa, Florida, en donderdag door het Muhammad Ali Center loopt, het museum vol oude wedstrijdbeelden en een op schaal nagebouwde boksring. 'En hoe raar het ook klinkt: zijn dood had niet op een beter moment kunnen komen. Nu kan Amerika weer zien dat er ook moslims zijn die vrede kunnen brengen.'

'I love you daddy'

'Wij zijn vannacht hiernaartoe gereden', zegt Myron Muhammad (46), eigenaar van een bouwbedrijf in Maryland. Hij kent Ali van een trainingskamp waar hij als jongen eind jaren zeventig ooit was ('Do you fight, boy', vroeg Ali hem. Maar hij durfde niets terug te zeggen, en miste zo de wedstrijd van zijn leven). 'En hij was meer dan een bokser. Hij was een wijze.'

Bij de oude boksschool van Ali, in een statig pand dat tegenwoordig een universiteit is, staat Orlando Hirnton, een bokscoach uit Augusta, Georgia, met zijn pupillen. 'Ze moesten dit zien', zegt Hirnton. Een nieuwe Ali zal er nooit meer komen, denkt hij. 'Atleten van nu hebben te veel commerciële belangen. Die durven dat niet op te offeren zoals Ali deed, toen hij weigerde naar Vietnam te gaan.'

Het zijn allemaal zwarte Amerikanen. Door zijn dood is Ali weer tot leven gekomen, vinden ze. Hij was een strijder, een dichter, een profeet zelfs. 'Hem een bokser noemen is een belediging', zegt Rasheda Ali Walsh, een van zijn dochters. 'De mensen hadden hem zo nodig - wij, de kinderen, moesten hem delen met de wereld. Maar ik realiseer me nu pas hoe belangrijk hij was, nu ik al die mensen zie... oh kijk! Daar is hij!' Ze wijst op het scherm aan de muur. 'I love you daddy!'

Zijn nalatenschap? Heel concreet: de uitspraak van het Supreme Court, die zijn gewetensbezwaren erkende als reden voor dienstweigering. En die vijftien Amerikaanse gijzelaars die hij vrij kreeg uit Irak, in de aanloop naar de eerste Golfoorlog. Minder concreet, maar nog verstrekkender: de betekenis die hij had voor de emancipatie van zwarte Amerikanen, die hij liet zien dat je woede kunt omzetten in een productief leven. Een gestolen fiets leidde tot wereldkampioenschappen en eeuwige roem.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Leilah Ali, de tweede dochter uit het derde huwelijk van Ali, woont met haar dochter donderdag de islamitische dienst in de Freedom Hall bij. Ze wordt geflankeerd door haar oudere zuster Hannah en Ali's laatste vrouw Lonnie. Leilah was zelf ook een kundig bokser. Beeld null
Leilah Ali, de tweede dochter uit het derde huwelijk van Ali, woont met haar dochter donderdag de islamitische dienst in de Freedom Hall bij. Ze wordt geflankeerd door haar oudere zuster Hannah en Ali's laatste vrouw Lonnie. Leilah was zelf ook een kundig bokser.

De fiets

Aan de gevel van de boksschool hangt dan ook een kopie van die fiets, en Louisville eert Ali donderdag met een fietstocht door de stad, langs zijn huis en school en kerk. Veel van de driehonderd grotendeels blanke deelnemers komen met hun racefietsen voor het eerst in de zwarte wijken, met hun drankwinkels en kerken en hoge gras, maar ze worden met gejuich ontvangen. 'Ali! Ali! Ali!', scanderen mannen en vrouwen vanaf de veranda's. Kinderen rennen mee over de stoep, en zelfs de grote jongens in hemd of blote bast rond een rokende barbecue steken een vuist omhoog. Vandaag even geen schietpartijen (vorig jaar vielen er 84 doden in deze stad).

Intussen vieren de familieleden en vrienden uit Ali's boks- en black-powerwereld een grote reünie, in het Marriott-hotel in het centrum. Drie van zijn vier vrouwen zijn er, en ze hebben hun kinderen meegenomen, en twee van Ali's schoonouders zijn er, en veel oude boksers en hun kinderen en Don King en andere regelneven. Maar ook zwarte voorvechters als Jesse Jackson en Dick Gregory, en drie dochters van Malcolm X. In de lobby omhelzen ze elkaar, of geven een boks met hun vuisten tegen elkaar, en praten bij. 'Dit zouden we moeten doen als we leven, niet als we dood gaan', zegt Gene Killroy, in wit pak, de man die in de jaren zestig de meisjes regelde rond de wedstrijden. 'Maar het is goed om iedereen weer te zien.'


De volgende dag rijden ze in de begrafenisstoet door de stad, toegejuicht door duizenden langs de route. De lijkwagen is omringd door een politiecordon, zoals presidenten dat ook krijgen - maar dan om te voorkomen dat ze dood gaan. De duizenden zwarte fans worden gefotografeerd door honderden witte journalisten: de samenleving is gelijker dan vroeger, maar de segregatie is nog overduidelijk. 'We hebben nog wel een weg te gaan', zegt Hannah Holloway. 'Tijd voor een nieuwe Ali.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden