Door nauwkeurige voorspellingen de volgende Spelen minder verrassende medaillewinnaars

Medaillevoorspelling voor de Winterspelen opvallend accuraat

Het waren de gouden medailles die in terugblikken op de Winterspelen van Pyeongchang het meest werden herhaald. Met name omdat ze zo onverwacht waren: die van schaatser Esmee Visser (22) op de 5 kilometer en shorttracker Suzanne Schulting (20) op de 1.000 meter. De kans is aanwezig dat op de Winterspelen in Beijing over vier jaar dergelijke verrassende medailles zeldzamer zijn.

Data-analisten voorspelden al dat Sven Kramer de 10 kilometer niet zou winnen Beeld ANP

Waarschijnlijk omdat ze dan al voorspeld waren. Sporters leven in een wereld waarin voorspellingen, data en getallen een steeds belangrijkere rol spelen. De toenemende drang om sport via statistieken te verslaan was maandag zichtbaar, nog geen dag nadat de olympische vlam in Pyeongchang was gedoofd.

Onderzoeksbureaus publiceerden aan de lopende band cijferfeitjes over de Winterspelen. Liechtenstein was bijvoorbeeld het land met de meeste medailles per miljoen inwoners (26,209 medailles). De Nederlandse equipe tekende voor het hoogste aantal medailles per deelnemende atleet: 0,588. Ireen Wüst verdiende aan haar drie medailles 45.050 euro en was daarmee grootverdiener van de ploeg.

De medaillevoorspelling die statistiekbureau Gracenote voor het toernooi publiceerde, bleek in grote lijnen opvallend accuraat. Nederland eindigde op twee medailles meer dan de achttien die het statistiekbedrijf voorspelde. Noorwegen scoorde met 41 medailles beter dan welk land ooit op de Winterspelen. Die bijzondere recordoogst zagen de analisten aankomen. Zij hadden de Noren op 39 medailles gezet.

Het is niet vreemd dat de sportvoorspellingen nauwkeuriger worden. Er wordt dankzij moderne meetapparatuur, technologie en een ruime hoeveelheid aan beschikbare gegevens meer data dan ooit bijgehouden in de sportwereld. Doel is de onzekere factor in sport - en dus de kans op verliezen - zo klein mogelijk te maken. 'In 2014 ging er 125 miljoen euro om in de sportanalysemarkt. In 2021 is dat 4,7 miljard', zegt Adel Srhir van SAS, een ontwikkelaar van data-analysesoftware.

Zijn bedrijf levert onder meer software aan SciSports, een start-up die voetbalgegevens analyseert. Op basis van data adviseerden zij eredivisieclub Heracles in 2014 om bankzitter Wout Weghorst van eerstedivisieclub Emmen aan te trekken. Inmiddels is Weghorst de eerste spits van AZ.

Voor de Winterspelen in Pyeongchang besloot SAS een eigen experiment te doen. Het bedrijf analyseerde 2,4 miljoen wedstrijdresultaten van ruim 64 duizend schaatsers over de afgelopen elf jaar. Uit die analyse bleek dat Sven Kramer al voor de start van zijn 10 kilometer statistisch kansloos was voor goud.

Kramer reed zijn gouden 5 kilometer in 6.09,76. Op basis van die tijd berekende SAS dat hij op de 10 kilometer niet onder de 12.55,00 zou uitkomen, een tijd die hem hoogstwaarschijnlijk geen medaille zou opleveren. Kramer reed uiteindelijk 13.01,02 en werd zesde.

Het voorspellingssysteem bleek niet feilloos. Bij de 1.000 meter had het bedrijf de Noor Lorentzen aangemerkt als winnaar. Kjeld Nuis greep het goud en deed dat in een iets langzamere tijd dan voorspeld. Kon gebeuren, was het verdict van de data-analisten over de misrekening. Het schaatsproject is jong en er waren nog tal van ongebruikte parameters die meegenomen konden worden in toekomstige voorspellingen.

In de aanloop naar de Winterspelen van Beijing in 2022 zullen sporters alleen maar meer met dergelijke data-analyses en voorspellingen worden geconfronteerd, verwacht Nico van Yperen, hoogleraar sportpsychologie en verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Hij denkt niet dat het extra druk op topsporters legt.

Van Yperen: 'De meeste toppers hebben al een hoge verwachting van zichzelf. Het is gewoon een extra afleiding, daar moet je mee kunnen omgaan. Bij sommigen gaat dat vanzelf. Anderen hebben maatregelen nodig om zich ervoor af te sluiten. Aan de andere kant: iemand als Suzanne Schulting weet niet beter dan dat de wereld is zoals hij nu in elkaar zit.'

Marianne Timmer won twintig jaar geleden als 23-jarige op haar eerste Winterspelen in 1998 goud op de 1.000 en 1.500 meter in Nagano. Als zij toen iets cijfermatigs wilde checken, 'moest ik naar de bibliotheek', zegt ze lachend. 'Wij waren veel groener. Als de coach iets zei, ging je ervan uit dat het klopte. Nu kun je het meteen googelen', aldus Timmer.

De wereld van jonge, verrassende olympisch kampioenen als Suzanne Schulting en Esmee Visser is anders dan die van de jonge Timmer, toen analyses en medaillevoorspellingen vooral via de onderbuik tot stand kwamen. Uiteindelijk is de uitdaging voor hen volgens Timmer hetzelfde: de focus houden om over vier jaar hetzelfde te presteren. 'Belangrijk daarbij is wat je toelaat en wat niet. De bovenkamer blijft altijd belangrijker dan de rekenkamer.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.