WK Atletiek 800 meter vrouwen

Door afwezigheid ‘grote drie’ vanwege te hoog testosteron is 800 meter vrouwen weer spannend

Halimah Nakaayi uit Oeganda is de nieuwe wereldkampioene op de 800 meter. De grote favoriet Ajee Wilson (rechts) moet genoegen nemen met brons. Beeld AFP

De olympische medaillewinnaars op de 800 meter waren in Doha afwezig: Francine Niyonsaba, Caster Semenya en Margaret Wambui werden te mannelijk bevonden. De titel ging nu naar Nakaayi.

Ajee Wilson kan niet meer praten. Haar mond is zo droog van alle interviews, dat ze snakt naar een flesje water. ‘Alsjeblieft, geef me iets’, smeekt ze in de mixed zone. ‘Ik kan niet meer’. Iemand vindt een flesje. De 25-jarige Amerikaanse neemt een slok, komt op adem en begint aan haar zoveelste interview.

Het is de nieuwe realiteit van Wilson, die voor het eerst in haar leven naar een WK is gekomen als de favoriet voor de titel op de 800 meter. Op vorige grote kampioenschappen keek zij bij de finish altijd aan tegen een brede rug van een vrouw in een groen pakje. Het was Caster Semenya, de onverslaanbare atlete uit Zuid-Afrika.

Maar nu is Semenya er niet bij, waardoor de 800 meter onvoorspelbaar is geworden. De tweevoudig olympisch kampioene heeft volgens de internationale atletiekfederatie IAAF een te hoog testosteronniveau om bij de vrouwen mee te doen. Semenya is geboren met hyperandrogenisme, waardoor zij een hogere testosteronspiegel heeft dan de gemiddelde vrouw.

Sinds haar jeugd, toen zij op internationale kampioenschappen meteen alle titels won, is de aanwezigheid van Semenya in de atletiek controversieel geweest. De IAAF vindt dat ze door haar afwijking teveel voordeel heeft, waardoor er sprake is van oneerlijke concurrentie.

Om de strijd eerlijker te maken is er dit jaar een regel ingevoerd waardoor vrouwen met een testosteronspiegel boven een bepaald niveau worden uitgesloten van competitie. De regel geldt alleen op de 400, 800 en 1.500 meter omdat daar het meeste voordeel gehaald zou worden. 

Semenya vocht die regel tevergeefs aan bij het internationaal sporttribunaal Cas. Zij mag alleen meedoen als ze hormoonremmers neemt. Dat wil ze niet. Ze groeide op als vrouw en kwam er pas achter dat ze een afwijking heeft toen ze aan een vernederende geslachtstest mee moest werken.

De grote drie

Door de regel verandert de volledige wereldtop op de 800 meter, waar meer ‘Semenya’s’ rondlopen. De drie vrouwen die in Rio op de Spelen van 2016 op die afstand een medaille wonnen, hebben allemaal een te hoog testosteronniveau om mee te doen op de WK. Ook Francine Niyonsaba, brons in Rio, en Nyairera Wambui, olympisch zilver, zijn er niet bij in Doha.

De enige vrouw die in de buurt kwam van de grote drie, was de Amerikaanse Wilson. Zij bleef op de WK in 2017 Wambui voor en zorgde met brons voor het eerst sinds 2013 weer voor een Amerikaanse medaille op de 800 meter.

Wilson, die het hele jaar al vragen krijgt over de zaak-Semenya, probeert er niet aan te denken dat Semenya er niet is. ‘Natuurlijk is het raar. Je groeit met haar op, ziet haar op elk toernooi. Maar ik probeer op mezelf te focussen. Ik heb er al zoveel over gepraat.’ Ze zegt haar tactiek niet te veranderen nu een aantal belangrijke concurrenten verdwenen zijn. Wilson gaat altijd zo snel mogelijk vooroplopen. ‘Ik vind dat prettig. Ik heb het altijd zo gedaan.’ Het enige verschil met vroeger is dat ze nu niet meer wordt achterhaald door de vrouw in het groen.

In de finale kan Wilson het lang volhouden, maar ze zakt in de laatste meters door het ijs. De Amerikaanse wordt achterhaald door Halimah Nakaayi uit Oeganda, die een gigantische eindsprint in de benen heeft en in 1.58,18 wereldkampioen wordt. Ook de Amerikaanse  landgenote Raevyn Rogers (1.58,18) komt er nog net voorbij op de finish, waardoor Wilson (1.58,84) net als twee jaar geleden op de WK weer brons wint.

Nakaayi reageerde stomverbaasd en dolblij op haar eerste wereldtitel. Ze bond de nationale vlag van Oeganda om haar heupen en danste samen met de nummer vier, haar landgenote Winnie Nanyondo, uitbundig op de baan. ‘We schrijven hier geschiedenis voor Oeganda’, schreeuwde ze enthousiast in de microfoon.

Zonder de overmacht van Semenya is de 800 meter opnieuw spannend geworden. Maar er klinkt nog steeds een hoop kritiek op de nieuwe regel van de IAAF. Margaret Wambui, de bronzen medaillewinnares uit Rio, vertelde in april aan de website Olympic Channel dat haar carrière in één klap voorbij was. ‘Toen ik te horen kreeg dat ik één van de vrouwen was die een te hoog testosteronniveau had, was mijn seizoen over. Ik had geen reden meer om voor te trainen. Dit was mijn werk, ik verdiende hier geld mee.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden