Dood op recept voor het sportpaard

Vroeger stond het sportpaard stijf van de butazolidine, vandaag de dag krijgen ze drugs toegediend die wat meer van deze tijd zijn....

door Martien Schurink

HET is verre van denkbeeldig dat tijdens Jumping Amsterdam, het jaarlijkse paardenfestival in de RAI, door de politie een opvallend bericht zal worden verspreid. Een bericht waar menigeen van op zal kijken, maar niet Ynse Kwast. De hippofiele districtsinspecteur van de Dierenbescherming en hoeder van al wat zich op vier benen voortbeweegt kijkt al heel lang nergens meer van op.

De tekst van het persbericht zou als volgt kunnen luiden: gisteravond, kort voor de aanvang van Grote Prijs van Amsterdam, zijn in de naast de arena gelegen stallen drie personen opgepakt op verdenking van verkoop van drugs aan ruiters en grooms. Het betrof kleine hoeveelheden ecstasy en heroïne. Een vierde persoon werd aangehouden op verdenking van de verkoop van een aantal ampullen erythropoietine (epo).

Al geruime tijd doet in paardenland het gerucht de ronde dat ruiters steeds vaker naar verdovende en/of stimulerende middelen grijpen. Niet om zelf in een roes te geraken, maar om hun overbelaste lijfeigenen op te peppen en aan de praat te houden. Want die oxers staan er niet voor niks.

Ynse Kwast kent die geruchten, maar ondanks alle recherche die hij heeft verricht - en rechercheren kan hij als oud-politieman als geen ander - is hij er nog niet in geslaagd spijkerharde bewijzen te vinden voor het gebruik van modedrugs, epo en wat al niet meer, in de wereld van springende, dansende en hollende paarden.

Het enige wat hij weet is dat het zo goed als zeker is dat gebruikt wordt. Alleen weet hij niet door wie en waar en wanneer en hoe groot de porties ecstasy en de lijntjes cocaïne zijn die een paard krijgt toegediend. 'Is één pilletje of één lijntje voldoende of is er meer nodig om een paard uit zijn dak te laten gaan?'

Kwast trekt zijn archief open en tovert in een handomdraai een in het Duitse weekblad Reiter Revue gepubliceerd artikel te voorschijn, waarin omstandig uit de doeken wordt gedaan welke middelen sportpaarden vandaag de dag vermoedelijk zoal krijgen toegediend. Heroïne, cocaïne, ecstasy, codeïne en opium. Een van de belangrijkste dierenartsen in het paardenrijk, de Duitser Peter Cronau, beweert in het bewuste artikel dat het gebruik van technodrogen in de hippische wereld veel meer is dan een gerucht en dat de wereldbond FEI an der Sache dran ist.

Daar moet Ynse Kwast toch wel even om grijnzen, om de mededeling dat de FEI er bovenop zit. Hij moet nog zien of deze door een zusje van de Spaanse koning geleide club inderdaad aan het rechercheren slaat. 'De FEI is nooit een club geweest die uitblonk in daadkracht. Hoe vaak worden ruiters wegens dopegebruik gepakt? Het zijn er hooguit maar een paar per jaar.'

En het zijn ook nooit de grote jongens die worden betrapt en vervolgd. Integendeel, die worden volgens Kwast juist in bescherming genomen. Hij herinnert in dit verband aan de affaire-Hugo Simon ten tijde van het Europees springkampioenschap anno 1997 in Mannheim. De 62-jarige Oostenrijker lag op de slotdag, in de strijd om de individuele titel, kansrijk in de race met zijn vierbener E.T. Het ruimtewezen had al een paar dagen op het hoogste niveau gesprongen en was aan het einde van zijn fysieke krachten. Kort voor de finale omloop werd de spuit er in gezet. Een spuit met wat? Niemand die dat ooit weten zal.

Na de laatste sprong werd Simon op het matje geroepen. Niet door vertegenwoordigers van de FEI, maar door leden van het verzameld journaille. Of hij wist dat door een van de dienstdoende stewards een injectiespuit was gevonden in de stal van E.T.? Nee, dat wist hij natuurlijk niet. Het was hem evenmin bekend wie die spuit had gehanteerd en dat er bloedresten op en rond de naald waren aangetroffen was in zijn ogen niets meer en minder dan een perfide verdachtmaking van hem vijandig gezind persvolk.

Ruim een jaar later kan Ynse Kwast er zich nog steeds over opwinden. 'Natuurlijk heeft Simon een spuit in het lijf van zijn paard geduwd of laten duwen. En natuurlijk is die spuit volgens de regels der kunst onderzocht. En natuurlijk werd door de dopingvorsers niets gevonden. Dat kan in mijn ogen maar twee dingen betekenen. Of er zijn geen resten gevonden of die resten zijn ergens tussen Mannheim en het dopinglab in Newmarket verdonkeremaand.'

Uiteindelijk ging Hugo Simon vrijuit. Sterker nog, in naam van het voltallig bestuur van de wereldbond maakte het zusje van de Spaanse koning nederig haar excuses aan Simon. De oude baas aanvaardde de verontschuldigingen en vervolgde zijn loopbaan zonder enige gêne. Alsof er nooit iets was voorgevallen.

Kwast: 'Hij liet en laat zich sindsdien overal toejuichen. Zoals onlangs in Aken, waar hij de Grote Prijs won en 1,6 miljoen gulden rijker werd. De enige die niet staat te juichen ben ik. Want ik weet dat er in deze kwestie alleen maar verliezers zijn en dat het paard weer eens het kind van de rekening is.'

Kwast trekt uit zijn goed gedocumenteerde archief de kopie van een onlangs door het Nederlandse paardenblad De Hoefslag gepubliceerde ingezonden brief, waarin de auteur een boekje open doet over de dopingpraktijken in de hippische wereld. De brief bevestigt alle bange vermoedens van Kwast en van alle anderen die begaan zijn met het lot van het sportpaard.

Een paar citaten: 'Weer werden we opgeschrikt door de dood van een paard op het concours hippique in Eindhoven. Het gonsde onmiddellijk van de geruchten op het wedstrijdterrein. Was hier sprake van een natuurlijke dood of was er doping in het spel? Die vraag komt elke keer op wanneer een paard min of meer plotseling doodblijft, en dat gebeurt nogal eens. Soms op concours, vaker gewoon thuis.'

'Alle betrokkenen, ruiters, handelaren, dierenartsen, weten zeker dat op grote schaal doping wordt gebruikt. Niemand is daar blij mee en velen maken zich er grote zorgen over, maar niemand voelt zich in staat daar, op wat voor manier ook, iets aan te doen.'

'Wat ons nog het meest verbaast is het gemak waarmee ''medicijnen'' te krijgen zijn, in het zwarte circuit en via bepaalde dierenartsen. Ook ontkent niemand het bestaan van mystery drugs, ''medicijnen'' waarvan het gebruik bij dopingonderzoek niet wordt aangetoond. En ze zijn effectief. Daarom worden ze gebruikt, ondanks het feit dat zij door hun bijwerkingen levensgevaarlijk zijn.'

'In de praktijk blijkt dat men steeds meer over downers, uppers en pijnstillers beschikt, waarvan het gebruik in dopingtests niet wordt aangetoond. Het controlesysteem loopt structureel achter. Enkele dierenartsen hebben de reputatie gespecialseerd te zijn in het voorblijven van de analysemogelijkheden van de laboratoria.'

HET is inderdaad niet al te moeilijk aan drugs te komen, compleet met de garantie dat een flink kreupel paard weer rad wordt en dat 'het' in bloed of urine niet te vinden is. De discodrugs zijn voor de deelnemers aan Jumping Amsterdam te verkrijgen op de hoek van de straat, de pijnstillers, al of niet op kruidenbasis, in de dierenwinkel of via een bestelbon in een van de vele paardenbladen.

Ynse Kwast graait nog maar eens in zijn archieftas en heeft meteen beet. 'Hier heb ik een tube sedaline, een pijnstiller die altijd verboden is geweest. Het goedje is overal te koop. Met de inhoud ervan kun je met gemak zes paarden tranquillizen. En dit is B-kalm, eveneens een kalmeringsmiddel dat ook vrij verkrijgbaar is. Het rare is dat er openlijk mee wordt geadverteerd.'

Het is, zegt Kwast, allang geen geheim meer dat via bepaalde dierenartsen en ruitersportzaken talloze doses tranquillizers en oppeppers over de toonbank gaan. 'Er is bijna geen ruiter meer die in zijn bagage voor weer een nieuw concours niet een of meer tubes sedaline of vetranquil, olympic plus of wat voor oppepper dan ook inpakt. Niemand vraagt zich af wat op termijn de bijwerkingen van deze middelen zijn, en of er mischien een relatie is met de plotse dood van diverse toppaarden. In het circuit zwijgt men en schudt men meewarig het hoofd als naar het gebruik van middelen wordt geïnformeerd.'

Het verontrust de paardrijdende en paardminnende inspecteur dat de veterinaire zorg niet het belang van het sportpaard lijkt te dienen, maar dat van de eigenaar en ruiter. 'De partijen staat maar één ding voor ogen: hoe houden we het paard, dat bijna 52 weken van het jaar zijn kunsten moet vertonen, aan de praat zodat het geld, veel geld kan verdienen.'

Kwast heeft daar meer één woord voor. Crimineel. 'Een paard pijnstillers toedienen om deelname aan de wedstrijd mogelijk te maken is, en dat is mijn diepste overtuiging, pure doping. Het is een dood op recept. Middelen die de pijn verdoven verleiden het paard tot overbelasting. Het is immers meestal pijnbestrijding zonder dat de oorzaak van de pijn wordt weggenomen. Hier staat niet het belang van het paard voorop, maar het belang van zijn gebruiker. Genezing dient bij de veterinaire behandeling voorop te staan en niet iets nog net mogelijk maken.

'We moeten leren inzien dat het in bepaalde gevallen eerlijker is een paard van de wedstrijdsport uit te sluiten, zelfs te laten slachten, dan hem onder pijnstillers te dwingen tot een prestatie. Het toedienen van pijnstillers om sportpaarden aan de praat te houden is de geniepigste methode van doping. Het is het afscheid van het begrip fair-play, het is dierengebruik dat ver valt buiten de normen die we daar met ons allen voor hebben aangelegd. Het degradeert het levende wezen dat een paard toch is van sportpartner tot een stuk sportgereedschap.'

Het gaat Kwast te ver om te beweren dat er maar raak wordt gespoten. Hij is bereid te geloven dat de echte topruiters zich verre houden van dubieuze praktijken, omdat ze de keuze hebben uit meer toppaarden en zich de beste paardendokters kunnen veroorloven. 'Het gaat juist om de subtoppers en alle anderen die zo graag in de voetsporen willen treden van Anky van Grunsven of Jos Lansink dat ze daarbij geen enkel middel schuwen.'

Onlangs was Ynse Kwast, omdat hij nu eenmaal een paardenfreak is, met zijn dochter een dagje-uit in het Kralingse Bos ten tijde van het CHIO in Rotterdam. Hem vielen twee dingen op. Ten eerste dat veel paarden, vermoedelijk onder invloed van de een of andere tranquillizer, een suffige indruk maakten. 'Ze schrokken nergens van en keken nergens naar.' Ten tweede dat twee dierenartsen op het terras van het nabij de piste gesitueerde pannenkoekenhuis met iets te veel stemverheffing discusieerden over de aanstaande wereldkampioenschappen in Rome.

Zei de ene geneeskundige tegen de andere geneeskundige: 'Ik weet niet hoe ik het in Rome moet aanpakken, want ik heb absoluut geen zin in een Italiaanse cel te belanden.'

Het zal wel meevallen daarginds in Rome. Mooie stad, gegarandeerd mooi weer en het zal de paarden aan niets, zelfs niet aan ecstasy, ontbreken. En met die Romeinse cel zal het ook wel loslopen, denkt Kwast zeker te weten. 'Het gaat de FEI en de heren organisatoren van concoursen uiteindelijk maar om twee zaken. De begroting moet kloppen en de vips moeten het naar hun zin hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden