Donkere kanten van het voetbal blootgelegd

'We houden van het spel, maar we haten de zakelijke kant.' De site Football Leaks (FL) heeft de aanval geopend op de ondoorzichtige kant van het voetbal. Ze plaatsen allerlei documenten op internet. Om de sport te redden, zegt FL. Het is crimineel gedrag, aldus investeringsmaatschappij Doyen.

Voormalig voorzitter Joop Munsterman en bestuurslid Aldo van der Laan van FC Twente. De club deed zaken met investeringsmaatschappij Doyen. Beeld anp

Hij communiceert alleen per e-mail, via een Russische server. Een naam geeft hij niet. Hij ondertekent slechts met FL, wat staat voor Football Leaks. Ineens stond deze site eind oktober online om 'de verborgen kanten van de voetbalwereld bloot te leggen'.

In de weken erna publiceerde de website het ene na het andere vertrouwelijke document. De spelers en bijbehorende miljoenen vlogen heen en weer. Het contract van de transfer van Gareth Bale van Tottenham Hotspur naar Real Madrid voor 100 miljoen euro. Details over de verkoop van Zuid-Amerikaanse talenten, waarbij een bv'tje uit Volendam een tussenschakel vormde. Documenten waaruit blijkt hoe voetbalclubs de eigendomsrechten van spelers aan omstreden bedrijven verkopen, in ruil voor miljoenenleningen.

Het bedrijf Doyen speelt daarbij een hoofdrol. De onthullingen van Football Leaks leidden ertoe dat FC Twente door de KNVB werd gestraft. De club bleek met Doyen geheime afspraken te hebben gemaakt, waarbij het bedrijf verregaande invloed kreeg op het transferbeleid in ruil voor een lening. De club kreeg van de KNVB een geldboete en mag drie seizoenen geen Europees voetbal spelen.

FL noemt het vervelend voor de supporters als de onthullingen gevolgen hebben voor hun club. Maar hij benadrukt dat ze zelf ook gepassioneerde voetballiefhebbers zijn. 'We houden van het spel, maar we haten de zakelijke kant en het totale gebrek aan transparantie.'

Bij Football Leaks beweren ze nog stapels documenten te hebben die opschudding in het voetbal teweeg zullen brengen. Intussen is de Portugese justitie in actie gekomen, op verzoek van Doyen.

Weet de Portugese justitie wie er achter FL zitten?

'Op dit moment lijkt het erop dat de Portugese autoriteiten nog steeds niet weten wie we zijn.'

De Spaanse sportkrant Marca denkt wel te weten wie er schuilgaat achter Football Leaks. Rui Pinto (27), een Portugese hacker, zou opereren vanuit Boedapest en worden geholpen door Anibal Pinto, een Portugese advocaat. Ze zouden naast clubs ook banken hebben gechanteerd, waaronder de Deutsche Bank voor 300 duizend euro.

Niets van waar, aldus Football Leaks: 'De in het nieuws genoemde man heeft geen enkele relatie met Football Leaks.' De site daagt iedereen uit met bewijzen te komen dat Football Leaks ook maar één club heeft gechanteerd.

Football Leaks wordt ook wel 'de klokkenluiderssite van het voetbal' genoemd. Bent u geïnspireerd door mensen als Assange en Snowden?

'Mensen als Edward Snowden, Julian Assange en Antoine Deltour (klokkenluider financieel schandaal in Luxemburg, red.) zijn een inspiratiebron. We hebben een paar dingen gemeen: sommigen beschouwen hen als criminelen, terwijl anderen hun zaak steunen. Zoals bekend beschouwt de Portugese politie Football Leaks als een 'internationale criminele organisatie'. Het is gemakkelijker om de boodschapper te doden, laten deze zaken zien.'

Wat wil FL bereiken door deze bestanden online te zetten?

'Het voetbal heeft veel meer behoefte aan transparantie en regulering. De clubs respecteren de supporters niet. Alles is taboe: de spelerssalarissen, transferovereenkomsten, geheime clausules, tussenpersonen, et cetera. De clubs houden alles achter en de toenemende invloed van zaakwaarnemers en het gebruik van offshorebedrijven is een groot probleem (in het voetbal, red.).

'Er gaat veel geld om achter de schermen en zelfs de wereldvoetbalbond FIFA heeft allerminst door wat er werkelijk aan de hand is. Gelukkig maken wij iets los door deze documenten online te zetten en hebben mensen het meer over deze onderwerpen. Laten we hopen dat dit het begin is van een nieuw tijdperk van transparantie in het voetbal.'

Was er een concrete reden om Football Leaks te beginnen?

'We hebben er lang over gedacht om hiermee te beginnen. We waren bezig met het verzamelen van documenten, maar wachtten nog op het juiste moment. De ondoorzichtigheid en alle controverses tijdens de transfermarkt in Portugal vorig jaar zomer waren het breekpunt. In eerste instantie was ons idee om alle leugens bij de Portugese clubs te onthullen. Gelukkig konden we dankzij onze bronnen dieper gaan dan dat.'

Hoe komen jullie aan je informatie?

'Daarover kunnen we niet in detail treden. Zoals u zult begrijpen is dit een gevoelige aangelegenheid. Wat we wel kunnen zeggen, is dat we erg goede bronnen hebben.'

Heeft u de documenten op een strafbare manier verkregen?

'Sommige mensen beweren dat we hackers inzetten om de informatie te achterhalen, maar dat is niet zo. Geen enkel bestand is op een strafbare manier verkregen.'

FL heeft ervoor gekozen jullie website via een Russische server te laten draaien. Waarom?

'We wilden een extra beschermingslaag inbouwen. En het is bekend dat Russische autoriteiten zelden samenwerken met het Westen.'

Waarom was jullie website een tijd uit de lucht?

'We hebben even een pauze genomen in oktober. Ons account bij LiveJournal was geblokkeerd en Yandex (de Russische website waarop Football Leaks aanvankelijk publiceerde, red.) verwijderde de toegang tot onze links naar documenten. Die tijd hebben we besteed door een grote hoeveelheid documenten te analyseren en te indexeren. Dat was nuttig, want het analyseren van al die documenten is een moeilijk en veeleisend proces.

'In twee maanden tijd heeft LiveJournal twee van onze sites dichtgegooid. We weten dat ze onder druk zijn gezet door advocaten van Doyen, dus is het duidelijk dat we het slachtoffer zijn van censuur!

'Onze Russische provider, Yandex, blokkeerde onze account omdat we de copyrightregels zouden hebben geschonden. Ze hebben de aanklacht van Doyen met ons gedeeld. Hoe dan ook, de verhuizing naar Wordpress is een grote stap voorwaarts gebleken. Zij beschermen gelukkig het vrije woord - en dat is waarnaar we op zoek zijn.'

Hoe betalen jullie deze website?

'Inkomsten hebben we niet, we doen alles gratis. We hebben wel een bitcoinaccount. Maar, en dat klinkt misschien verrassend, er is nog geen donatie binnengekomen. We wilden graag een beveiligde, onvindbare server kopen om onze informatie te bewaren. Dat kan niet zonder donaties.'

Joop Munsterman, de voormalige voorzitter van FC Twente, ging de samenwerking met Doyen aan omdat hij het internationale netwerk van zijn club wilde uitbreiden en banken geen geld meer aan voetbalclubs willen lenen. Had hij gelijk?

'Het is heel begrijpelijk dat hij naar nieuwe financieringsmethoden op zoek was. Alle clubs moeten proberen hun inkomstenbronnen te vergroten. Maar Doyen Sports was een verschrikkelijke keus. Wat zij doen is compleet strafbaar en schadelijk voor de clubs. Als je al hun ERPA's bekijkt (overeenkomsten waarmee Doyen de economische rechten van spelers koopt, red.) en niet alleen die van Twente maar van meerdere clubs, zie je dat ze misbruik maken van clubs in geldnood en oneerlijke bepalingen opleggen. 'Het is wat wij woekerleningen noemen. Al deze overeenkomsten betekenen waarschijnlijk een inbreuk op FIFA's transferregels. De meeste clubs die bij zo'n overeenkomst zijn betrokken, zitten in grote problemen en riskeren sancties van de FIFA.'

De FIFA liet in december weten onderzoek te doen naar contracten die Doyen met meerdere clubs sloot. Of Twente tot die clubs behoort, wil de bond niet zeggen.

Voelt u zich schuldig, nu FC Twente mede door uw publicaties in grote problemen is gekomen?

'Natuurlijk spijt het ons voor de club en de fans. De club betaalt de prijs voor strafbaar wanbeleid en een onverantwoordelijke voorzitter. Het is onbegrijpelijk hoe Aldo van der Laan (trad in november af als Twente-voorzitter, red.) de Nederlandse voetbalbond op deze manier heeft kunnen misleiden. Wat nog meer verbijstert, is dat Nelio Lucas, de bestuursvoorszitter van Doyen, Van der Laan een 'echte vriend' noemt om wat hij heeft gedaan.'

De licentiecommissie van de KNVB keurde de deal tussen Doyen en Twente in eerste instantie af. Uit mails van Doyen blijkt dat Van der Laan de gewraakte bepalingen overhevelde naar een ander contract, dat de KNVB nooit te zien kreeg. 'Nu zit hij in de problemen', aldus Lucas aan zijn medebestuurders.

'FL' zegt: 'Dit laat precies zien hoe Doyen te werk gaat: ze hebben geen greintje respect voor de integriteit van competities en clubs. Hun drijfveer is vooral een financiële en ze hebben een overduidelijk belang in het zo snel mogelijk transfereren van spelers om hun investeringen terug te verdienen. Daarmee beschadigen ze de contractuele stabiliteit tussen clubs en spelers.

'Voor Doyen Sports en Nelio Lucas zou geen plaats in het voetbal mogen zijn. Het enige wat zij vertegenwoordigen is bijzonder schadelijk voor de sport. We herinneren u er graag aan dat Nelio Lucas al eerder betrokken was bij een schandaal in Nederland. In 2005 werkte hij voor Soccer Investments and Representations (SIR, red.), toen hij betrokken was bij het valse-contractenverhaal van Salomon Kalou en Dirk Kuijt.'

De economische rechten van de Feyenoorders Kalou en Kuijt waren volgens het AD voor 50 procent gekocht door SIR. Kalou zou worden gestald bij Benfica, om hem na een of twee seizoenen door te verkopen. Feyenoord zou meedelen in de winst. De club ontkende de berichtgeving en noemde de door de Feyenoord-directie gezette handtekeningen vervalst.

De onthullingen van Football Leaks over de verkoop van GarethBale maakten onweerlegbaar duidelijk hoeveel Real Madrid exact betaalde voor de Welshman: 99.743.542 euro moest de club overmaken aan Tottenham Hotspur. Real had 8 miljoen goedkoper uit kunnen zijn, maar de club wilde in vier termijnen betalen. Beeld getty

Hoe komt Doyen aan zijn geld om te investeren?

'Al het geld is afkomstig van een Kazachse miljardair. Daarop heeft Doyen een ingewikkelde structuur op Malta bedacht om te verbergen waar het geld vandaan komt.'

Doen Twente en Doyen nog steeds zaken?

'Niet meer. Hun schikking vorig jaar was het einde van de samenwerking. Twente moest daarvoor een compensatie van 3.344.519 euro betalen. Dat was rampzalig voor de club, maar uiterst lucratief voor Doyen.'

Hebben meer Nederlandse clubs samengewerkt met Doyen?

'Volgens de documenten die wij bezitten, was Twente de enige Nederlandse club die met Doyen samenwerkte. Wel vertegenwoordige Doyen een aantal jonge Nederlandse spelers bij clubs als Ajax.'

Via Football Leaks kreeg de Volkskrant contracten tussen Ajax en Doyen in handen. Daaruit blijkt hoe lucratief de vertegenwoordiging van jeugdspelers is. Ook werd een zaakwaarnemer van Doyen een percentage van de transfersom in het vooruitzicht gesteld, zou hij erin slagen spelers van Ajax te verkopen voordat hun contract afliep. Zo probeerde de club te voorkomen dat ze gratis zouden vertrekken.

Heeft FL contact met de Portugese justitie?

'We vertrouwen de Portugese autoriteiten niet. In Portugal lopen de dingen altijd op een smerige manier wanneer er veel geld mee is gemoeid. Er zijn behoorlijk machtige mensen betrokken bij de voetballobby. Zij oefenen grote invloed uit op de strafrechtelijke autoriteiten.'

Vrezen jullie te worden gearresteerd?

'Natuurlijk. Het is onmogelijk onder deze omstandigheden een eerlijk proces te krijgen.'

Is er nog iets dat we moeten weten over de binnenkant van het voetbal?

'Het is pijnlijk, maar de dingen gaan er niet mooier op worden. We zullen binnenkort een aantal schokkende documenten publiceren die te maken hebben met ernstige zaken van wanbeleid en mogelijke gevallen van belangenverstrengeling.'

Reactie van Doyen en van justitie in Portugal

Op zijn website heeft Doyen een verklaring over Football Leaks gepubliceerd. Het bedrijf vertegenwoordigt topspelers als Neymar en Falcao en verwierf een aandeel in toenmalige Twente-spelers als Quincy Promes, Dusan Tadic en Luc Castaignos. Doyen zegt te zijn gechanteerd door Football Leaks, dat daarop de publicatie van contracten en vertrouwelijke e-mails voortzette. De documenten, waarvan slechts sommige echt zijn, zijn volgens Doyen door een cyberaanval verkregen. Doyen zegt de 'noodzakelijke' stappen te hebben genomen om de verantwoordelijken te ontmaskeren. Het bedrijf heeft 'niets te verbergen' en leeft de regels na, aldus de verklaring.

Het Openbaar Ministerie in Portugal wil geen toelichting geven op zijn onderzoek naar Football Leaks: 'De onderzoeken in dit verband behoren tot het justitiegeheim.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden