Dit kan het Nederlandse voetbal leren van de Belgen

Het gaat niet goed met het voetbal in Nederland. De Volkskrant zoekt tot het WK voetbal in een wekelijkse serie naar een weg uit de misère.

Kevin De Bruyne in het lichblauwe shirt van Manchester City haalt uit. Antonio Rüdiger van Chelsea tracht tracht de bal te blokken.Beeld ap

Eden Hazard, Kevin De Bruyne, Romelu Lukaku, Vincent Kompany, Toby Alderweireld, Thibaut Courtois, Mousa Dembélé, Jan Vertonghen en Marouane Fellaini zijn blikvangers bij Chelsea, Manchester City, Tottenham Hotspur en Manchester United, maar dragen momenteel het trainingspak van de KBVB, de Belgische voetbalbond, en trainen op het bondscentrum in Tubeke nabij een lawaaierig vliegveld.

Het is een waar sterrengala, met ook nog Mertens (Napoli), Meunier (Paris SG), Batshuayi (Borussia Dortmund), Vermaelen (Barcelona) en toptalent Tielemans (AS Monaco) waaruit de Spaanse bondscoach van België Roberto Martinez kan putten voor de oefeninterland tegen Saoedi-Arabië van dinsdag in aanloop naar het WK waarvoor de Rode Duivels zich doodeenvoudig plaatsten.

Het probleem: Het Nederlands elftal bevat nauwelijks nog spelbepalende spelers.
De oplossing: Maak er beleid van om die op te leiden, zoals Bob Browaeys heeft gedaan in België.

Ruim 200 kilometer noordelijker koestert zijn collega van het Nederlands elftal, Ronald Koeman, een aantal waterdragers uit de internationale subtop. In Zeist ontbreken bewezen regisseurs, geniale dribbelaars en koene afmakers uit de voetbalelite volledig. Oranje is er niet bij in Rusland en vreest voor de komende kwalificatiecycli.

Dat het buurland met zes miljoen minder inwoners en een veel beperktere voetbalgeschiedenis en -infrastructuur zo ongelooflijk ver boven Nederland is uitgestegen, heeft zijn oorsprong in het onderlinge duel op het WK van 1998. In Parijs eindigde het groepsduel in 0-0, maar het verschil in kwaliteit was immens. Twee jaar later blameerde België zich op het EK op eigen bodem opnieuw.

En toen ging het roer om, schetst Bob Browaeys, al twintig jaar de bevlogen wegwijzer wat betreft jeugdontwikkeling bij de KBVB. 'Jullie hadden Kluivert, Davids, de broertjes De Boer, Zenden, Overmars, Bergkamp, Cocu, Stam, Van der Sar en ga zo maar door. Wij hadden enkel Nilis, Scifo en Degryse en voor de rest werkpaarden,' vertelt Browaeys onomwonden.

Browaeys, tot zijn 21ste doelman bij Waregem en sindsdien opleider, belegde met enkele geestverwanten lange sessies met als uitkomst de beste elementen uit de succesvolle buurlanden Frankrijk (winnaar van het WK '98 en EK 2000) en Nederland (smaakmaker op beide toernooien) te kopiëren.

Trainer Bob Browaeys.Beeld belga

Browaeys: 'We wilden af van de focus op de defensie, op potige spelers en de counter als enig aanvalsmiddel. We wilden creatieve dribbelaars opleiden. De dribbel is waarmee je het verschil kunt maken en waarmee je mensen naar het stadion lokt.'

België wil sindsdien het Brazilië van Europa zijn: een waar paradijs voor de pingelliefhebber. Spelers worden gedwongen acties te maken. De kleinsten spelen 2 tegen 2 en daarna 3 tegen 3. Tot aan de onder 9 spelen ze 5 tegen 5 en tot aan de onder 13 nog 8 tegen 8. Browaeys: 'Veel balcontacten, veel beslissingsmomenten, veel techniek.'

Er worden ook geen klassementen gehouden bij alle teams onder 13 jaar. 'Trainers hebben toch de neiging om voor een kampioenschap te gaan. Wat krijg je dan? De stevigste jongens spelen in plaats van de meest getalenteerden. Risico wordt verboden. De verdedigers hanteren de lange bal en voorin moet snel worden afgespeeld. Dat wilden we dus allemaal niet. Trainers moeten de focus leggen op de individuele ontwikkeling, niet op het team en de winnaarsmentaliteit. Dat komt later wel.'

Om trainers te instrueren werden spotgoedkope opleidingen (150 á 200 euro) aangeboden volgens de nieuwe leer. Een investering die werd gefinancierd uit de winst van Euro 2000, naar schatting zo'n 4 a 5 miljoen euro. 'In plaats van de gebruikelijke vijfhonderd cursisten, kwamen er nu 2.500 inschrijvingen en dan zijn we zelf ook nog langs clubs gegaan om cursussen aan te bieden. We zijn er nog niet. Het is mijn droom dat alle jeugdspelertjes elk uur onder een gediplomeerde coach trainen.'

Zonder goede jeugdtrainers geen goede voetballers, doceert Browaeys.

Jan Vertonghen en Toby Alderweireld spelen bij Tottenham Hotspur en in het Belgisch elftal.Beeld reuters

Ook de profclubs kregen dwingende adviezen. Hen werd verzocht eigen talent sneller de kans geven. 'Ons voordeel waren de slechte resultaten van de nationale ploeg en de clubs in Europa en het gebrek aan geld. Iedereen, van Zuid-Wallonië tot Noord-Vlaanderen, zag in dat het zo niet langer kon.'

België ging herbronnen. 'Het straatvoetbal, waar je eigenlijk alles leert, stierf uit en moest door de clubs gefaciliteerd worden.'

Dat klinkt erg Cruijffiaans en Browaeys windt er ook geen doekjes om dat Cruijff een van zijn inspirators is. Net als Michels, Van Gaal en Jonk. 'Ik heb veel met Jonk gesproken, met de rest helaas niet. Ik ben gek van de Hollandse school, las ook altijd vakblad De Voetbaltrainer. Maar er is wel een verschil, denk ik. Wij kunnen feitelijk geen talent verspillen, omdat we niet zo'n groot reservoir hebben als Nederland en al helemaal niet als Frankrijk, Duitsland en Engeland. Wij moeten alle talenten opsporen en een goede opleiding geven. Dus ook de jongens uit mindere wijken, ook de kleinere voetballers, ook de voetballers die later in het jaar geboren zijn en daardoor fysiek achterlopen op jaargenoten. Je kunt 14-jarige jongens die 40 kilo wegen niet vergelijken met jaargenoten die al 70 kilo wegen. Die eerste groep sneeuwde vroeger onder en verloor het plezier of viel al snel af. Hen geven we juist extra aandacht. Kleine spelers brengen vaak iets extra's. Kijk naar Cruijff, Messi, Xavi, Hazard.'

Het aardige aan Browaeys is dat hij niet alleen achter zijn Brusselse bondsbureau de methodiek voorschrijft, maar zelf ook nationale jeugdteams coacht. 'Ik wil voeling houden met het veldwerk en de generaties die eraan komen observeren.'

Eden Hazard speelt bij Chelsea.Beeld reuters

De huidige generatie werd overigens niet louter op Belgische voetbalveldjes gekweekt. Bijna de helft van de huidige selectie, waaronder aanvoerder Hazard, is deels elders opgeleid, in Frankrijk en Nederland met name. 'Daar hebben we geluk mee. Dat moet je sowieso hebben om tot zo'n topselectie te komen, zoals we nu hebben.'

Die topselectie is er overigens nog niet in geslaagd bij de laatste vier op een groot toernooi te komen. Te weinig winnaarsmentaliteit? 'Ik denk dat die er genoeg in zit. Het heeft Spanje ook een paar toernooien gekost om er te komen.'

Het Nederlandse voetbal oogt ondertussen richtingloos. Browaeys adviseert 'van een afstand' een terugkeer naar de roots. 'Natuurlijk evolueert het voetbal. Maar Barcelona en de ploegen die Guardiola coacht laten zien dat initiatiefrijk voetbal nog steeds rendeert. Barcelona en Guardiola zijn gevormd door Cruijff. De korte termijn moet je loslaten, hoe moeilijk dat ook is. Stel 2024 als doel, geef talent zoveel mogelijk kansen. De Ligt is aanvoerder bij Ajax, een goede zaak.'

Mogelijk haalt Koeman het 5-3-2-systeem weer van stal, waarmee Van Gaal op het WK van 2014 nog een laatste eruptie bewerkstelligde. 'Systemen zeggen mij niet zoveel, het is maar hoe je het invult. Een bondscoach is afhankelijk van zijn materiaal. Je moet proberen zoveel mogelijk spelers op te leiden die het verschil kunnen maken. Dat is de sleutel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden