Die ene grote dag in Leipzig

De dit weekeinde overleden zwemmer Johan Bontekoe was een zeldzaam talent. In 1962 werd hij Europees kampioen op de 400 meter vrije slag....

Zwemmen was in Nederland een sport voor vrouwen, tot in 1962 Johan Bontekoe Europees kampioen werd. Hij won in Leipzig de Europese titel op de 400 vrij. De verrassing was enorm. Tot die avond was hij achtste op de Europese ranglijst.

Bontekoe werd na de race op de schouders gehesen, maar zelf deed hij een stuk ingetogener dan de omgeving. ‘Het was gewoon heel leuk, een geweldige ervaring, als iets dat je jezelf ten doel had gesteld, werkelijkheid wordt. Maar dat gevoel kan ik heel moeilijk aan anderen duidelijk maken.'

Voor Bontekoe was het zwemmen een nevenbezigheid naast de studie wis- en natuurkunde. Hij zag in die amateur-jaren geen toekomst in de sport weggelegd. De Heemsteder had ook al geleerd te relativeren. In 1960 was hij geplaatst voor de 4 x 200 meter bij de Spelen van Rome, tot chef de mission Kerdel dat smaldeel schrapte ten gunste van individuele sporters uit andere bonden.

Kerdel bood de thuisblijvers nog wel een trip naar de olympische stad aan, maar Bontekoe bedankte beslist. ‘Ik heb er werkelijk geen seconde aan gedacht dat aanbod te accepteren. Ik had in Rome willen zwemmen. Kijken hoefde niet.'

Twee jaar later bleek in Leipzig de potentie van Bontekoe. Hij had getraind aan de hand van de Australische coach Forbes Carlisle, maar zei later dat hij vooral zijn eigen inzichten had gevolgd. De pupil van HPC-coach Wim Geurtsen wilde in zijn eigenzinnigheid niet afhankelijk zijn van een trainer en had ook bij Wil Storm van 't IJ meegetraind.

In het olympische jaar 1964 schikte de Noord-Hollander zich meer naar de schema's van Carlisle, die zijn jonge pupil evenwel te veel arbeid voorschreef. De overtrainde Bontekoe was in Tokio niet in staat zijn toptijd van twee jaar eerder (4.22) te benaderen en werd veertiende.

Johan Bontekoe (14 nationale titels en 28 nationale records) stond voor een lossere benadering. Forbes Carlisle verbood hem waterpolo te spelen. Hij beoefende ook graag het lange-afstandszwemmen. Wedstrijden over twee of drie kilometer in het buitenwater waren Bontekoe’s specialiteit. ‘Het liefst in zo'n dorp als Vriezenveen, waar iedereen naar de waterkant komt.'

John Volkers

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden