ProfielDick Advocaat

Dick Advocaat, 171 centimeter pure bewijsdrift

Hij is 72 en staat nog altijd in het coachvak. Waarom? Langs de lijn leeft Dick Advocaat op. Vraag het Jaap Advocaat, zijn broer. Of Aad de Mos, een jeugdvriend. In drie maanden tijd loodste hij Feyenoord van de 12de naar de 3de plek. Zondag wacht AZ. 

Dick Advocaat windt zich op tijdens Feyenoord - Emmen (3-0).Beeld Jiri Büller

De man die Dick Advocaat het beste kent, die hij ook altijd raadpleegt als hem een baan wordt aangeboden, vond dat hij het niet moest doen: trainer van Feyenoord worden.

Jaap Advocaat (78), oudste en nog enige levende broer van Dick Advocaat (72) legt uit: ‘Toen hij vorig seizoen FC Utrecht naar Europees voetbal had geleid, liepen we met zijn tweeën door de catacomben. ‘Even wachten’, zei Dick. Moest-ie huilen. Ik zei: ‘Dick, je moet stoppen, je wordt veel te emotioneel, man. Wat heb je nog te bewijzen?’’

Maar Jaap wist al dat Dick toch zou toehappen. ‘Hij belt eigenlijk alleen nog voor de vorm. Mijn vrouw zegt dan: zeg eens dat-ie het wél moet doen, misschien gaat-ie dan twijfelen.’

Jaap was vroeger Dicks voorbeeld. Toen Jaap zijn debuut bij ADO maakte, liep zijn broertje een dag later door Den Haag van top tot teen in het vet waarmee Jaap zijn benen insmeerde.

Het trainerschap bij Feyenoord is vooralsnog een doorslaand succes. Van plaats 12 naar 3. Winst zondag bij AZ zou het gat naar plek 2 verkleinen tot 4 punten. Jaap hoofdschuddend achter een cappuccino in het Kurhaus: ‘Het is ongelooflijk. Ik ben als trainer bij amateurclubs best wat keren kampioen geworden en zei: ‘Dick, dat elftal is niet veel’. Hij zei: ‘ik denk dat ik er wel wat van kan maken’.’

Een jaar geleden was er nog dikke scepsis in Rotterdam over Advocaat; te oud, te ouderwets. Nu hopen alle Feyenoord-fans dat de Haagse wonderdokter nog een seizoen doorgaat. Advocaat zou daarmee Foppe de Haan voorbijgaan als oudste trainer in het betaald voetbal.

Jaap: ‘Als ze het seizoen goed afsluiten en er komt versterking dan gaat Dick nog wel een jaartje door, denk ik. Voetbal is zijn alles.’

Dick Advocaat (rechts) met zijn broer Jaap.

Is het dat echt? Is Advocaat inderdaad een ‘vleesgeworden voetbal’, zoals VI hem eens omschreef? Hij is toch echt ­getrouwd en er is nageslacht. Maar over zijn gezin is nagenoeg niets bekend, ­behalve dat zijn vrouw Dieuwke heet en een keer een bos bloemen kreeg toegestuurd van Sunderland-fans toen ze haar man toestond bij de Engelse club te ­blijven.

Broer Jaap wil geen inkijkje geven. ‘Dick zegt altijd tegen me: ‘niet te veel over praten, het is al erg genoeg dat ik steeds met mijn kop in de krant sta’.’

Voormalig assistent en vriend Zeljko Petrovic spreekt van ‘een heel warm gezin’. ‘Met Kerst nodigden ze mijn vrouw en mij uit. Supergezellig. Dick en ik zijn hetzelfde; totaal voetbalgek. Maar er ­komen ook mensen uit andere kringen bij hem thuis, uit de politiek, het zakenleven. Dus dan praten we ook over die dingen.’

Petrovic traint nu de bescheiden Kroatische club Inter Zapresic. Advocaat waakt nog steeds over hem, voelt hij. ‘Krijg ik ineens een appje dat ‘die nummer 8 goed speelde’. Heeft Dick mee­gekeken vanuit Leidschendam.’

Voetbalverslaving

Jeugdvriend Aad de Mos krijgt ook wel eens een appje, maar meestal met een vermanende ondertoon. ‘Als ik bijvoorbeeld op tv heb gezegd dat-ie ergens een jaar trainer is geweest. ‘Dat was een halfjaar!’, stuurt-ie dan. Hij zit er bovenop.’

Advocaats voetbalverslaving is ongekend. Als bondscoach van België deed hij het trainerschap van AZ er nog bij. Nog steeds verschijnt de zeventiger op vrije avonden in voetbalpraatprogramma’s.

Toch omschrijft broer Jaap hem als ‘een familiemens’. ‘Als bondscoach schoof hij bij de volksliederen altijd wat naar achteren, want dan dacht hij aan onze vader die overleed toen hij 17 was. Dan kreeg-ie het te kwaad. En onze ­moeder was heilig voor hem, die belde hij dagelijks. Als ze niet opnam, belde hij ons. Moesten wij uitzoeken of alles in orde was. Hij vraagt ook altijd naar mijn dochter Rachel, die met een hartafwijking geboren is.’

Hoewel Advocaat openlijk toegeeft ­geregeld voor ‘wat extra nullen’ van werkgever te zijn veranderd, is zijn ­socialistische opvoeding niet helemaal verloren gegaan. Onder meer de ­opbrengst van zijn tv-optredens doneert hij aan het goede doel.

Dick heeft privé ‘feitelijk niets naars’ meegemaakt, meent Jaap. ‘Met een gouden pikkie geboren. Maar hij is niet wereldvreemd. Hij leest de krant van voor naar achter en ook boeken die niet over voetbal gaan. Het wereldnieuws gaat niet aan hem voorbij, hij weet heus wat er speelt.’

Feyenoord-trainer Dick Advocaat betreedt het veld van de Kuip.Beeld Jiri Büller

Het is dan wel weer zo dat Jaap pas een dag na het overlijden van hun moeder zijn destijds in Schotland werkende broertje belde. ‘Ze overleed op de dag van Celtic - Rangers. Dick was coach bij Rangers en dat was de grootste wedstrijd. Dan zou het wel een heel heftige dag voor hem worden.’

Voetbal was altijd al als zuurstof. Met jeugdvrienden Aad de Mos en Harry Vos was de jonge Dick steevast bij ADO te vinden. ‘We waren roodgroen van binnen, we hielpen de terreinknecht met van ­alles, teren van de hekken, ballen ­oppompen, cornervlaggen strijken’, ­vertelt De Mos. ‘Als er een wedstrijd van het eerste was afgelast, gingen we naar de markt. Konden we toch nog naar de grote ADO-speler Mick Clavan kijken, want die had daar een groentekraam.’

Ze mochten vaak voor niks mee met de supportersbus naar uitwedstrijden van ADO. Niet altijd een onverdeeld genoegen voor Advocaat. De Mos: ‘Dicky barstte van de heimwee. We waren nog niet in Lunteren voor een vakantie of mijn vader moest hem terugbrengen.’

Advocaat leek veel te verlegen en aan Den Haag verklonken voor de mondiale voetballoopbaan die hij later zou krijgen. Jaap, die sprekend op zijn broer lijkt (‘alleen is mijn haar nog van mezelf’) moet nog steeds als eerste ergens naar binnen gaan van Dick. ‘Ik ben heel open, lul met iedereen. Hij is heel gesloten.’

Op z’n tenen

Advocaat meet 171 centimeter, het wordt vaak aangehaald als reden voor ’s mans bewijsdrift en onzekerheid. Jaap geamuseerd: ‘Op foto’s ging hij altijd op zijn tenen staan. Pas de laatste jaren is de schroom wat weg, bijt hij van zich af. ­Gebruikt hij zijn Haagse humor. Zelfs als-ie met Poetin praat.’

In periodes zonder club kijkt hij vooral voetbal. ‘Als ik bij hem kom kijken, waarschuwt hij al: ‘ik ga alleen maar schakelen tussen wedstrijden’. Alles slaat-ie op. Hij is altijd up-to-date.’

Verder tennist hij tweewekelijks met Jaap en twee jeugdvrienden in het Haagse sportcentrum De Rhijenhof. ‘Dan legt hij wel zijn telefoon zo neer dat hij kan zien of er een club belt. ‘Er komt altijd weer een slachtoffer’, zegt hij dan.’

Advocaat kondigde al zo vaak aan dat hij aan zijn laatste klus begon dat hij tegenwoordig zelf begint te grijnzen als het ter sprake komt. ‘Hij kan niet zonder dat stramien’, zegt De Mos, zelf trainer in ruste. ‘Als ik bij een club tekende, dacht ik: moet ik wéér die gevangenis in. Want alles is gepland en zeker bij een buitenlandse club zit je de hele tijd in hotels en vliegtuigen. Er is stress, je mag vandaag de dag niet meer verliezen. Ik wil dat niet meer, geniet van mijn vrije tijd, social media, kleinkinderen. Dick houdt van het hotelleven, de dagelijkse trainingen, analyseren van de tegenstander, toeleven naar een wedstrijd.’

De waan van de dag geeft hem afleiding. De Mos: ‘Er vallen steeds meer mensen om ons heen om. Of ze worden ziek. Dickie is met hen begaan, maar wil niet te veel over de dood nadenken.’

Jaap en Dick verloren al twee broers. Jaap: ‘Hadden we wat minder contact mee. Die stonden heel anders in het ­leven, ze rookten en dronken. Voetbal was hun hobby, hoewel Jan de beste voetballer van ons was. Dick en ik namen het serieuzer, dronken geen druppel, nog steeds niet.’

Komt ook door hun vader, die ze ­vroeger uit het café moesten halen. ‘Hij dronk tegen de pijn van de longkanker. Hij had een vrolijke dronk. Maar Dick en ik vonden het toch vreselijk.’

Dick Advocaat in de Kuip. Beeld Jiri Buller

Ontdekt door Rinus Michels

Zijn lange loopbaan als speler en trainer maakt dat Dick Advocaat bijna om de uitwedstrijd weer een ex-werkgever bezoekt. Bij AZ, zondag de tegenstander, was hij gedurende twee periodes trainer. ­Advocaat was als voetballer een nijvere, niet al te opvallende middenvelder. Als trainer werd hij gelanceerd door Rinus Michels als assistent bij Oranje. Advocaat was trainer bij amateurclub DSVP toen hij werd gebeld door de toenmalige bondscoach. Michels was tijdens het doorbladeren van de rapporten van proftrainerscursisten onder de indruk geraakt van dat van Advocaat. De Hagenaar geloofde niet dat hij ‘meneer Michels’, ­zoals hij hem altijd zou blijven noemen, aan de lijn had. Broer Jaap: ‘Hij dacht aan een grap van zijn vriend Maarten Spanjer.’

Clubs als speler: ADO, San Francisco, Roda JC, FC VVV, Chicago Sting, FC Den Haag, Sparta, Berchem Sport, FC Utrecht. 

Clubs als trainer: DSVP, assistent ­Nederland (2x), FC Haarlem, SVV, Nederland (3x), PSV (2x), Glasgow ­Rangers, Borussia ­Mönchengladbach, Verenigde Arabische Emiraten, Z-Korea, Zenit St.-Petersburg, België, AZ (2x), ­Rusland, Servië, Sunderland, ­Fenerbahçe, Sparta, FC Utrecht, Feyenoord.

Soms klaagde er een familielid over Dick: van die rijke stinkerd horen we niks. Jaap: ‘Ik zei dan: láát Dick lekker. Als het echt nodig is, helpt hij je heus wel.’

Jaap laat op zijn telefoon een foto zien van de schitterende villa met insteekhaven in Leidschendam waar Dick en Dieuwke sinds een paar jaar wonen. Hij heeft een al even oogverblindende stulp in Spanje. ‘Maar na een paar dagen lezen onder de luifel, Dick haat de zon, vindt hij het welletjes, gaat-ie terug. En als-ie me uitnodigt voor een tochtje met zijn boot zeg ik al van tevoren: gaat niet lang duren, hè, Dick? Er zit weinig rust in.’

Advocaat hunkert naar waardering, maar ontwijkt grote menigten. Jaap: ‘Hij vindt het niks als hij in het middelpunt staat, als iedereen hem aangaapt of op de foto met hem wil. Hij belde een keer: ik heb kaarten voor Rob de Nijs, ga je mee? Ik zei: Dick daar zijn allemaal ­mensen, hoor.’

Toch gingen ze. Advocaat heeft een voorliefde voor emotionele liedjes. Will Tura is zijn favoriet. Als voetballer in Amerika kwam hij graag achter de ­coulissen bij Barry Manilow. Jaap: ‘Ook omdat hij wil weten hoe die mensen presteren onder druk.’

Eenmaal bracht Jaap, zelf verdienstelijk amateurtrainer, zijn broer in verlegenheid door de microfoon ter hand te nemen. Kort voor het WK’94, waar Advocaat als bondscoach van Oranje naartoe zou gaan, bracht hij de single Advocaatje Usaatje uit. ‘Iemand belde of ik dat wilde doen. Ik kan niet zingen, maar ben wat avontuurlijker.’

Een brok energie

Dick wist van niets. Programmamaker Ivo Niehe ging met draaiende camera langs bij hotel Huis ter Duin waar de Oranje-selectie was verzameld. Achtervolgd door danseressen in oranje pyjama’s zong Jaap: ‘Advocaatje Joe-es-Aatje, we worden we-reldkampioen’. Jaap grijnzend: ‘Dick wist niet waar hij moest kijken.’

Het was snel weer goed. Dick heeft Jaap graag om zich heen. Jaap, op zijn 56ste gestopt als hoofd betalingsverkeer bij een bank, zocht hem overal ter wereld op. De einzelgänger had verder genoeg aan een trouwe assistent als Cor Pot of Petrovic in zijn buurt. Dieuwke kwam soms een weekje over. Ze heeft haar eigen leven. Naar De Hermitage in St.-Petersburg ging hij nimmer ook al verbleef hij praktisch naast het beroemde museum gedurende zijn driejarige verblijf in de Russische stad als trainer van Zenit. Jaap: ‘Koffiedrinken in de hotellobby was meestal zijn uitje.’

Dick Advocaat houdt graag de controle. Hij doet veel pre-scans, urine- en bloedtesten, zit vaak bij de dermatoloog. ‘Als hij iets voelt, belt hij direct Casper van Eijk, clubarts van Feyenoord.’

Langs de lijn is hij nog steeds een brok energie. Maar al veel rustiger dan hij vroeger was, constateert Jaap. Zijn ­oudere broer vreest het moment dat de prestaties bij Feyenoord minder worden. ‘Dat trekt hij zich dan ongelooflijk aan, ondanks alles wat hij gepresteerd heeft. Van de degradatie met Sparta was-ie ook doodziek.’

Voor en na elke wedstrijd stuurt Jaap, Dick een appje. ‘Altijd iets positiefs. Het blijft toch je broertje.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden