Deze schoen geeft de loper het gevoel geven dat hij lichtjes bergaf rent

Niet alleen trainingsarbeid, uithoudingsvermogen en wedstrijdintelligentie geven de doorslag bij het langeafstandslopen, materiaal wordt steeds belangrijker. Wat mag wel, wat niet? Michel Butter had geen wonderschoenen nodig om te winnen.

De wedstrijdlopers voor de start van het Nederlands kampioenschap halve marathon, zondag in NijmegenBeeld Jiri Buller

Eerst draagt Michel Butter nog zijn duurloopschoenen, het fluorescerend geel ervan steekt fel af tegen de donkere tegels op de vloer van de Stevenskerk in Nijmegen. Maar als hij vlak voor de start van het Nederlands kampioenschap op de halve marathon de kleedruimte uit komt, heeft hij muisgrijze exemplaren aan zijn voeten, met een groene streep op de zool. Het is zijn wedstrijdschoen, met een fractie meer steun in de hak dan de versie die hij draagt op de 10 kilometer.

Want het luistert nauw, waar je al die kilometers op stuitert. Butter: 'Bij elke stap incasseren je pezen en botten vier of vijf keer je lichaamsgewicht. Ik varieer daarom nogal eens.' Nu viel de keus op de New Balance 1600. Het merk voorziet het Team Distance Runners van Butter van materiaal.

De vraag is of het naar hartelust graaien in het schoenenrek van de sponsor nog wel volstaat voor topprestaties. Dreigt er misschien dominantie te ontstaan door innovatie? Concurrent Nike presenteerde twee weken geleden met veel tromgeroffel de Zoom Vaporfly Elite. Een voorloper zat al aan de voeten van Eliud Kipchoge, Feyisa Lilesa en Galen Rupp, de marathonlopers die in Rio de Janeiro op de Olympische Spelen goud, zilver en brons haalden. Kenenisa Bekele liep er vorig jaar erg hard mee op de marathon in Berlijn, 2.03,03, de tweede tijd ooit gemeten.

De jongste versie wordt ingezet bij de poging op het Formule 1-circuit van Monza in Noord-Italië de grens van twee uur te breken de marathon - voor menigeen meer een publiciteitsstunt dan een sportieve prestatie. Kipchoge, Lelisa Desisa en Zersenay Tadese zullen erop lopen.

Koolstofvezel

Naast de toepassing van een nieuw schuim met laag gewicht en een aerodynamische vormgeving, schuilt volgens Nike de noviteit vooral in de montage van een lepelvormige en licht gebogen plaat van koolstofvezel. De fabrikant beweert dat deze constructie in vergelijking met andere loopschoenen uit eigen huis 4 procent aan energie bespaart. Bij elke pas komt meer veerkracht terug dan gebruikelijk. Het zou de loper het gevoel geven dat hij lichtjes bergaf rent.

Butter staat aan de start van de Stevensloop naast teamgenoot Ronald Schröer. De laatste loopt op de oranje-zwarte M1400 van New Balance. 'Versie 4 elite', voegt hij er nog aan toe. Hij heeft de neiging nogal op de buitenkant te lopen. 'Dan is wat steun daar wel prettig. Anders glij ik eraf.' De schoen 'tipt' lekker, zegt hij. 'Alsof-ie wat terug stuitert.'

Dan zijn ze vertrokken, 21,1 kilometer door de binnenstad, over bruggen en de winderige Waaldijk.

4 procent aan energie bespaart de constructie van de Vaporfly Elite voor de loper, althans volgens producent Nike. De constructie zou meer veerkracht teruggeven.

De Nike Zoom Vaporfly Elite

De claim van Nike roept scepsis op in het langeafstandslopersgilde. Schröer, zelf werkzaam in een hardloopwinkel: 'Ik vind het wel heel gaaf dat een merk investeert in onderzoek. Maar als je van de daken schreeuwt dat Kipchoge daardoor misschien wel vijf minuten sneller gaat lopen, dan zeg ik je: dat gaat niet gebeuren. Tien, vijftien seconden verschil, misschien. Hooguit.' Zal het toch niet gaan kriebelen, als hij straks wordt voorbijgelopen door tegenstander op Vaporfly's? 'Nee. Echt niet.'

Butter: 'Ik geloof er gewoon niet in. Ik geloof wel dat nog kan worden gewonnen door schoenen helemaal op maat te maken. Veel verder zal het niet gaan.' Schröer: 'Iedere loper heeft zijn eigen voorkeuren. De een houdt ervan als het wat terugveert, de ander vindt een beetje plakken juist prettig.' Beiden verwijzen ze naar de grote concurrent: beweerde Adidas met Boost, een soort piepschuim in de zool, ook al niet dat er energie terugkwam?

Hun coach, Guido Hartensveld, is niet enthousiast. Mocht het schoeisel ineens tot sterk verbeterde tijden leiden, dan zou hij daar weinig vreugde aan beleven. 'Je krijgt dan toch het idee dat je het niet zelf hebt gedaan, dat je hulp hebt gehad van een motortje. De marathon hoort puur te zijn. Moet je je voorstellen dat ik een dergelijke schoen aan de atleten laat zien en de werking van zo'n plaatje ga uitleggen. Ik denk dat ik word uitgelachen.'

De wedstrijd in Nijmegen is ruim halverwege als Butter een paar keer versnelt. Hij kijkt geregeld achterom en ziet dat concurrenten als Schröer, Roy Hoornweg en Jesper van der Wielen terrein moeten prijsgeven.

De technische ontwikkeling heeft ertoe geleid dat het technisch comité van de IAAF zich binnenkort buigt over de vraag of de innovaties niet in strijd zijn met het nogal rekbare voorschrift dat constructies atleten geen oneerlijk voordeel mogen bieden. Kaatsen de lopers niet als kangoeroes naar een toptijd?

Volgens coach Hartensveld is er reden voor bezinning. 'Nike zegt zelf dat er sprake is van procenten voordeel. Dan zou je dat toch moeten afkaderen. In de zwemsport is ook ingegrepen toen er snelle pakken kwamen.'

Michel Butter (midden) voor de start van het NK in NijmegenBeeld Jiri Buller

Kamiel Maase, oud-marathonloper en bij NOC*NSF manager voor innovatie in de sport, zag al vaker claims van fabrikanten voorbijkomen. 'Meestal gaat het over betere schokdemping door gel of lucht en de constructie die bijdraagt aan de natuurlijke afwikkeling van de voet. Er zat eigenlijk nooit iets revolutionairs bij.' De details van de Vaporfly kent hij niet, maar hij beklemtoont dat schoenen het onderscheid niet zullen kunnen maken. Factoren als talent, training, voeding of een goede nachtrust wegen veel zwaarder.

Op de Grote Markt in Nijmegen komt Butter in 1.05,04 over de finish, met een marge van een halve minuut op de nummer twee, Bart van Nunen. Schröer wordt zesde. 'Balen. Ik kon niet vrij lopen. Ik had last van mijn heup.' En nee, dat had niks met de M1400's te maken.

Butter: 'Het was echt een spelletje, onderling. Soms ging het hard, dan was het weer even rustig. Maar opeens was ik los en toen dacht ik: dan ga ik maar.' De vorm is goed, stelt hij vast. Dat geeft vertrouwen voor de marathon in Rotterdam, op zondag 9 april. Daar wil hij als eerste Nederlander onder de 2.10 gaan lopen.

En de schoenen, Michel, hoe liepen ze? Een brede lach. 'Super!'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden