Deur voor donkere tennissters wordt nooit meer gesloten

De optredens van Venus en Serena Williams tijdens de eerste avondsessie van de US Open hadden een symbolisch karakter....

‘Breaking Barriers’ was het motto van de ceremonie op FlushingMeadows, waarbij 15 prominente Afro-Amerikanen de vrouw herdachten die zich tegen wil en dank als voorvechter van gelijke rechten manifesteerde.

Nadat Althea Gibson in 1957 op Forest Hills haar derde Grand Slamtitel veroverde, ontving ze een gelukstelegram van de Amerikaanse president Eisenhower en werd voor haar in New York een parade georganiseerd. Moeder Annie vertolkte in één zin de schrijnende discriminatie, waaronder ook Althea lange tijd had geleden. ‘Ik had nooit gedacht dat een negermeisje zo ver zou komen.’

Het leek voor het straatarme ‘negermeisje’ uit Harlem ook onmogelijk om de segregatie in Amerika te doorbreken en de beste tennisster ter wereld te worden. Serena Williams, de eerste donkere speelster na Gibson die de US Open op haar naam schreef, besefte als geen ander wie de weg voor haar had geplaveid. ‘Ik weet niet of ik dezelfde ontberingen had kunnen verdragen als Gibson’, vertelde ze vorig jaar in New York.

Ze wil ooit het leven van haar idool verfilmen, aldus Serena. ‘Ik heb op school eens een opstel over Gibson geschreven. Ik weet hoe moeilijk het voor haar geweest is als enige zwarte in een blanke tenniswereld. Sommige toernooien mocht ze niet spelen, omdat zwarten daar niet welkom waren.

‘En als Althea wel werd geaccepteerd, mocht ze niet in dezelfde kleedkamer zitten als de blanke speelsters en werd ze ook niet toegelaten tot het restaurant. Meestal moest Althea in haar auto slapen, omdat ook het spelershotel verboden was voor zwarten.’

In het onlangs verschenen boek Charging the Net, de geschiedenis van de zwarten in het tennis, van Althea Gibson en Arthur Ashe tot de Williams-zusjes staat de lange mars beschreven van Gibson die in 1927 werd geboren op een katoenplantage in South-Carolina.

Toen Gibson het tennis ontdekte, konden haar ouders de contributie van 7 dollar voor de zwarte tennisclub The Cosmopolitan in Harlem niet betalen. Gibson werd erelid gemaakt, maar het duurde ruim tien jaar voor ze de ‘Negro League’ mocht verlaten. Het is wellicht de tragiek geweest van Gibson dat ze door de Afro-Amerikanen werd geadopteerd als het boegbeeld van de emancipatie dat ze nooit heeft willen zijn.

In haar autobiografie ‘Ik wilde altijd iemand zijn’ beschreef ze fijntjes het verschil tussen haar en Jackie Robinson, de eerste zwarte honkballer in de Major League die in elk stadion door het blanke establishment werd verguisd. ‘Robinson heeft van de strijd tegen de apartheid zijn leven gemaakt, ik was te verlegen om mijn hand op te steken. Ik wilde alleen maar tennissen en in vrede leven.’

Terwijl de jaren vijftig in Amerika het toneel vormden voor bloedige rassenrellen, onderging Gibson zwijgend de publieke vernederingen tijdens ‘blanke’ toernooien, Zoals op Wimbledon in 1956, waar een Britse journalist schreef ‘dat het blanke publiek op het centre court zich beschamend had gedragen tegenover Gibson door een ijskoude ambiance te creëren’.

Gibson was gewend geraakt aan haar isolement. Uitgerekend een blanke Engelse, Angela Buxton, tartte de elite in de Royal Box op Wimbledon door aan de zijde van Gibson het dubbelspel te winnen.

De in 2003 overleden Gibson bleef altijd in de schaduw van haar beroemde landgenoot Arthur Ashe, naar wie wel een tennisstadion werd vernoemd. ‘Althea en niemand anders heeft de deur geopend’, zei Zina Garrison, captain van het Amerikaanse FedCupteam. ‘En de zusjes Williams hebben ervoor gezorgd dat die deur nooit meer kan worden gesloten voor donkere tennissers.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden