De zwijgplicht van de remmer

In een bobslee knappen de remmers altijd de vuile karweitjes op. De hiërarchie schrijft het zo voor. Steek nooit de piloot naar de kroon....

Sybren Jansma wil het incident eigenlijk liever vergeten. Maarsoms spookt het nog door zijn hoofd. Dan hoort hij Arend Glasgillen: 'Remmen, remmen! Rem nou toch, verdomme!'

Het was op de bobbaan van Lake Placid, in een van de eerstebochten en Jansma ging met zijn volle gewicht aan de rem van detweemansbob hangen.

Glas had vlak na de start een technisch defect ontdekt en depiloot wist uit ervaring: op de snelle olympische baan van 1980wil je liever niet in de tweede of derde bocht crashen.

Maar hoe Jansma ook op de rem trapte, de slee kwam nooit totstilstand. In plaats daarvan kraste hij van boven tot onder eenremspoor in het ijs.

Nooit hebben ze de ijsmeester zo kwaad gezien. Dat iemand zijnbaan zo kon molesteren, dat had de Amerikaan nimmer meegemaakt.Jansma kreeg een boete van 1500 dollar. Zijn hoofd en dat vanGlas prijkten een dag later pontificaal op flyers die overallangs de bobbaan waren aangeplakt. 'We zijn uit Lake Placidgevlucht', zegt de remmer met een grimas op het gezicht.

De boete werd later teruggebracht tot 800 dollar en betaalddoor het hele team. Het kon Jansma niet worden verweten dat debob van Glas oncontroleerbaar was geworden omdat een van hen bijhet klaarzetten van de slee was vergeten de pinnen uit de neuste halen. Daar zijn ze allemaal verantwoordelijk voor.

Het is het enige moment waarop in een bobslee piloot enremmers gelijk zijn. Hoewel alleen de eerste mag schelden als hetfout gaat, wordt dat van de ander niet gepikt.

Hiërarchie bestaat niet in een bob, beweren piloten ArendGlas en Ilse Broeders. Het is niet de gehele waarheid. Als deremmers buiten in de ijzige kou de slee klaarzetten of opruimen,zitten zij lekker binnen om met de coach de technische detailste bespreken.

Het visualiseren van de baan vergt een mentale inspanning vande piloot, het slijpen van de ijzers een fysieke van de remmer.Alle vuile karweitjes zijn voor hem, alle aandacht voor de manachter het stuur. 'Maar slaven mag je ons niet noemen', zegt ArnoKlaassen, de remmer in de viermansbob van Glas.

Een kleine tien seconden duurt het olympische optreden van devijf Nederlandse remmers de komende dagen op de baan van CesenaPariol. Het ritueel van de start is er tijdens de training ingeslepen.

Klaassen: 'Ik zeg 'klaar', dan zakken we allemaal in, daarnaroept Arend 'oké' en vanaf dat moment zit het ritme in het hoofden is het doorlopen, doorlopen, doorlopen, tot degene voor jouin de slee springt.'

Jansma: 'Iedereen weet precies waar hij zijn voeten en armenmoet laten.'

Klaassen: 'Als ik er als laatste in zit, roep ik heel hard'down' en als het goed is, valt dan alles in een keer op zijnplaats.'

Jansma, wijzend op zijn blauwe plekken: 'Als je verkeerd inde slee terechtkomt, heb je pech, dat kun je niet meercorrigeren.'

Vervolgens is het zaak een minuut zo stil mogelijk te zitten,in een uiterst oncomfortabele situatie. Het is waarom remmers welangst hebben en de piloot nooit. Die ziet wat hij doet, deanderen niet. Die zitten met het hoofd naar beneden en tellen debochten om uiteindelijk op tijd de slee tot stilstand te kunnenbrengen.

Het is misschien een vreemde bijdrage aan wat moet leiden toteen olympische medaille. Jansma moet het de leek altijd weeropnieuw uitleggen. Nee, tijdens de afdaling heeft hij geenfunctie, alleen zijn gewicht telt. Maar voor hetzelfde geld vultGlas zijn bob op met honderd kilo aan zandzakken. Jansmadroogjes: 'Die kunnen aan het einde niet remmen.'

Samen met Klaassen en Kortbeek vult hij ook de viermansbob vanGlas. Bij de vrouwen wordt vanochtend in een laatstekwalificatiewedstrijd uitgemaakt wie pilote Eline Jurg vanafmaandag zal assisteren: Kitty van Haperen of Urta Rozenstruik.Jeannette Pennings is zeker van haar plek achter Ilse Broeders.

Voor het gemak worden alle bobsleeërs aangeduid als'remmers', een kwalificatie die hun werk geen eer aandoet. Hetremmen gebeurt pas ná de wedstrijd.

Hun belangrijkste taak is de slee vanaf de startlijn met eenzo groot mogelijk vaart het ijskanaal in te duwen. Eigenlijk zijnze meer duwer dan remmer, maar die naam is historisch bepaald enstamt uit de tijd dat alle bijrijders buiten de bob hingen om desnelheid te drukken.

Want een remmer kent angst, een piloot niet. Die heeft zelfgekozen voor het bobsleeën, de anderen zijn er ingerold. Hetzijn meestal atleten die genoeg hebben van hun individuelebestaan en een teamsport willen beoefenen.

De afdaling is maar bijzaak, zegt Van Haperen. Ze heeft haarangst moeten overwinnen. Dat is nooit helemaal gelukt.

Na haar eerste afdaling zag ze groen en geel. En bij haartweede vergat ze te remmen. De bobslee kwam tot stilstand op hetbeton waarna de dure ijzers de prullenbak in konden. Dat is nietwat je wilt als remmer. Dat, en verkeerd om in de sleeterechtkomen bij de start.

'Ik was helemaal de weg kwijt en vergat gewoon te remmen. Ikheb staan vloeken en tieren tegen dat ding, terwijl het gewoonmijn eigen schuld was', zegt Van Haperen.

Het is ondankbaar werk dat ze doen. Een remmer moet altijdvrezen voor zijn plaats in de bob, een piloot nooit. Die laatstewerkt de eerste op de zenuwen omdat hij altijd op zoek is naariemand die zijn slee nog sneller in gang kan trekken.Eenhonderdste van een seconde verschil is al genoeg om een remmerte bedanken voor bewezen diensten.

'Als je daar niet tegen kunt, ben je niet geschikt', zegtGlas. De piloot heeft de zorgen en moet de sponsors en het geldbij elkaar zoeken om te kunnen blijven sleeën. Hij doet erbovendien gemiddeld acht jaar over om de wereldtop te bereiken.

De remmer kan binnen een jaar op een olympisch podium staan.En het enige waar die zich een heel jaar om moet bekommeren ishet materiaal en zijn fysieke conditie.

'Ik sta erom bekend dat ik veel wissel. Maar als ik er betervan word, dan zou ik toch stom zijn remmers te handhaven omdatik ze aardig vind?', zegt Glas.

'Remmers moeten de piloot ontlasten. Ik moet boven komen enme geen zorgen hoeven maken of denken: shit, als ze mijn helmmaar binnen hebben gezet. Daar zijn zij voor. Ik heb al genoegaan mijn hoofd.'

Alleen sporters zonder veel eerzucht pikken die rolverdeling.Een bob is een samensmelting van karakterologische uitersten,alleen dan functioneert het geheel. Daarom is het voor iedereremmer ten strengste verboden de piloot naar de kroon te steken.Daar komen brokken van.

De piloot is perfectionistisch, kan goed organiseren, heefteen groot verantwoordelijkheidsgevoel en neemt geen genoegen meteen plaats in de schaduw. De remmer stelt geen hoge eisen aanzichzelf, schikt zich in een bijrol en heeft liever niet deleiding. Die wil graag van een ander horen wat hij moet doen.

Kortbeek: 'Ons wordt gevraagd: volgende week gaan we naarSankt Moritz, ga je mee? En dan gaan we mee.'

'Je moet van mij geen piloot willen maken', zegt Van Haperen.'Daar ben ik veel te druk en explosief voor. Als je aan het stuurzit, moet je juist rustig blijven. Er gaat zoveel mis, daar moetje als piloot op kunnen anticiperen.'

Vier jaar geleden deed Glas met zijn groep remmers eenkaraktertest bij sportpsycholoog Hardy Menkehorst. Hij voldeedmet zijn eigenschappen precies aan het prototype van een piloot.En wat hij al had gedacht, kwam uit. Ook een van zijn remmers,Olaf ter Braack, bleek een man die beter geschikt was voor eenplek voorin dan achterin de slee. 'Het was precies degene met wieik altijd in de clinch lag.'

Piloten houden doorgaans niet van remmers die in discussiegaan en van de hoed en de rand willen weten. Het betekentnamelijk dat ze een grotere ambitie hebben dan goed voor eenremmer is. 'In een team heb je veel mensen nodig die zich in hunrol schikken, die een prestatie willen leveren, maar niet meewillen beslissen', zegt Glas.

'Het grappige is dat ik nu eigenlijk alleen af en toe eenaanvaring met Vincent Kortbeek heb. Ik denk dat hij mijn opvolgermoet worden. Van hem willen we in de toekomst een goede pilootmaken.'

Het is een ongebruikelijke overstap. Kortbeek: 'Ik wil mezelfook op andere gebieden ontwikkelen, dat kan als remmer niet.'

Op de olympische baan van Cesena Pario houdt hij zich noggedeisd. Volgend seizoen gaat hij een pilotencursus volgen. Hetteam van Glas zou Kortbeek zo willen overnemen, maar hij acht hetniet verstandig. 'Ik wil de beste remmers van Nederland nietmeteen het ziekenhuis in helpen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden