De werkelijkheid is wreed in vredig Ikast

De ervaring wordt duur betaald. Een sportploeg die naar de top wil reiken, moet een langdurig proces met veel harde lessen ondergaan....

Van onze verslaggever

John Volkers

IKAST

Op 1 mei traden de speelsters en groupe uit de competitie om zich twee maanden later, als HVN/Attila, te laten inschrijven voor het vierde Europese bekertoernooi. De City Cup, waar geen enkele Nederlandse club belangstelling voor had, bood de initiatiefneemsters van het Oranje-plan een extra traject om routine op te doen.

Dit weekeinde voerde de uitputtende tocht - twintig uur gesandwiched in de bus - naar Denemarken, het handballand dat vorig jaar in Atlanta de Olympische titel verdiende. Het werd in Ikast, een stadje van vijftienduizend inwoners met een Europese bekerfinalist binnen zijn poorten, een ervaring om niet snel te vergeten.

'Dit is de hardste klap die deze meisjes ooit hebben meegemaakt', constateerde bondscoach Bert Bouwer zaterdagavond laat. De glazen waren nog eens volgeschonken en voor zijn meiden was er gelegenheid om stoom af te blazen. Een westernparty in het hotel bood veel afleiding.

's Middags was er verloren, in een wedstrijd die de kracht van het Deense handbal onderstreepte. De nederlaag was door de Nederlandsen ingecalculeerd, maar er was gerekend met cijfers die de wedstrijd in Nieuwegein enig perspectief zou bieden. Het gehoopte verschil van vijf treffers liep echter op tot vijftien: 38-23.

De euforie van het Holland Toernooi, vijf overwinningen op sterke landen en de historische eindzege, was voor vertrek naar Denemarken nog gevoed door een overwinning op de Duitse Bundesliga-club Minden. Oefenduels tegen sterke clubopponenten vormen een ander spoor dat Bouwer met zijn ploeg berijdt.

De derde route bleek zaterdag doodlopend. Bouwer zei na afloop voorvoeld te hebben dat zijn team uit de bocht zou vliegen. Het optimisme was hem - achteraf - te groot. Zijn leermeester Murphy, de teambuilder van NOCNSF, had hem al vaker voorgehouden dat processen niet louter een opgaande lijn kennen.

De crash van de 'NHV-Index' kwam na een haast zorgeloze voorbereiding. Op de heenweg was er slechts de ongerustheid over het vergeten paspoort van Veltmaat, maar aanvoerster Vaassen misleidde de Deense douane grandioos. De gedraaide films werden met het uur gewelddadiger. Bij de derde, Long Kiss Goodnight, was het geschut van haast inspirerend niveau.

Op de training 's avonds leek het wel dansles. De muziekinstallatie van de sporthal bleek buitengewoon. Bouwer, haartje uit het hoofd trekkend: 'Ze dansten in de cooling-down, op Grease. Toen had ik moeten ingrijpen, ze waren te ontspannen, te los.'

Op de folkloristisch aandoende zaterdag in vredig Ikast was er helemaal geen houden meer aan. De ontvangst bij burgemeester Kjeld Broberg-Lind ('ik heb alle vertrouwen in de verkiezingen') leidde af. Zo ook een tactische bespreking in de garderobe, een ernstige knieblessure van trainster Tijsterman en een gedwongen wandeltocht naar de hal, omdat de buschauffeur in alle opwinding ('ik heb nog nooit koffie gedronken met een burgemeester') zijn sleutelbos verloor.

Tijdens de wedstrijd vroegen de Deensen zich al ras af, wat er toch met die Nederlandse internationals aan de hand was. Aanvoerster Tonje Kjaergaard, vorig jaar in Atlanta al uitgeroepen tot de beste cirkelloopster van de wereld: 'We hadden twee wedstrijden uit dat Holland Toernooi op video gezien. Vooral het offensieve verdedigen van de Nederlandse ploeg werd gevreesd.'

HVN (voor de gelegenheid: Handbal Vereniging Nederland) stond echter als verlamd aan de cirkel. Het avondje op de tribune van een free-fight en alle pittige films waren zonder effect geweest. De agressie, zelfs door Russen in Moskou aan den lijve ondervonden, was nergens te vinden.

De Deense bondscoach Ulrik Wildbeck, de professor van het geheim der Scandinaviërs: 'Het verdedigen van Nederland was zeer teleurstellend. Ze kunnen absoluut beter. Ik was erg onder de indruk van hun resultaten tegen Frankrijk en Wit-Rusland, tóch WK-deelnemers.'

Over de aanval was Wildbeck duidelijk. 'De speelsters van Nederland zijn aan de kleine kant, er zijn geen echte afstandschutters. Ze lopen te veel dezelfde combinaties, ze willen steeds door het centrum penetreren. Ze zouden, zoals Ikast, aanvallend meer druk moeten zetten op de hoeken.'

Dan, als troost: 'Maar Ikast speelde vandaag de beste wedstrijd die ik ooit van deze ploeg heb gezien. En geloof me, ik heb Ikast veel zien spelen.'

Het verschil tussen Nederland en Denemarken - het land is in mondiale handbal wat Nederland is in het volleybal - is vooral structuur. Wildbeck, over zijn aanzetten tot dat handbalmekka: 'Op het B-WK in 1989, in Denemarken, verloor Nederland met slechts twee punten verschil van onze nationale ploeg. Na dat toernooi ben ik aangetreden en hebben we het roer omgegooid.'

In 1990 begon de Deense bond DHB zich op de jeugdopleiding te concentreren. Wie door Wildbeck werd aangewezen voor Team Danmark, moest zich melden op de instituten die aan de grote handbalclubs en topsportscholen werden gekoppeld. Twaalf van die centra telt Denemarken door het hele land; Ikast beheert er één.

Twee van de jongste aanwinsten, Lejsgaard en Hansen, komen van de eigen handbalschool. Ze blonken uit in het team, waarvan wordt beweerd dat het door de Zweedse inbreng (de internationals Jonsson en Eriksson) het sterkste van de competitie is. Maar bondscoach Wilbeck peinst er niet over de twee in zijn selecties op te nemen. 'Ik heb nog betere junioren dan Hansen. En van speelsters als Lejsgaard zijn er zo veel in Denemarken. Ik kan voor het WK in december twee gelijkwaardige selecties oproepen. Denemarken is favoriet, ja.'

Bij zoveel luxeproblemen keek zijn Nederlandse collega Bouwer scheel van jaloezie. Hij heeft slechts één instituut, in Zeist, dat een kleiner budget kent dan dat van Ikast (3,4 miljoen Kronen, ruim een miljoen gulden). Wilbeck troostte Bouwer. 'Hij zei dat hij naar Nederland komt om alle trainers te vertellen dat we op de goede weg zijn. Dat geeft me na deze vreselijke middag toch weer een goed gevoel.'

Wat de Deen niet tegen Bouwer zei, was dat hij vond dat Nederland nog niets van deze selectie moet verwachten. De start van het project 'nationale ploeg' is bedoeld om het Europees kampioenschap in eigen land, eind volgend jaar in Rotterdam en Amsterdam, te verrassen. 'Jullie team zal op het EK één wedstrijd winnen', voorspelde Wilbeck, van achter zijn schoolmeesterachtige brilletje.

Het kan er volgens de Deen in het Nederlandse Oranje-plan slechts om gaan achter het voorlopende team veel opvolging te creëren. Bouwer noemt ze de 'instromers'. Wildbeck: 'Jullie jeugd moet in drommen toestromen. Het gaat om de talenten na deze groep. In de aanmaak van jonge toppers heeft Nederland jaren stilgestaan. Het Nederlands team ontbrak de laatste jaren bij de WK junioren. In Brazilië waren ze er in '95 inderdaad weer bij. Dat is ook de basis van dit team van collega Bouwer.'

Wilbeck heeft gemakkelijk praten. Hij kan recruteren uit een onnoemelijke hoeveelheid speelsters. Handbal is vergelijkbaar populair als voetbal in Nederland. Een op twaalf Denen speelt handbal. De Deense bond telt 400 duizend leden, waarvan de helft vrouwen. Nederland heeft er 60 duizend.

Bouwer nam in Ikast ook nog even de andere voordelen door van het land waar hij zich maar wat graag aan zou spiegelen. 'Wij troffen in deze Europa Cup-wedstrijd de weerstand die mijn speelsters in de Nederlandse competities nooit zijn tegengekomen. In de eredivisie hebben ze niets te leren. Daarom zijn ze ook uitgestapt. Maar deze Deensen hebben elke week, of soms twee keer per week, een zware wedstrijd.'

Op de lange terugweg uit Ikast trad de dagelijkse werkelijkheid weer snel in werking. De boeken kwamen uit de tassen. De nationale ploeg bestaat grotendeels uit studentes. Voor de ontspanning werd nog een enkele film in de recorder gestopt. De titel was toepasselijk: An Occasional Hell. Zelfs de ergste ervaring is van voorbijgaande aard.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden