Frenkie de Jong aan de bal in het duel met Peru.

Sport Nederlands Elftal

De wederopbouw van Oranje dat zondag met Frankrijk een echte test heeft: terug naar de toekomst

Frenkie de Jong aan de bal in het duel met Peru. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Het Nederlands elftal zoekt de weg omhoog. Zondag volgt een serieuze test tegen wereldkampioen Frankrijk in de Nations League. Aanvoerder Virgil van Dijk: ‘We willen zo snel mogelijk Nederland trots maken.’

In zijn schier oneindige rondgang langs camera’s en microfoons vertelt Wesley Sneijder wat hij bij zijn afscheid in de kleedkamer zei tegen de internationals van de toekomst. Dat ze trots moeten zijn als international, trots om voor hun land te mogen spelen. Zijn advies: altijd alles geven, genieten. Hij stelt ook gerust: ‘Er is kwaliteit genoeg.’

Positivo Sneijder geeft een boodschap mee, nu twee toernooien (EK en WK) zijn gemist en het woord crisis op vele lippen bestorven ligt. Hoezo crisis? Het ergste is voorbij, althans, daarvan heeft het alle schijn. Kijk naar Matthijs de Ligt, de bescheiden 19-jarige verdediger, over wie ­afgelopen week door zowel bondscoach ­Ronald Koeman als Sneijder is beweerd dat hij die 134 interlands van Sneijder kan passeren, terwijl hij pas op 8 staat.

Of kijk naar middenvelder Frenkie de Jong, die bij zijn debuut in de tweede helft tegen Peru dribbelt, dartelt en diepte zoekt. Zijn creativiteit en bravoure zijn onmisbare schakels bij de hervorming van Oranje, bij het hervinden van de identiteit vooral.

Transformatie

Het elftal zit in een transformatie: mannen met zielenpijn na weer een afgang leren eerst de defensie dichtspijkeren. Zij en menig voorganger verhieven breedtevoetbal tot abstracte kunst. Uiteindelijk willen ze optreden zoals Nederlandse voetballers eens gewoon waren en waarmee ze faam verwierven: onbevangen en onbevreesd, vrij van geest. Offensief denkend. Avonturisme zal behoudzucht verdrijven, op het moment dat de tijd rijp is.

Frenkie de Jong zegt in de gangen van de Arena wat anderen denken. Dat hij niet echt lekker ging zitten voor Frankrijk op het WK omdat het, en dat zijn niet zijn woorden, een opgepoetste versie van ­betonvoetbal is.

Of aanschouw Memphis Depay, nog steeds pas 24 jaar. Misschien lost hij ­eindelijk zijn belofte in, door constant goed te zijn in plaats van af en toe. Hij kon de toebedachte hoofdrol na het WK van 2014 nog niet aan. Met zijn twee doelpunten tegen Peru is hij de 10 treffers in Oranje inmiddels gepasseerd (11). Hij heeft genoeg te verbeteren. Iets minder vallen bijvoorbeeld, of iets minder appelleren voor vermeend onrecht. Maar langzaam nadert hij het punt waar hij ongeveer hoort te zijn.

Nog even zijn twee goals tegen Peru, om bovenstaande te staven. Bij de 1-1 ontfutselt Frenkie de Jong de bal aan een ­Peruaan. Dat is geen toeval. Dat kom ­omdat De Jong altijd naar voren verdedigt en offensief denkt. Hij speelt de bal hard en diep op Depay, die scoort met links. En dan volgt de 2-1, waarbij Depay zelf de bal imponerend opdrijft vanaf eigen helft en naar de linkerflank speelt, naar invaller Quincy Promes, die telkens ietsje beter wordt in Oranje.

Terwijl Depay met zijn turbodijen volop sprint, volgt een geblokkeerd schot van Promes. Depay duikt weer op, om ­opnieuw met links te scoren, na controle met het rechterbeen. Het is een doelpunt van gretigheid, van pure wil om te winnen.

Wesley Sneijder laat nog een keer zijn fabuleuze traptechniek zien. Veel ging overigens niet goed bij de record international. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Hard werken

Depay, vooral rechtsbenig, scoort tweemaal met links. Tweemaal vanuit het centrum, daar waar hij het liefst voetbalt als moderne aanvaller. Niet gekluisterd aan een flank, doch vrij. Gewaarschuwd door Koeman, die hem na de eerste interland onder zijn leiding opdroeg te rennen, niet te wandelen. Vrij als Frenkie de Jong. Vrij als De Ligt, die zegt geen druk te voelen. Gewoon hard werken en voetballen.

Dat zijn allemaal tekenen van herstel, van hervonden lef. Alleen: het elftal is broos, want het is de ene keer goed en dan weer slecht. Het is zoeken naar de ideale opstelling, naar het systeem waarmee ­Nederland de wereldtop tegemoet durft te treden. Schakelen van 5-3-2 of 3-5-2 naar 4-3-3 of 4-4-2, dat is de keuze.

Feit is: Oranje is groeiende, zelfs nu met Sneijder de laatste van de zogenoemde Grote Vier is verdwenen, na Van der Vaart, Van Persie en Robben. Hoe de nieuwe ploeg ook vaart, dat vertrek stemt melancholisch, al is het maar omdat de meeste van de nieuwelingen een bepaalde verfijning missen in hun techniek. Alsof nieuwe tijden een nieuw type voetballer voortbrengen. Minder gepolijst, grover in esthetiek en motoriek.

De bondscoach heeft weer keuze. ­Stefan de Vrij, leider van de defensie van Internazionale, is gewoon reserve tegen Peru, want als Koeman kiest voor twee centrale verdedigers heeft hij ook Virgil van Dijk van Liverpool en De Ligt van Ajax, een van de meest begeerde ­talenten in het voetbal. Tete, Janmaat, straks Karsdorp of Dumfries, Van­ Aanholt, Malacia, Blind, Ake; Koeman heeft vleugelverdedigers in alle ­soorten en maten.

Kantoorklerk in korte broek

Met Frenkie de Jong keert op het middenveld de creativiteit terug tussen mannen als Strootman en Wijnaldum, die te vaak voetballen als kantoorklerken in korte broek. Natuurlijk, het wachten is op een spits met de allure van Van Basten, maar tijd om te wachten op de geboorte van zo’n fenomeen ontbreekt. Bovendien kan het ook anders. Bij Frankrijk scoorde centrumspits Giroud nooit op het WK. Hij schoot zelfs geen een keer op doel. Nederland kan ook vooruit met twee beweeglijke, vrije aanvallers, met Depay als hoofdrolspeler.

De bondscoach heeft vooral tijd. Het is zelfs zijn belangrijkste bondgenoot. Nooit had een bondscoach zo veel tijd voordat weer een echt belangrijke wedstrijd volgde. Eerst had hij in het voorjaar vier wisselvallig verlopen oefenwedstrijden. Daarop volgde donderdag het feestje voor Sneijder.

Zondag debuteert Oranje in Saint-Denis in de Nations League tegen wereldkampioen Frankrijk, dat het bal donderdag opende met 0-0 tegen Duitsland. Niemand verwacht dat Nederland meteen van Frankrijk en Duitsland wint. Pas in maart, als Koeman ruim een jaar bondscoach is, zijn de eerste duels in de kwalificatiereeks voor het EK van 2020. Dat zijn de eerste tests van werkelijk belang.

Mephis Depay neemt een vrije trap, de aanvaller van Lyon scoorde tweemaal. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Aanknopingspunten genoeg, tot die tijd. Aanvoerder Van Dijk dus, de oersterke leider van Europees finalist Liverpool. De Ligt. Depay. Frenkie de Jong, die gedragen door symboliek debuteerde op de avond van het vaarwel van Sneijder. ‘Geweldig talent’, aldus Koeman. En: ‘Knap. Heel knap. Een beetje Ajax-eigen, al is hij dan niet echt uit de opleiding van Ajax.’ De Jong komt van Willem II en is pas drie jaar Ajacied. Koeman: ‘Hij speelt alsof hij al vijftien jaar meedoet. Hij doet waarin hij goed is en durft risico te ­nemen. Hij is zichzelf en heeft de ­intentie om alles vooruit te spelen.’

Al die complimenten zijn typeringen van Nederlands voetbal zoals de wereld het leerde kennen. Van Dijk, richting toekomst: ‘Ik denk dat we uitstekende stappen maken. Iedereen speelt op het hoogste niveau en krijgt meer ervaring bij grotere clubs. Uiteindelijk is het zaak op elkaar ingespeeld te raken en alles te weten van elkaar. Langzaamaan willen we naar een vast elftal. We willen zo snel mogelijk weer toernooien halen en Nederland trots maken.’

Nieuwe spelers dienen zich aan in de tijd die zich uitstrekt naar het voorjaar. Ouderen tekenen contracten bij grote clubs. Quincy Promes (26) verhuisde van Spartak Moskou naar ­Sevilla. Hij zegt: ‘Jullie gaan nooit beseffen hoe groot ik was bij Spartak. Dat is tussen mij en de Russen. Ik heb in het Nederlands elftal nog steeds niet laten zien wat ik in Rusland heb laten zien. Maar het gaat beter de laatste tijd. Ik werk keihard. We bouwen een nieuwe generatie. Het wordt een goede groep.’

Kenny Tete geeft de bal voor. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.