De vroege jaren van voetbalicoon Zlatan

Zonder nieuws te bevatten is de documentaire over stervoetballer Zlatan een juweeltje. Niet alleen over voetbal, vooral ook over volwassenwording.

Zlatan Ibrahimopic en Cristian Chivu tijdens de eerste training van Ajax in 2001. Beeld ANP
Zlatan Ibrahimopic en Cristian Chivu tijdens de eerste training van Ajax in 2001.Beeld ANP

In Becoming Zlatan herhaalt Leo Beenhakker de waarschuwing die hij destijds uitsprak tegen de spits: 'If you fuck me, I fuck you.' Beenhakker gaf in 2001 als technisch directeur van Ajax 9 miljoen euro uit voor de jonge, wispelturige Zweed. Hij had alle vertrouwen in Zlatan Ibrahimovic (1981), terwijl Ajax twijfelde. De spits mocht de directeur niet laten zitten met een miskoop. Vandaar de harde woorden tussen de mannen die elkaar goed leerden begrijpen.

Becoming Zlatan is een prachtig document over de volwassenwording van een van de grootste sterren van het internationale voetbal. De Zweed Zlatan Ibrahimovic vierde kampioenschappen met Ajax, Juventus, Inter, Barcelona, AC Milan en Paris SG. Bij de laatste club voetbalt hij nog steeds. De film toont vooral beelden uit de tijd bij Malmö, zijn eerste profclub, en Ajax, alsmede gesprekken met onder anderen Marco van Basten, Ronald Koeman, Leo Beenhakker en David Endt, de toenmalige teammanager.

Still uit Becoming Zlatan. Beeld
Still uit Becoming Zlatan.Beeld

Ontwapenend en stoer

Zlatan is een ontwapenende, stoere jongen, met een Bosnische vader en een Kroatische moeder. Een zigeuner, zoals hij zichzelf omschrijft, afkomstig uit de achterstandsbuurt Rosengard in Malmö. Hij meldt zich in 2001 bij Ajax. Roze trui, kek jasje. In het vliegtuig naar Amsterdam zegt de jongen van 19 tegen de ervaren technisch directeur van Malmö, Hasse Borg: 'Ontspan je en geniet.' Zlatan leest onderweg een artikel, met namen en foto's van toekomstige ploeggenoten bij Ajax. 'Ik ben meer waard dan die andere 24 bij elkaar.'

De jongen is stoer maar eenzaam in Amsterdam, en zeker in Diemen, waar hij woont. Gastvrouw Priscilla Janssen leert hem een kroket prakken op een boterham. 'Lekker?' Toenmalig trainer Co Adriaanse zegt na het eerste oefenduel: 'Je ziet dat hij het boek Alleen op de wereld heel vaak heeft gelezen.' Het raakt spoedig uit met zijn Zweedse vriendin Mia.

De film schakelt tussen archiefbeelden uit Malmö en Amsterdam, afgewisseld met terugblikken van insiders. Zlatan spijbelt in Zweden van school. Zlatan is aanvankelijk omstreden bij Ajax. Het publiek fluit hem uit. Dat snapt hij niet. Hij krijgt in zijn eerste seizoen een schorsing van vijf duels na een elleboogstoot op het hoofd van Melchior Schoenmakers van FC Groningen.

Tekst gaat verder onder de afbeelding.

Ibrahimovic ontving eind vorig jaar de prijs voor topscorer aller tijden van Paris Saint-Germain in competitieverband. Beeld AFP
Ibrahimovic ontving eind vorig jaar de prijs voor topscorer aller tijden van Paris Saint-Germain in competitieverband.Beeld AFP

Weinig nieuws

Veel nieuws bevat de documentaire niet. Dat kan ook bijna niet, na zo'n uitgebreide biografie (Ik, Zlatan) als David Lagercrantz schreef over de inmiddels 34-jarige international van Zweden. Maar de beelden zijn mooi, met de soms stuurse, dan weer ontwapenende Zlatan. 'Ik dribbel, anders is het niet leuk. Voetbal moet leuk zijn. Waarom zou je het anders doen?' Je ziet bij Malmö de afgunst van medespelers die hem een verwende vedette vinden, van tegenstanders die hem met alle middelen willen afstoppen.

Je ziet journalist Hugo Borst, in een gesproken column, in de hoogtijdagen van Pim Fortuyn, die samenvallen met de slechtste dagen van de spits in Amsterdam: 'Hé Zlatan, Nederland is vol. Je bent een tweederangs buitenlander.' Maar Zlatan vertrekt niet. Hij wordt beter, terwijl die andere aankoop en spits, Mido, die hem eerst op de bank houdt, juist wegzakt.

Dat kan Mido niet verdragen, want in Egypte is hij een ster en iedereen kijkt daar naar wedstrijden van Ajax. Hij móét meedoen. Op een keer, in de kleedkamer, gooit Mido, die had geweigerd de bal af te geven aan invaller Zlatan en ongenadig op zijn falie had gekregen, een schaar naar de woedende Zlatan. Toch neemt Zlatan het later op voor Mido: 'Niemand praat over jouw fouten, want jij bent een verslaggever', zegt hij tegen de journalist. Ook om zijn persoonlijkheid is hij een ster geworden.

Ibrahimovic poseert voor de foto met een aantal (Zweedse) exemplaren van zijn autobiografie 'Ik ben Zlatan Ibrahimovic.' Beeld EPA
Ibrahimovic poseert voor de foto met een aantal (Zweedse) exemplaren van zijn autobiografie 'Ik ben Zlatan Ibrahimovic.'Beeld EPA

Ster

Je ziet ook andere wijze mannen aan het woord. Marco van Basten, destijds trainer van Jong Ajax, trainde veel met Zlatan en sprak hem aan op diens verantwoordelijkheid. 'Je praat als een ster. Gedraag je ook eens als een ster. Die bal moet gewoon in het doel.' En dan is daar Jari Litmanen, door Ronald Koeman, dan trainer van Ajax, teruggehaald om zijn ervaring. Litmanen stelt Zlatan gerust, zoals dat een oudere speler betaamt. 'We spelen samen. Ik ben hier niet gekomen om jouw plaats in te nemen.' Zlatan scoort dan tweemaal, in de Champions League, tegen Lyon.

Hij neemt in 2004 afscheid van Ajax, met ruzie, met Van der Vaart vooral. Terwijl die op de tribune zit, herstellend van een door Zlatan toegebrachte blessure tijdens een interland met Zweden, maakt Zlatan een van de mooiste doelpunten in de geschiedenis van de club: een bedwelmende solo tegen NAC.

Solo van Zlatan tegen NAC. Tekst gaat verder onder de video.

Zlatan Ibrahimovic gisteravond in actie tijdens het Coupe de France-toernooi tussen Paris Saint Germain (PSG) en Olympique Lyonnais (OL). Beeld EPA
Zlatan Ibrahimovic gisteravond in actie tijdens het Coupe de France-toernooi tussen Paris Saint Germain (PSG) en Olympique Lyonnais (OL).Beeld EPA

Eenzaam

Het blijkt zijn laatste wedstrijd voor Ajax. Zlatan vertrekt naar Juventus, waar hij zich op typische wijze voorstelt aan de pers: 'Ik ben 1,92 meter, weeg 93 kilo en ik voetbal graag.' Ook in Turijn is hij vaak eenzaam - hij eet in het restaurant van IKEA - totdat zijn latere vrouw Helena zich bij hem voegt.

Trainer Capello leert hem 'het circus' in zijn spel te beperken. Zlatan koopt een huis op Piazza Castello, het mooiste plein van Turijn. De wereld ligt aan zijn voeten.

Becoming Zlatan (regie Frederik en Magnus Gertten, 96 min.) draait 13 en 15/2 in 13 Pathé-theaters en verschijnt 25/2 op dvd en vod.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden