De vechtmachine werd een weke yoghurt-brigade

Zelfs bij een hopeloze achterstand van drie doelpunten bleven de Duitse voetballers zaterdagavond hard en veel hollen. Tot en met de slotfase van hun laatste optreden op het WK werd daarmee krampachtig de mythe in stand gehouden, dat elk Duits elftal over bijzondere eigenschappen beschikt....

Van onze correspondent

Willem Beusekamp

BONN

In werkelijkheid was er gedurende het gehele toernooi niets mytisch aan de Duitsers te ontdekken en hebben Vogts & Co. onbedoeld bewezen dat het met die Duitse deugden wel los loopt. De onberekenbare vechtmachine is gedegradeerd tot een weke, fantasieloze yoghurt-brigade, genoemd naar de reclame die Berti Vogts, doelman Köpke en kopexpert Bierhoff maken voor een in Duitsland bekend, maar smakeloos yoghurt-merk. En Andreas Möller, de gevreesde scherpschutter, is gewoon een huilebalk. 'Schatje, kom toch mee naar huis', had zijn vrouw hem halverwege het WK gesmeekt.

Het zijn observaties van de serieuze media, die onder aanvoering van de feuilletonafdelingen zich al weken afvragen hoe de mythe vooral buiten Duitsland toch zo lang stand kon houden.

De mythe van de Duitse deugden, in het land zelf soms wel 'sekundär Tugenden' genoemd, duiken regelmatig op in elk debat. Ze hebben het dan over: wilskracht, strijdlust, hardheid, doorzettingsvermogen en natuurlijk Ordnung. Toen het bijvoorbeeld in de Wirtschaft weer eens tegenzat, het was begin jaren tachtig, vroeg de toenmalige bondskanselier Schmidt zich klagend af waar de Duitse deugden waren gebleven.

Zijn interne opponent Lafontaine, de huidige voorzitter van de Duitse sociaal-democraten, riposteerde dat je met 'deze ondergeschikte deugden' een concentratiekamp kunt leiden, zoals de Duitsers hadden bewezen, en dat deze karaktertrekken dus voor eeuwig waren geperverteerd. Schmidt heeft het hem nooit vergeven. Zijn opvolger Kohl probeert het de laatste jaren voorzichtig opnieuw en verwijst daarbij naar de nieuwe burgers uit het oosten, de Ossis, die volgens hem regelmatig laten zien dat er ook in positieve zin over Duitse deugden kan worden gesproken.

Als tweede positieve voorbeeld voor het zich zo moeizaam verenigende vaderland noemt Kohl altijd Berti Vogts - 'Herr Vogts, Sie schaffen das' De twee zijn persoonlijk bevriend en Kohl had gehoopt dat de sympathieke coach hem met het oog op de komende Bondsdagverkiezingen in elk geval een finaleplaats in Frankrijk had bezorgd. Juist vanwege die Duitse deugden.

De 'typisch Duitse deugden' bestaan echter niet, zoals Vogts voor het oog van de gehele wereld heeft aangetoond. Ook in de gewone maatschappij gebeuren er dagelijks dingen die je als buitenlandse waarnemer, opgevoed met de mythe, niet voor mogelijk houdt. Met als sprekendste voorbeeld het verenigingsproces. Ofschoon buiten Duitsland iedereen sinds oktober 1990 hoopt/vreest, in ieder geval verwacht dat de Duitsers hun vereniging nu toch wel binnenkort succesvol zullen afronden, is de praktijk hopeloos.

Net zoals de Mannschaft onveranderd en fantasieloos elke lange sprint afrondt met een hoge voorzet voor Bierhoff of Klinsmann gaan er onveranderd en fantasieloos jaarlijks biljoenen marken naar de ex-DDR, waar de Ossis verzuimen te scoren. De voorbeelden van de mythe zijn moeiteloos voort te zetten.

Wilskracht, strijdlust, hardheid, doorzettingsvermogen en Ordnung? Als het om ziekteverzuim (veelzeggend 'krank feiern' geheten), corruptie, reizen naar Mallorca en een tweede huis in Holland of Toscane gaat, jawohl. Zodra het de bestrijding van de werkloosheid betreft, politieke vernieuwing, service, betrouwbaar vakmanschap of voetbal, nein. 'Wij Duitsers', schreef zaterdag de Süddeutsche Zeitung naar aanleiding van het zich aandienende WK-débâcle, 'zijn een volk van flessentrekkers ('Hochstapler'), dat zich volledig ten onrechte een imago heeft aangemeten van gevreesden'.

De mythe van de Duitse deugden zouden vooral worden gevoed door de twee wereldoorlogen die Duitsland deze eeuw heeft ontketend. Maar, zoals de krant terecht vaststelt: net als in het voetbal telt alleen het resultaat. En dat was in beide gevallen negatief, Duitsland verloor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden