'De uitdaging is te ontdekken of ik iets anders kan dan schaken'

De schaakolympiade in Siberië is voorlopig zijn laatste grote toernooi. Hij is toe aan een sabbatical...

Zonder captain zijn de Nederlandse grootmeesters naar de schaakolympiade in Rusland gereisd, waardoor Loek van Wely de komende weken in Khanty Mansiysk tegen wil en dank met een dubbelrol is opgezadeld. Het Russische paspoort van captain Tsjoetsjelov bleek te zijn verstreken, waardoor hij zijn vaderland niet inkomt. Van Wely: ‘Zoiets vraagt om daadkrachtig optreden. Maar de Nederlandse schaakbond en daadkracht, dat gaat niet samen.’

Natuurlijk was het een blunder van de in België wonende Tsjoetsjelov dat hij zijn papieren niet op orde had, aldus Van Wely. ‘Maar met instanties als de FIDE en de Russische schaakbond moet je niet voor de formele weg kiezen. Ik ben vaak in Rusland geweest. Als je daar een briefje van 100 dollar in je paspoort stopt, wordt het zo verlengd.’

Van Wely wilde grootmeester John van der Wiel als captain meenemen, maar stuitte op scepsis bij zijn teamgenoten. ‘Ze kenden John niet zo goed. Nu ben ik dus playing captain, al zat ik daar niet op te wachten. Ik behoor in die rol ook boven de groep te staan, terwijl ik me het liefste op mijn partijen concentreer. Nu moet ik me ook met alle randzaken op de olympiade bemoeien.’

En weer met zelfspot: ‘Stel je voor dat het de jongens bevalt, dan word ik in de toekomst wellicht non-playing captain.’

De schaakolympiade in Siberië wordt voorlopig het laatste grote toernooi voor de 37-jarige Van Wely. In 2011 neemt de zesvoudig Nederlands kampioen een sabbatical op en speelt hij alleen nog in diverse competities. ‘De twijfels kwamen nadat ik met Kramnik had samengewerkt tijdens zijn match om de wereldtitel met Anand. Ik leed een monnikenbestaan en moest dag en nacht slavenarbeid verrichten.

‘Kramnik wilde dat zijn secondanten alle varianten na een zet met behulp van de computer tot het einde door rekenden. Ik heb er maandenlang koppijn van gehad. Het was zo geestdodend!

‘Ik begon mezelf vragen te stellen. Is dit mijn toekomst? Wil ik dit nog wel? Wat kan ik nog bereiken in het schaken? Je moet ook realistisch zijn. Met alle respect voor Jan Timman, maar hij is nooit objectief geweest. Hij had nu de godfather van de Nederlandse schaaksport moeten zijn, maar meneer blijft doorschaken. Het lijkt me vooral voor hemzelf frustrerend, want je doet dingen die vroeger niet in je hoofd opkwamen. En dan word je nog uitgelachen ook.

‘Ik wil niet zo doorgaan als Timman. Ik vind het leuk om mijn kennis over te dragen. Ik wil ook best toernooitjes spelen als een goedbetaalde vakantie. Als Anatoli Karpov de strijd om het voorzitterschap van de FIDE wint, wil hij het schaken in ontwikkelingslanden promoten. Ook ik ben gevraagd om als ambassadeur op te treden.’

En met de ironie van ‘King’ Loek, zijn bijnaam én alter ego op het internet: ‘Nigel Short noemde landen als Ghana, Nigeria en Sierra Leone. Ik dacht meer aan een reisje naar het Caraïbisch gebied.’

Van Wely zal zich in 2011 op andere passies richten. ‘Het is een uitdaging om te ontdekken of ik ook iets anders kan dan schaken. Ik wil de Ironman triatlon gaan doen. Maar ik ga me vooral richten op het pokeren. Dat kaartspel zou me wel eens beter kunnen liggen dan het schaken.’

Schaken en vrouwen gingen niet goed samen, ervoer Van Wely. Hoewel hij in 2007 nog vertelde dat zijn vrouw Marion hem had geciviliseerd, liep zijn huwelijk dat jaar op de klippen. ‘Ik vertelde in die tijd nog dat ze van mij een mens probeerde te maken.’ Dat is dus niet gelukt? Van Wely, lachend: ‘Dat is een voorbarige conclusie. Zelfs mijn rivaal Sokolov zei dat hij bij mij soms menselijke trekjes ontdekte. Sjirov is nu al voor de vierde keer getrouwd. Vier vrouwen, vier kinderen; het lijkt me een ramp zo te moeten leven. Maar het is moeilijk om als topsporter een relatie te onderhouden.

‘Zo was het NK voor mij altijd een martelgang, alleen de eerste plaats telde. Ik was niet te genieten tot het toernooi was afgelopen en ik opnieuw had gewonnen. Ik was niet eens blij, ik had erger weten te voorkomen. Zo voelde dat.

‘Ik was getrouwd in een periode dat ik moest knallen. Ik verwachtte van Marion dat ze zich voor mij opofferde. Er kan maar één kapitein op het schip zijn. Een buitenstaander noemt je dan asociaal en egoïstisch. Dat moest ik ook zijn om te presteren. Het was duidelijk dat we zo niet verder konden. Het was voor ons allebei beter om te scheiden.’

Nu heeft Van Wely al anderhalf jaar een relatie met een schaakster uit El Salvador. ‘Ze heeft een Elo-rating van 2200 en speelt aan het eerste bord voor El Salvador. Zij heeft het geluk gehad dat ik in het schaken anders ambitieus ben dan voorheen. Ik speel toernooien die ik leuk vind. Daarna plakken we er vaak een vakantie aan vast.’

Hij moest ook wel gas terugnemen. Van Wely: ‘Mijn partijen zijn spannend, ik heet geen Leko of Tiviakov. Ik zou niet kunnen leven met de gedachte dat ik net als hen zou schaken als een ambtenaar. Ik smijt met energie. Een hoop spelers hadden een burn-out gehad als ze mijn agenda hadden gevolgd. Het is ook bijna niet vol te houden. Maar gedoseerd schaken zit niet in mijn aard.’

Toch houdt de waardering voor zijn aanvallende speelstijl niet over, aldus Van Wely. ‘Jeroen van den Berg, directeur van het Corustoernooi, zei vorig jaar tegen me: ik weet niet wie ik moet uitnodigen voor de A-groep, jou of Tiviakov. Of hij probeerde me te fucken of hij heeft geen verstand van schaken. Ik speelde al in Wijk aan Zee, toen Jeroen nog bordenjongen was. Ik had op zijn minst een telefoontje van hem verwacht of ik eventueel wilde spelen in 2011. Ik heb taal noch teken vernomen. Ik dacht dat ik een verrijking voor de Nederlandse schaaksport was. Timman is in Wijk aan Zee ook geruisloos aan de kant geschoven. Ze zijn me blijkbaar liever kwijt dan rijk.’

Van Wely weet ook wel dat zijn imago zich vaak tegen hem keert. ‘Ik word arrogant gevonden, omdat ik mijn mening geef. Dan willen mensen mijn grote mond snoeren. Twee jaar geleden overleed de Armeense grootmeester Asrian. Hij maakte deel uit van het team dat de schaakolympiade had gewonnen. Asrian kreeg zo ongeveer een staatsbegrafenis.’ Uitbundig lachend: ‘Dat zullen ze voor mij niet doen, laat staan voor Timman. Ik maak me geen illusies. Ik mag al blij zijn als ze in Tilburg een plekje voor me vinden.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden