De trots van Vitesse

Het Gelredome in Arnhem is de modernste overdekte speelplaats van Nederland. Een afsluitbaar dak, verwarmde tribunes en een verrijdbaar veld....

GESCHAMPERD en gemeesmuild bij de vleet is er de afgelopen jaren in Nijmegen over de telkenmale gefrustreerde plannen van buurstad Arnhem om een hypermodern stadion te bouwen. En reken maar dat er flink gegniffeld is toen de revolutionaire verrijdbare grasbak van het Gelredome onlangs muurvast zat.

Maar als het Gelredome morgen de poorten opent in de Rijnstad, heeft de erfvijand aan de Waal het nakijken. Dan heeft Arnhem de modernste overdekte speelplaats van Nederland en zit Nijmegen met het verdorde Goffertstadion dat nodig toe is aan een renovatie. Als ze héél stil zijn in Nijmegen en de wind goed staat, kunnen ze het gejuich uit Arnhem misschien morgen wel horen.

Maar het is de vraag wie het laatst lacht. Want om te zeggen dat het Gelredome een onbezorgde toekomst tegemoet gaat, is overdreven. Wie goed luistert, hoort ook gemor. Luister maar naar Sjoerd Veenstra, raadslid van Zuid-Centraal, de partij die zich opwerpt als de vertolker van het verdriet van Zuid, het stadsdeel ten zuiden van de Rijn, waar het Gelredome staat.

Veenstra weet hoe je een feestje bederft. De politiek wordt gemaakt in Noord, Zuid krijgt weer eens de shit. 'De hele buurt is tegen. Het is gewoon doorgedrukt.' Arnhem heeft dan misschien het mooiste stadion van Nederland, maar de buurt betaalt de prijs: parkeeroverlast, lawaai, files en amokmakende voetbalsupporters. En waarvoor? Voor een zeepbel. 'Het is gebakken lucht. Alle ingewijden weten dat de tent binnen twee jaar failliet is.'

Het past uitstekend bij de moeizame weg die geleid heeft naar het Gelredome, de trots van Vitesse-voorzitter Karel Aalbers. Voor 160 miljoen gulden volgens de laatste berekeningen is een stadion neergezet dat is opgebouwd uit louter moderniteiten: afsluitbaar dak, verwarmde tribunes en verrijdbaar veld.

Het Gelredome wordt met een capaciteit van 26.500 toeschouwers de thuisbasis van Vitesse en een van de gastheren voor het Europees kampioenschap voetbal. Maar het is meer dan dat. Het Gelredome is ook het podium voor popconcerten, opera's, EO-jongerendagen, Hollandse Hits en de plaats waar Margrietlezeressen een nieuw wereldrecord ontbijten willen vestigen.

Het stadion lijkt klein van binnen, zeker als het dak dicht is. De vandaalbestendige zitjes - geen schroef te zien - hebben vrolijke kleuren, uitgezocht op hun agressiedempend effect. Bovendien lijkt het minder leeg als er plaatsen onbezet zijn. Het veld glanst groen onder de schijnwerpers, zo dichtbij dat de grassprieten bijna te tellen zijn.

Alles fonkelt van nieuwigheid. De businessloges, de kantoren en de promenades waar het publiek zich straks moet vermeien met drank en hapjes, geserveerd volgens het 'Big Smile' concept door personeel dat is uitgekozen op zijn lach. Mooi, maar te groot, te duur en te ambitieus voor een provinciestad als Arnhem, zeggen critici.

Directeur Hans Schraders, die de laatste dagen op zijn tandvlees loopt, schudt vermoeid het hoofd. Gelredome, groter dan Ahoy, kleiner dan Arena - 'maar verwarmd' - staat als een rots op drie pijlers, zegt Schraders: Voetbal, evenementen en horeca. In zijn kamer hangt een kaart van Nederland waarop cirkels zijn getrokken.

De kleinste omvat Arnhem en omgeving, de regio waar de bezoekers van Vitesse wonen. Een tweede cirkel, die reikt tot Ermelo en Oss beslaat het gebied waaruit toeschouwers worden verwacht voor de opera Aïda. Goud van Oud moet bezoekers trekken uit het hele oosten en voor de Spice Girls loopt heel Nederland uit.

Gelredome moet de prettempel van het oosten worden, met vermaak voor alle leeftijden, volgens 'horizontale' programmering. Tot juni is Schraders al verzekerd van een half miljoen bezoekers met concerten van de Spice Girls, Back Street Boys, wedstrijden van Vitesse, een interland en nog zo wat. 'Dit is geen jongensdroom. Het werkt.'

Maar de criticasters hebben goede argumenten. De 'dome' was er bijvoorbeeld nooit gekomen als de overheid niet flink in de buidel had getast. Van de bouwsom van 160 miljoen gulden is 62 miljoen afkomstig van de overheid. De provincie Gelderland is met 33 miljoen de grootste individuele geldschieter, waarvan dertig miljoen als lening.

Dat geld is weg, denkt Ch. Scheurs, fractievoorzitter in de staten van het CDA, de enige grote partij die tegen de mammoetsteun aan het Gelredome was. 'We hebben geen enkele garantie.' Al heeft Schreurs inmiddels meer vertrouwen gekregen, door de dertig miljoen gulden die het Gelredome loskreeg bij het bedrijfsleven, ze houdt haar twijfels. 'Men rekent zich wel erg rijk.'

De zwartkijkers leken gelijk te krijgen toen Gelredome, maanden voor de opening, een aanvraag indiende bij de gemeente om geen vier, maar vijftien mega-evenementen à la de Spice Girls te mogen organiseren. Anders zou de boel niet rendabel te krijgen zijn, heette het. 'Voortschrijdend inzicht', aldus Schraders.

Precies wat de buurt jaren geleden al zei, foetert Jaap Purmer van de dorpsraad van Elden die vlakbij het stadion woont. Maar toen werden ze weggehoond. 'Als we jaren geleden voor de Raad van State hadden gestaan met de wetenschap dat er vijftien mega-evenementen zouden worden georganiseerd, was het Gelredome er nooit gekomen op deze plek.'

De komst van het stadion hangt van leugens en bedrog aan elkaar, zegt Purmer, die vooral de gemeente dubbel spel verwijt. Zo beweerde een wethouder jaren geleden voor de Raad van State al dat het parkeren geregeld was. Terwijl dat nu nog steeds een van de grootste problemen is.

De buurt kreeg onlangs gelijk uit onverwachte hoek. PvdA-wethouder Henri Lenferink, de sterke man in het nieuwe college, verklaarde doodleuk dat het Gelredome op een 'ongelukkige' plek staat. Purmer: 'Dat zegt hij nu, nu de race is gelopen en het ding er staat. Mijn vertrouwen in de politiek is helemaal weg. We zijn belazerd.'

CDA-Wethouder Hein Bloemen, die verantwoordelijk is voor de milieuvergunning, gaat niet in op de ontboezeming van zijn collega. 'De gemeente heeft de plicht ervoor te zorgen dat een bedrijf kan draaien en dat de buurt geen overlast heeft', zegt hij afgemeten. Controleposten op toegangswegen moeten voorkomen dat er in de buurt wordt geparkeerd.

Als de eerste evenementen geen problemen opleveren, kan Gelredome op de gewenste uitbreiding rekenen. Maar als er wel overlast is, zal hij streng zijn. 'Ook al heeft dat consequenties.' Of hij dat zo ver zou doordrijven dat Gelredome failliet gaat, laat Bloemen in het midden.

Veenstra houdt rekening met een zorgvuldig uitgedacht rampscenario. Gelredome gaat failliet, de provincie kan naar zijn geld fluiten en de uitbaters hoeven alleen nog de banken terug te betalen. 'Dat is best te doen.' Directeur Schraders krijgt iets van een miskend genie als hij ermee wordt geconfronteerd. 'We hebben geen dubbele agenda. We doen iets wat nog niemand heeft gedaan. Laten we nou eens vreselijk trots zijn.'

De buurt, die vorige week zondag op een try-out mocht komen, is voorlopig sceptisch. 'We moeten het nog zien', zegt een vrouw. 'Komt u over een jaar nog maar eens terug.' 'Klagers heb je altijd', bromt een verstokte Vitesse-supporter, tevens buurtbewoner. 'Het zijn een paar schreeuwers. Dit is toch schitterend.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden