De tragedie van de verscheurde Koreaanse families

Jeroen Visser
null Beeld
Beeld

In de gang naar de eetzaal van het mediadorp in Gangneung hangt een hartverscheurende foto. Te zien is hoe Koreanen door het raam van een bus nog één keer de hand vastklampen van broer, zus of ouder, voordat ze naar het vliegveld worden gebracht, wetende dat ze hun dierbaren nooit meer zullen zien.

Nu Noord-Korea deelneemt aan de Spelen wordt er ook weer gesproken over familiereünies. Er zijn nog altijd 75 duizend Zuid-Koreanen die sinds de oorlog van 1950-'53 gescheiden zijn van hun familie en wachten op een kans hen weer te zien. Een van hen is Jeong Ui-bum (70), die ons bij hem thuis in Gangneung ontvangt. Jeong schakelt zijn flatscreen uit en gaat in een onberispelijke kleermakerszit op de laminaatvloer zitten. Zijn vrouw serveert koffie, stukjes appel en cherrytomaatjes. 'Ik hoop dat mijn verhaal interessant genoeg is', zo begint hij.

Jeong is 2 als de Noord-Koreaanse troepen de grens overtrekken. Zijn vader en oom, bang te worden ingelijfd door de communisten, besluiten naar het zuiden te vluchten. Jeong en zijn zwangere moeder gaan mee.

Ze trekken door de heuvels. Al snel blijkt dat te moeilijk voor Jeong en zijn moeder. 'Ik was klein en kon nog niet zo snel lopen', zegt hij. 'En mijn moeder stond op het punt te bevallen. Het ging gewoon niet.'

Ze besluiten op te splitsen. Zijn vader loopt met zijn broer verder, Jeong en zijn moeder gaan terug. In de heuvels, Jeong weet niet precies meer waar, nemen ze afscheid. Het is de laatste keer dat Jeong zijn vader ziet.

De eerste vijf decennia na de oorlog zit de grens tussen noord en zuid potdicht: zelfs telefoon- en briefverkeer is niet mogelijk. Pas in 2000, na de top tussen leiders van beide landen in Pyongyang, ontstaat er een opening. De noordelijke en zuidelijke tak van het Rode Kruis mogen gegevens uitwisselen en op 15 augustus 2000 vertrekken honderd Zuid-Koreanen naar het noorden - en vice versa. In de tien jaar die volgen, organiseert het Rode Kruis twintig reünies waarbij 18 duizend Koreanen hun dierbaren weer zien.

Jeong wordt nooit uitgenodigd. 'Het is heel competitief. Er zijn zoveel wachtenden en er mogen steeds maar honderd mensen meedoen.'

Na 2010 verslechtert de relatie tussen Seoul en Pyongyang en worden de reünies stopgezet. Vorige maand stelde Zuid-Korea voor om er tijdens de Spelen een te organiseren. Noord-Korea weigerde: het land eist dat Seoul eerst twaalf serveersters terugstuurt die in 2016 vanuit China naar het zuiden vluchtten. Jeong is er een beetje cynisch van geworden. 'Ze doen dit niet voor de families, het is een instrument geworden in de onderhandelingen.' Jeong blijft hopen op goed nieuws, maar hij is ook realistisch. 'Het is waarschijnlijk dat ze al zijn overleden', zegt hij met gebroken stem. 'De kans dat we elkaar weer zien, wordt elke dag kleiner.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden