analysepauze dumoulin

De tobber Dumoulin blijft de wielrenner achtervolgen

Dumoulin op weg naar de top van Col de Marie Blanque in de negende etappe van de Tour de France vorig jaar. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Dumoulin op weg naar de top van Col de Marie Blanque in de negende etappe van de Tour de France vorig jaar.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Voelde Tom Dumoulin al op het hoogtepunt van zijn wielercarrière aan dat het bestaan van topsporter voor hem niet zaligmakend is? Zo manifest als afgelopen vrijdagavond in een hotel in het Spaanse Alicante, waar hij de ploegleiding van Jumbo-Visma meedeelde dat hij voor onbepaalde tijd en onbetaald een pauze inlast, was het niet. De signalen waren er wel.

Het is 28 mei 2017 en op het Piazza del Duomo in Milaan houdt hij de spiraalvormige Trofeo Senza Fine de hoogte in. Hij heeft als eerste Nederlander de Giro d’Italia gewonnen. Luttele uren daarna spreekt hij de hoop uit dat hij gewoon Tom kan blijven, een jongen die net zoals voorheen ongehinderd over het Onze Lieve Vrouwenplein in Maastricht kan kuieren.

Bij terugkeer de volgende dag wordt hij met de neus op de feiten gedrukt: feestvierders, journalisten en fotografen hebben zich bij zijn woning in Kanne verzameld, net over de grens in België. Hij ontsteekt in woede. Hij verlangt rust, zeker in eigen huis. Fuck off! twittert hij.

In een verklaring na het voorlopig afhaken in de wielrennerij, zegt de 30-jarige Maastrichtenaar dat hij al een jaar tobt. Het speelt langer. Vanaf de Girowinst, drie jaar geleden, valt een lijn te trekken naar het besluit in Spanje, al is het verloop ervan nogal grillig. Dumoulin, charismatisch en welbespraakt, gunt gedurende die jaren de buitenwacht geregeld een kijkje in een vertwijfelde ziel. Hij worstelt met de bekendheid, de druk, de verwachtingen, de verplichtingen, de betrekkelijkheid van het vak.

Niet zelden volgt op die bekentenis de vaststelling dat hij het plezier in het wielrennen weer heeft hervonden, dat hij graag weer ‘het beste in zichzelf’ naar boven haalt en niets liever wil dan een keer de Tour de France winnen. Sprak hier iemand die zichzelf probeerde te overtuigen? Probeerde hij zijn ploeg tevreden te stellen? Was het een gebaar voor de liefhebbers die hem als de beste ronderenner van Nederland zo graag op het allerhoogste niveau wilden zien?

Van vrijdag op zaterdag

De gebeurtenissen van afgelopen dagen lieten eenzelfde ambivalentie zien. Vrijdag presenteerde Jumbo de plannen voor het komende seizoen, met veel aandacht voor de rol van Dumoulin. Die liet overtuigd weten dat hij er zin in had. Hij zou met Steven Kruijswijk als schaduwkopman achter Primoz Roglic naar de Tour gaan, waarvan het parcours met twee tijdritten hem zo beviel. ‘Heel mooi’. Er stonden Vlaamse kasseienklassiekers op het programma, de Ronde van Vlaanderen en de E3. Hij keek er naar uit. ‘Dat wordt lachen.’ De Olympische Spelen, met tijd- en wegrit, waren ‘super’.

Enkele uren later nadat de video-opnamen van renners en ploegleiders waren verspreid, informeerde Dumoulin de ploegleiding dat hij ‘tijd voor zichzelf wilde nemen’. De toelichting klonk net zo oprecht. ‘Ik voel al een behoorlijke tijd dat ik heel moeilijk weet hoe ik mijn weg moet vinden als Tom de wielrenner. Ik wil het graag heel goed doen voor heel veel mensen. Ik wil graag dat de ploeg blij is met me, ik wil graag dat de sponsoren blij zijn, ik wil graag dat mijn vrouw en mijn familie blij zijn. Daardoor ben ik het afgelopen eigenlijk mezelf vergeten. Wat wil ik nou? Wil ik nog wel wielrenner zijn?’

De tekenen van een haat-liefdeverhouding met het vak volgen na de Girowinst elkaar op. In het voorjaar van 2018 gaat het niet naar wens. Hij vloekt en smijt met zijn fiets in de Ronde van Abu Dhabi als hij pech heeft. Hij valt in de Tirreno-Adriatico. Hij was te krampachtig bezig te bewijzen dat hij niet zomaar de Giro had gewonnen, verklaart hij later. Maar alles is weer oké, nu. ‘Ik benader het rustiger en relaxter.’

Tom Dumoulin tijdens de beklimming van Col de Menthieres.
 Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant
Tom Dumoulin tijdens de beklimming van Col de Menthieres.Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Overstap naar Jumbo-Visma

De resultaten zijn ernaar. Hij wordt tweede in de Giro d’Italia en de Tour de France en is er ‘superblij’ mee. Anderhalf jaar later verrast hij bij de teampresentatie van zijn dan nieuwe ploeg Jumbo-Visma met een vaststelling dat 2018 misschien wel zijn vervelendste wielerjaar ooit was geweest. Dat bij zijn vorige team Sunweb alles op hem was afgestemd, was een loden last geweest. ‘De stress van het moeten presteren was bij tijd en wijle erg vermoeiend.’ Dat hij nu niet langer het volle gewicht van de ploeg draagt, voelt als een bevrijding.

De overstap levert dan toch niet de gehoopte nieuwe impuls op. Hij kampt lang met de naweeën van zijn val in de Giro van 2019, waarbij hij zijn knie blesseerde. In de voorbereiding naar het volgende seizoen krijgt hij last van zijn darmen. Het valt hem lastig tijdens de beperkingen door corona zijn motivatie op peil te houden. Het geeft hem ook dan al ruimte te reflecteren op zijn bestaan, al wordt hij zelf soms moe van dat eeuwige gepieker.

Tegen NRC vertelt hij dat hij het lang lastig vond trots te zijn op zijn prijzen. Sport is niet meer dan een belangrijke bijzaak. De omgeving vindt dat ook. ‘Ik kom echt uit de meest nuchtere familie ooit. Academici, die dat gewoon eigenlijk niks boeit.’

Twijfels houdt hij dan nog buiten de deur. Zijn vrouw is als psycholoog in het ziekenhuis van Maastricht betrokken bij de begeleiding van zorgpersoneel op corona-afdelingen. Als hij in een gesprek met de Volkskrant de vraag krijgt of daarmee het contrast niet erg groot is, nu hij rondjes zonder doel moet rijden, reageert hij getergd. Hij noemt het een ‘heel denigrerende vraag’. Hij beklemtoont hij dat hij veel plezier uit het fietsen haalt. ‘Ik vind het leuk om te trainen, ik vind het leuk weer wedstrijden te gaan rijden, elkaar tot het uiterste te drijven.’

Het lijkt erop dat hij samen met zijn ploeg met succes de puzzel heeft gelegd. Na een afwezigheid van 420 dagen keert hij begin augustus terug in het peloton, in de Tour de l’Ain, een voorbereidingskoers op de Tour de France. Op zondagmiddag 9 augustus straalt hij boven op de top van de Grand Colombier, waar Roglic als eerste boven kwam. Zelf heeft hij lang aan kop gesleurd. Hij concludeert opgetogen dat er nog een goede wielrenner in hem zit.

Twijfels op de Peyresourde

Nog geen maand later steken speculaties over zijn mentale hardheid de kop op, als hij in de Tour de France na de eerste week op de Col de Peyresourde zijn ambities voor de gele trui opgeeft en besluit te gaan knechten voor Roglic. Hij zou niet bestand zijn tegen de druk en twijfelen aan zijn eigen mogelijkheden.

Uit de eind vorig jaar uitgezonden documentaire Code Geel van de NOS blijkt dat hij destijds een ontsteking aan het zitvlak had, waardoor hij geen goede houding op het zadel kon vinden. De camera is erbij als hij in de bus na de Pyreneeënetappe in snikken uitbarst. Na de Tour geeft hij enig inzicht in zijn gemoedsrust van de voorgaande periode. Hij spreekt van een ‘verschrikkelijke tijd’. ‘Ik kan wel zeggen dat het stoppen mij toen nader stond dan het doorgaan.’ In de Vuelta, verreden in oktober, geeft hij na zeven etappes op. Hij voelt zich ‘leeg’.

Sportief-directeur Merijn Zeeman van Jumbo-Visma zegt in november tegen de Volkskrant dat de ploeg vanaf zijn komst al veel heeft geïnvesteerd in de psychische begeleiding van de renner. Er is professionele hulp ingeschakeld. ‘Tom heeft een moeilijk voorjaar gehad. Hij is met zichzelf geconfronteerd. Er komt altijd een keer een moment in je carrière waarop je aan het denken slaat, en zeker Tom is een denker. Waarom doe ik wat ik doe? Waarom ben ik zoals ik ben? Bij hem is het nog harder binnengekomen, toen na die lang slepende knieblessure en de levensvragen die hij zichzelf stelde ook nog eens alle structuur wegviel. We willen nu vooral vooruitkijken. Ik weet zeker dat de liefde voor topsport nog diep zit bij hem. We zullen wel zien hoe hij ervoor staat.’

In Alicante wordt vrijdagavond de knoop doorgehakt. Zeeman, in een video van de ploeg: ‘Er zat geen verbetering in. De levensvragen die hij heeft, heeft hij nog niet beantwoord.’ Hij zag dat het plezier ontbrak. ‘Een Tom die happy is, die niets liever wil dan topsporter zijn, is een geweldige renner voor Jumbo-Visma. Maar als dat niet zo is, is het automatisch zo dat het niet goed is voor de ploeg.’

Het besluit om afstand te nemen heeft hem onmiddellijk goed gedaan, laat Dumoulin zaterdag weten. ‘Het is alsof er een rugzak van 100 kilo van mijn schouders is gegaan. Ik werd meteen vrolijk wakker.’ Hij gaat nadenken, praten met anderen, wandelen met de hond. Het kan zijn dat hij na twee maanden weer ‘dezelfde trein neemt’, hij sluit niet uit dat hij uiteindelijk ‘een andere trein’ pakt.

De vraag is wat hem nog ertoe kan verleiden de draad weer op te pakken. Zijn bekendheid valt niet uit te wissen. Verwachtingen zullen er altijd zijn. Aan verplichtingen valt niet te ontkomen. Wielrennen zal een belangrijke bijzaak blijven. En hij weet ook dat naast Tom de wielrenner zich altijd Tom de denker over het kromme stuur zal buigen.

Carrière Dumoulin in vogelvlucht

Mei 2017 winst Giro d’Italia, ondanks tijdverlies in etappe wegens darmklachten

Mei 2018 tweede in de Giro

Juli 2018 tweede in de Tour de France

Mei 2019 opgave in Giro na val, knieblessure

Juni 2019 opgave in Critérium du Dauphiné met knieklachten

Juni 2019 annulering deelname Tour de France wegens knieprobleem

Augustus 2019 bekendmaking overstap van Sunweb naar Jumbo-Visma, waar hij de last van het kopmanschap niet alleen draagt

Februari 2020 verlaat met darmklachten trainingskamp Jumbo

Februari 2020 annuleert Tirreno-Adriatico

Augustus 2020 terugkeer in peloton na 420 dagen afwezigheid, in Tour de l’Ain

September 2020 zevende in de Tour de France ondanks worsteling met zitvlakblessure

September 2020 14de op WK in Imola, tiende in tijdrit na ‘klotedag’

Januari 2021 kondigt onbetaalde pauze voor onbepaalde tijd aan

Jumbo-Visma zonder Dumoulin

Jumbo-Visma beraadt zich over de invulling van de selectie van de ploeg in het komende seizoen, nu Dumoulin voorlopig ontbreekt. Volgens sportief directeur Merijn Zeeman zijn er renners die kansen zien nu er plekken vrijkomen. Namen noemde hij niet.

Dumoulin zou beginnen in de Strade Bianche en vervolgens voor de ploeg als kopman de etappekoers Tirreno-Adriatico rijden. In de Ronde van Vlaanderen was hij voorzien als belangrijke steunpilaar voor ploeggenoot Wout van Aert. In de Tour de France had hij samen met Steven Kruijswijk een vrije rol gekregen, in de hiërarchie meteen achter kopman Primoz Roglic. Of die leemte wordt opgevuld door weer een tweede schaduwkopman af te vaardigen, is onzeker. Bij de vorige editie gebeurde dat niet, toen Kruijswijk na een val in het Critérium du Dauphiné verstek moest laten gaan.

Voor bondscoach Koos Moerenhout zou het ontbreken van Dumoulin op de Olympische Spelen een grote tegenvaller zijn. De renner mikte in de tijdrit op goud in Tokio en was een belangrijke pion in de wegrit. Moerenhout hoopt dat hij er toch nog bij zal zijn. ‘Ik wanhoop niet’, zei hij tegen de NOS.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden