De symboliek van een kookpot

Het stadion voor de WK-finale van 2010 in Johannesburg is mooi en apart, met meer dan 90 duizend oranje stoelen....

Johannesburg Philemon Mabaso grinnikt als zijn salaris als bouwvakker ter sprake komt. Hij verdient ongeveer 5 euro per uur, ruim drie keer zoveel als de gewone arbeiders, die anderhalve euro krijgen voor hun werk in het grootste WK-stadion van 2010.

Mabaso doet moeilijker, gespecialiseerder werk dan anderen in Soccer City, de arena in Johannesburg die in oktober klaar moet zijn. Hij hangt als een alpinist in de touwen en plaatst en schildert de platen van de gevelbekleding.

Bruin, in allerlei tinten. Ze stellen de kleuren voor van het Afrikaanse landschap, ze vormen samen ook de kalebas die het stadion uitbeeldt, de pan voor een mooie maaltijd.

Als de spelers van de openingswedstrijd van het WK straks op 11 juni door de tunnel naar het veld lopen, zullen ze misschien denken: wat donker hier, wat somber. Dat is ook de bedoeling van de architecten. De spelerstunnel stelt een mijnschacht voor; ruwe, donkere muren. Johannesburg is gesticht na de vondst van goud.

Overal rond het stadion zijn de kunstmatige bergen van de gouddelving te zien. En het zal de voetballers, zeker de verliezers, na de finale nog tegenvallen, als ze na 120 minuten door de tunnel licht hellend omhoog lopen, richting kleedkamers.

Het is een indrukwekkend stadion, Soccer City, met zijn 94 duizend plaatsen, straks behorend tot de topvijf van de wereld, qua capaciteit. Ingenieur Steven Wilbrenninck van BAM International, een van de projectleiders, leidt rond en vertelt onder meer over de herkomst van de oranje stoelen. Hij was eerder betrokken bij de bouw van onder meer Gelredome in Arnhem en de Arena auf Schalke in Gelsenkirchen.

Vrijwel alles aan het stadion heeft een symbolische betekenis en oranje staat ook voor de ondergaande Afrikaanse zon, maar als hij en zijn Nederlandse collega’s per se hadden gewild, waren de stoelen blauw of groen geweest.

Maar nee, ze opteerden voor oranje. Laat dat oranje een aansporing zijn voor de nationale ploeg van Bert van Marwijk. ‘Ze moeten maar een keer de finale bereiken, en winnen.’

Negen wat onduidelijke pijlen, gevormd met zwarte stoelen, wijzen naar de andere negen WK-stadions. De tiende pijl is gericht op Berlijn, de stad van de vorige WK-finale. Negen is een ongeluksgetal in Zuid-Afrika. Vandaar. Verder is veel materiaal ingevoerd. Zo komt de dakconstructie uit Italië en de gevelbekleding uit Oostenrijk.

Bouwvakker Philemon Mabaso kreeg een speciale opleiding in Pretoria. De leiding van de bouw dacht eerst steigers te plaatsen voor het schilderwerk, maar besloot later mannen om te scholen tot klimmende schilders, die de panelen moeten bevestigen. Velen hadden al ervaring opgedaan, bijvoorbeeld in de scheepsbouw of als schoorsteenveger.

Soccer City staat op de vroegere plek van het FNB-stadion, waar Nelson Mandela zijn eerste rede hield na zijn vrijlating en Zuid-Afrika in 1996 de Africa Cup won. Het stadion is het centrum van het WK, met 9 duels. Het is tijdens de rondleiding redelijk rustig op de werkplaats, want een dag eerder is het salaris uitbetaald.

Deze zaterdag zijn alleen degenen gekomen die achterstallig werk hebben liggen. Op een topdrukke dag zijn 3500 arbeiders actief. Ongeveer 700 van hen zijn speciaal opgeleid in een school voor bouwvakkers, vlakbij het stadion. Ze leerden steigers bouwen of metselen.

Wilbrenninck: ‘Zo zijn ze straks, als we hier klaar zijn, geschoolde bouwvakkers die elders werk kunnen krijgen.’

De directie beschouwde het als haar verantwoordelijkheid de lokale bevolking aan zich te binden. Mabaso is afkomstig uit township Soweto, dat je kunt zien liggen vanaf de bouwplaats. ‘Ik kom elke dag met de bus.’

In hokken bij de ingang blaffen waakhonden, in een oude caravan is koffie te koop, een vrouw verkoopt fruit. Tussen de middag eten de mannen pap in de kantine.

Het stadion stelt dus een kookpot voor. Van onderen schijnt licht, zodat het ‘s avonds lijkt alsof de pan op het vuur staat te pruttelen.

Wilbrenninck is trots, ook op de in de hand gehouden kosten. ‘Wembley kostte 1,2 miljard, dit stadion 300 miljoen.’

Alles is soberder gebouwd, hoewel het stadion 212 suites krijgt. ‘Dat is fantastisch voor het WK. Wat er daarna mee gebeurt, is nog onzeker.’ Mabaso hoopt dat hij straks een wedstrijd kan zien. ‘Ze hebben ons beloofd dat we straks een kaartje krijgen voor een wedstrijd. Ik ben benieuwd.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden