'De stuur kan meer fout dan goed doen'

Ze zijn de kleinsten van de roeiploeg en worden nog weleens ondergewaardeerd: stuurlieden. Maar, verzekeren ze, ook op 2 kilometer rechtuit is het echt nodig de boot op koers te houden.

De vrouwen Holland Acht in actie op de Olympische Spelen van 2012. Beeld anp
De vrouwen Holland Acht in actie op de Olympische Spelen van 2012.Beeld anp

Nodig tien mensen uit de stuur aan te wijzen van tien roeiploegen. Roeiliefhebber of niet: grote kans dat ze allemaal hun vinger op de juiste persoon richten. De man of vrouw die de boot stuurt, wordt meteen verraden door een iele gestalte; het lijken miniatuurversies van de vaak geblokte, boomlange atleten met wie ze in de boot zitten.

In een sport waarin het draait om de ideale cocktail van techniek, kracht en lengte zijn stuurlieden de vreemde eenden in de bijt. Toch is een goede stuur cruciaal voor bijvoorbeeld een goede acht. Vraag het maar aan Ae-Ri Noort (1,60 meter, 50 kilo) en Peter Wiersum (1,73 meter, 55 kilo).

Zondag jagen ze als stuur van respectievelijk de vrouwen acht en mannen acht tijdens de achtenfinales op de WK roeien in het Franse Aiguebelette op tickets naar de Spelen van Rio. In een hotel in het centrum van het Zuid-Franse stadje Aix-les-Bains, waar de Nederlandse roeiploeg verblijft tijdens de WK, praten Noort (32) en Wiersum (30) gepassioneerd over hun vak.

null Beeld de Volkskrant
Beeld de Volkskrant

Flow

Ja, het op koers houden van het 17 meter lange gevaarte is echt nodig, benadrukken ze. Ook als het parcours een rechte lijn van 2 kilometer is, zoals bij de WK. 'De regel luidt: niet sturen en hopen dat je rechtdoor gaat', zegt Wiersum. 'Maar roeien met achten is een fel gebeuren, dus met het fijnste gevoel moet je af en toe corrigeren.'

Een tikje? Wiersum schrikt: 'Absoluut niet. Een millimetertje schuiven en heel subtiel weer terugschuiven. Je moet het roer zien als een handrem. Een ruwe correctie kan funest zijn.' Daarnaast is de stuur ook de stem van een boot. Via een microfoontje geeft hij boodschappen van de slag, aanmoedigingen en aanwijzingen door aan de roeiers.

Ae-Ri Nòort, stuur van de vrouwen acht. Beeld
Ae-Ri Nòort, stuur van de vrouwen acht.Beeld

Iedere stuur doet dat op zijn eigen manier. Sommigen schreeuwen zich bij de start al schor. Noort: 'Zoals die van de Chinese acht. En haar roeisters schreeuwen dan ook nog eens.' Wiersum: 'Als je constant schreeuwt, wordt het voor die roeiers een soort Bijenkorfmuziekje. Een belangrijke boodschap gaat dan tussen de rest verloren.'

Wiersum noemt zichzelf een rustige stuur. 'In de eerste twintig halen zeg ik één woord: lengte.' Noort: 'Zoiets hebben wij ook getest, maar dat vonden ze niet fijn. Het is ook net waar de ploeg behoefte aan heeft.'

Een goede stuur kan zich als een kameleon aanpassen aan een ploeg. 'Sommige ploegen willen technische dingen horen tijdens een race. Anderen willen alleen maar het ritme weten. Daar moet je op inspelen', legt Noort uit. 'Deze acht wil het gevoel hebben dat ze in de race zitten. Dus dan zeg ik een haal of tien 'push'. Dat lijkt heel lang en heel saai, maar het helpt om in een soort van flow te komen. Als ze in die flow zitten, moet je dat vooral niet verstoren.'

Peter Wiersum, stuur van de mannen acht. Beeld
Peter Wiersum, stuur van de mannen acht.Beeld
De mannen Holland Acht met uiterst links in de boot Peter Wiersum. Beeld anp
De mannen Holland Acht met uiterst links in de boot Peter Wiersum.Beeld anp

Meer dan de stuur

Wiersum onderschrijft dat. 'Je kunt als stuur meer fout dan goed doen. Je moet daarom een groot register hebben, zodat je voor alle ploegen en situaties iets uit de mouw kunt schudden. Dat krijg je door te oefenen.' Als hij niet met Holland Acht op pad is, gaat Wiersum andere achten in binnen- en buitenland sturen om ervaring op te doen.

De stuur heeft ook een rol buiten het water. Bijvoorbeeld zorgen dat roeiers op tijd zijn, maar soms is hij of zij ook de vertrouwenspersoon van de ploeg. In het geval van Wiersum is dat niet zo. Bij Noort wel. 'Vooral in het voorseizoen. Er wordt dan best heftig geselecteerd. Daarna moet je plots in korte tijd een team worden. Ze moeten dan weleens iets kwijt bij mij.'

Het enige wat de stuur eigenlijk niet doet, is roeien. Juist om die reden worden ze weleens minder gewaardeerd. Elke extra kilo die de boot niet voortstuwt, is nadelig op het water.

Bescheiden

Over de Spelen van Parijs in 1900 doet een verhaal de ronde dat de Nederlandse twee-met, die uiteindelijk goud zou winnen, de eigen stuurman tijdens het toernooi inruilde voor een willekeurig jongetje uit het publiek. Op basis van foto's werd het jongetje geschat op een leeftijd tussen de 7 en 11 jaar. Hij zou de jongste olympisch kampioen ooit zijn.

De Servische twee-met roeit op de huidige WK met een 13-jarige jongen als stuur. Noort en Wiersum houden zich op de vlakte als het gaat over de waardering van de stuur. 'In alle topachten zitten zeer ervaren stuurtjes', concludeert Noort. Wiersum valt haar bij: 'Er zijn maar weinig goede stuurtjes. Het is kennelijk toch moeilijker dan het lijkt. En wat een boot niet wil, is langzamer gaan door de stuur.'

Ze praten bescheiden over hun rol en zien zichzelf niet als kapitein. 'Dat zouden de roeisters ook niet pikken', zegt Noort. Hun missie is het maximale uit de roeiers halen. Niets meer, niets minder. Het verschil zullen ze zondag niet maken. Dat doen de roeiers. Maar, belangrijker in hun vak, verprutsen zullen ze het ook niet.

Mannen-vier naar Rio

De lichte mannen-vier zonder heeft vrijdag op de WK roeien in het Franse Aiguebelette een ticket naar de Olympische Spelen van Rio veiliggesteld. Het viertal roeide zich naar de finale van hun nummer en is daarmee zeker van een plek bij de eerste zes, waarmee het derde olympisch startbewijs voor Nederland op dit toernooi een feit is. Ruim een uur na die race kon de lichte vrouwen dubbelvier niet de wereldtitel prolongeren die de boot vorig jaar won op de WK in Amsterdam. Marie-Anne Frenken, Mirte Kraaijkamp, Lisa Wörner en Anne-Marie Schonk veroverden achter de Duitse en Britse boten brons in het niet-olympische nummer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden