Sport WK Voetbal

De spelhervatting blijkt meer dan ooit als breekijzer te fungeren

Ruwweg de helft van de doelpunten op het WK ontstaat na spelhervattingen. Het open spel lijdt aan bloedarmoede, ten gunste van geregisseerd voetbal.

Dat doelpunt van Christian Eriksen donderdag tegen Australië kwam als een verlossing, als een bries in de woestijn van zuinigheid. Het leek alsof Nicolai Jørgensen ogen in de rug had toen hij de bal aannam en handig doorspeelde. Eriksen, als middenvelder op kousenvoeten van links naar het centrum geslopen, nam de bal ineens met links, beetje buitenkant, perfect gedrukt. Een pareltje van zogenoemd open spel op dit WK van de spelhervatting.

Beeld Getty Images

Engeland

In het verleden liet Engeland spits Harry Kane hoekschoppen nemen, maar het heeft ontdekt dat het handig is de beste kopper voor het doel te houden. Bij de Engelsen vormen drie of vier kopsterke spelers een treintje in het strafschopgebied, waardoor de tegenstander moeilijk mandekking kan hanteren. Twee spelers in de buurt zorgen voor afleiding. Zo scoorde Engeland twee keer tegen Tunesië, eenmaal van rechts, eenmaal van links.

De spelhervatting is het breekijzer van het toernooi in Rusland. Het is de nooduitgang naar een doelpunt, op een WK waar defensies zo zijn georganiseerd dat de aanvallers het meestal afleggen. Een dribbel? Waar dan? De dribbelaar sterft uit. Sané mocht niet eens mee met Duitsland, Ronaldo is allang geen pingelaar meer, Messi is omsingeld door een ontmoedigende meerderheid. Pione Sisto van Denemarken, die dribbelt lekker. En een paar Peruvianen.

Een doelpunt na een lange aanval is een zeldzaamheid. De omschakeling, daar draait het om. Plus de standaard­situatie. Hoekschop en vrije trap zijn gecultiveerd in een wereld van nivellering. Een strafschop missen is een niet te permitteren luxe. In de eerste ronde zijn al elf strafschoppen gegeven (tot vrijdag), eentje meer dan vier jaar geleden in de hele eerste ronde. Bij vijf toegewezen penalty’s speelde de videoarbiter een bepalende rol.

Een strafschop verkwisten kan fatale gevolgen hebben. Wie weet had Peru gewonnen van Denemarken, als Cueva de score van elf meter had geopend. Mogelijk had Argentinië IJsland verslagen, als Messi de makkelijkste der spelhervattingen had benut voor 2-1. Dan was de stress om de nederlaag tegen Kroatië onnodig geweest.

Beeld AP

Spanje

De hoekschop van Spanje, afgelopen woensdag tegen Iran. Over de grond genomen door Isco, richting de eerste paal. Op het moment dat Isco zijn aanloop neemt, loopt Iniesta richting bal, die vrijwel parallel aan de achterlijn rolt. Iniesta legt handig terug met links. Verdediger Ramos maakt zich met een achterwaartse loopbeweging los en schiet. De actie levert geen doelpunt op. De Spanjaarden scoren wel uit een andere variant van een vrije trap.

Op het WK zijn al 25 doelpunten gevallen na een spelhervatting, bijna de helft van het totaal van 51 (tot vrijdag ). De verdeling: negen strafschoppen, acht hoekschoppen, vijf indirecte trappen, drie directe vrije trappen. De verwachtingen over ‘normale’ doelpunten zijn bijgesteld naar beneden. Wie zonder al te veel voorpret over mooi aanvalsvoetbal kijkt, raakt iets minder snel teleurgesteld over het gemiddelde niveau van dit WK.

Alles is geanalyseerd, iedereen weet alles van elkaar. In feite is zelfs de spelhervatting geen geheim wapen meer, want iedereen is al gewaarschuwd. Alleen de wijze van uitvoering is geheim en moet verrassen. Die is getraind tijdens de vele besloten trainingen. De nemers profiteren van hun slimheid of geweldige traptechniek. De tegenstander staat eindelijk op reglementaire afstand, de bal ligt stil of bijna stil.

Het is logisch te vertrouwen op de spelhervatting, in deze tijd van organisatie en kleine verschillen. De bondscoach heeft minder tijd dan de clubtrainer, dus hij regelt twee zaken als eerste: hij speelt met een veilig, defensief systeem, met nadruk op organisatie en snel omschakelen bij balverlies van de tegenstander. En hij volmaakt de spelhervatting.

Beeld Getty Images

Portugal

Drie van zijn vier doelpunten maakte Portugal uit een spelhervatting: strafschop, hoekschop, vrije trap. Bij corners zijn twee varianten te herkennen. Moutinho en Bernardo Silva zijn meestal de nemers. Twee handen omhoog is een diepe bal bij de tweede paal. Eén hand een korte bal naar de ander; op Moutinho als Bernardo Silva de ballen van rechts neemt, en andersom van de linkerflank. Zo winnen de Portugezen van Marokko, als Ronaldo de voorzet van Moutinho inkopt.

Hevig welt hier en daar het verlangen op naar een bedwelmende solo. Zelfs menig doelpunt uit open spel is het gevolg van een vreemde samenloop van omstandigheden. De Spanjaard Costa scoort met een klutsbal tegen Iran. De Pool Cionek loopt een mislukt schot in het eigen doel. Rebic volleyt na falen van doelman Caballero. Het regent eigen doelpunten. Voor ploegen die lekker vrijuit willen aanvallen, als Peru en Marokko, is geen ruimte. Een WK is verdedigen, tegenhouden, organiseren. De bondscoaches van de mindere landen stellen zich in op de op papier betere tegenstander. Dat heeft ook zijn charme. Ze hoeven zich niet te schamen. Waarom zou IJsland aanvallen tegen Messi?

De spelhervatting biedt bovendien extra kans op winst, ook tegen een betere tegenstander. Voetbal is met al die spelhervattingen een soort hockey geworden, alleen wat spectaculairder, met meer variaties, met een grotere bal, met het grotere verrassingseffect van de voet.

Natuurlijk is het benutten van de standaardsituatie altijd een wapen geweest in het voetbal. De stilliggende bal opnieuw in het spel brengen, zonder tegenstander in de buurt, biedt simpelweg kansen. Alleen wordt het wapen van de spelhervatting steeds dodelijker. In het vorige WK viel 29 procent van de doelpunten uit standaardsituaties. Dat percentage zal dit WK vermoedelijk hoger liggen, al is het maar door het toegenomen aantal strafschoppen.

Met medewerking van Wes Beuvink, datascout van het Nederlandse bedrijf SciSports.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden