ColumnPaul Onkenhout

De rijken blijven de rijken. En de armen blijven arm, ook straks

Boven een column in een van de specials die Voetbal International bij gebrek aan wedstrijden in de anderhalvemetersamenleving noodgedwongen uitgeeft, Voetbal & geld, stond het woord resetknop. Dat lees en hoor je tegenwoordig wel vaker. Het voetbal moet de resetknop indrukken, terug naar de fabrieksinstellingen.

In de column stelt Süleyman Öztürk zich voor dat de knop wordt ingedrukt en het voetbal weer in handen komt van de toeschouwers en voetballers, ‘ver weg van de miljardairs en de zendgemachtigden’. 

Dat klinkt goed. De theorie, hoop eigenlijk, is dat de crisis kan worden aangegrepen om het voetbal te veranderen; om de uitwassen weg te snijden. Daarbij doemt meteen een tweeledig probleem op. Niemand is zo machtig dat hij met een druk op de knop het voetbal op kan schonen.

Er is daarnaast geen algemene overeenstemming over wat de uitwassen precies zijn. Waar de een van gruwelt, leidt bij een ander tot enthousiasme. Bovendien: wat zijn de fabrieksinstellingen? Wanneer precies transformeerde het voetbal van een volkssport in een commercieel circus en naar welke periode zouden we terug moeten keren?

Ik ben er zelf wel zo’n beetje uit. Het voetbal is verziekt, aan de top. Ik weet ook precies wanneer het dieptepunt is bereikt. Dat was op 2 december 2010, de dag dat de FIFA het wereldkampioenschap in 2022 toewees aan een klein land in de woestijn, Qatar, zonder voetbaltraditie en zonder stadions; een land met een gemiddelde zomertemperatuur van een graad of 45 en een omvangrijk arsenaal rechteloze dwangarbeiders.

Van een eerlijke stemming was trouwens geen sprake. Omkoping, corruptie op grote schaal: het morele failliet van de sport kon niet beter worden geïllustreerd. Toch is het verzet vanuit het voetbal altijd bescheiden geweest. Slechts een enkeling verhief zijn stem. De obsessie voor geld en expansie vaagt alles weg, ook principes.

De vraag of het voetbal baat kan hebben bij de crisis, werd door het Algemeen Dagblad vorige week voorgelegd aan Louis van Gaal. In de special van Voetbal International ging het erover met een man uit een ander segment, sportmarketeer Bob van Oosterhout. Ze zeiden vrijwel hetzelfde.

Van Oosterhout kwam ook met de ‘reset button’ op de proppen. Voor iedereen is de crisis een wake-up call, zei hij, maar hij bekeek het puur vanuit een economisch perspectief. Hij verwacht dat ‘opportunistische uitgavenpatronen zullen worden aangepakt en dat er realistischer zal worden omgegaan met de te verwachten inkomsten.’

Vermoedelijk handenwrijvend zei hij even later dat voetbal een markt zal blijven waar de gekte regeert. Je bent sportmarketeer of je bent het niet. In de geldwedloop waarin het voetbal de afgelopen tien jaar is meegesleurd, bevinden hij en zijn collega’s zich in de voorste gelederen.

Ook Van Gaal koos in het Algemeen Dagblad voor het economische perspectief. Hij nam het woord ‘marktwerking’ in zijn mond, met het zelfvertrouwen van iemand die jarenlang voor Deloitte de geldstromen in het internationale voetbal heeft bestudeerd.

Eerst sprak hij de hoop uit dat het voetbal wat opsteekt van ‘positieve ontwikkelingen’ van de crisis, zoals onderlinge solidariteit. ‘Maar: uiteindelijk is de marktwerking in de voetbalwereld niet afhankelijk van corona. De rijken blijven de rijken. En de armen blijven arm, ook straks.’

Mogelijk zullen er kleinere clubs failliet gaan, volgens Van Gaal. Hij zat er helemaal in, hij gebruikte het woord omvallen. ‘Ajax, Feyenoord, PSV, die komen corona wel te boven. Maar je zal nu een club in de eerste divisie zijn, dan weet ik het zo net niet. En transfersommen van 100 miljoen-plus, ja, die blijven er straks volgens mij wel.’

Geen woord over de uitwassen. Als er al iets verandert, is het van tijdelijke aard, daarna begint alles weer van voren af aan. Er is geen resetknop. De marktwerking, weet je wel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden