PROFIEL

De pitbull en de plucheplakker

De FIFA en Sepp Blatter hebben zich de woede op de hals gehaald van Michael Garcia. Die heeft niet de gewoonte los te laten. En Blatter is niet van plan zijn despotische macht op te geven.

Op deze foto uit 2010 onthuld Sepp Blatter dat het WK van 2018 in Rusland gehouden zal worden. Het WK van 2022 ging naar Qatar.Beeld ap

Sepp Blatter

Sepp Blatter (78) liet zich onlangs ontvallen dat het voetbal nog niet zonder hem kan, dat hij daarom voor een vijfde termijn gaat in 2015. Hij is al sinds 1998 voorzitter van de wereldvoetbalbond FIFA.

Zijn ontboezeming is een misvatting. Het is andersom: Blatter kan niet zonder het voetbal. Een ingewijde zei onlangs dat de Zwitser als het ware is getrouwd met de FIFA, de wereldbond die zetelt aan de FIFA-Strasse in Zürich. Zijn kantoor schijnt een soort huiskamer te zijn. Hij is verliefd, verloofd en getrouwd met het pluche, met reizen in privéjets, met het fotomoment met grote leiders uit politiek en religie, met verdeel en vooral heers.

Blatter staat model voor het abominabele imago van de FIFA, vooral in Europa. Hij staat voor ondoorzichtigheid, voor al dan niet verlicht despotisme, voor de voortdurende geur van corruptie. Of hijzelf corrupt is? Hij is nooit betrapt. Hij laat zich wel in met corrupte lieden, van wie er al veel van het toneel zijn verdwenen. Maar hij heeft vooral ongelooflijke financiële troeven in handen die hem overeind houden in de wereld waarin naast Blatter het geld regeert.

De WK-opbrengsten in de laatste periode voor zijn eerste verkiezing in 1998 waren 308¿miljoen dollar (247 miljoen euro), uit de verkoop van tv-rechten, marketing, licenties en hospitality. Dat bedrag is tot astronomische hoogte gegroeid, naar bijna 4,2 miljard dollar (3,4 miljard euro) in 2011-2014. Pakweg veertien keer zoveel. De FIFA is veranderd van een bijna failliete boedel in het begin van de eeuw tot een puissant rijke organisatie, mede dankzij Blatter.

Blatter kan voor Sinterklaas spelen, zonder hulp van welke kleur Piet dan ook. Goal heet zijn smeerolie voor solidariteit. Het Goal-programma is zijn uitvinding waaraan vooral kleine bondjes verslaafd zijn, dankzij ontwikkelingsbedragen van enkele tonnen per jaar, te besteden aan bijvoorbeeld een bondsbureau of een kunstgrasveld.

Tal van kleine landen krijgen de kans om jeugd-WK's te houden, waarbij de FIFA optreedt als belangrijkste geldschieter. Blatter reist de wereld rond en twittert over zijn grote werken. Hij maakt gebruik van zijn sociale vaardigheden, hoewel onhandigheid hem soms in de weg zit. Dat bleek bijvoorbeeld in december vorig jaar, toen hij de minuut stilte voor de overleden Nelson Mandela afkapte na elf seconden.

Voormalig voorzitter van de KNVB Jeu Sprengers zaliger zei eens: 'Blatter heeft de politieke handigheid die je iedere premier van een behoorlijk land zou toewensen.' Terwijl vrijwel iedereen verwachtte dat Blatter zou afzwaaien in 2015, stelde hij zijn kandidatuur voor een vijfde termijn. De Fransman ­Jerôme Champagne, een vroegere ­medewerker, is de bekendste tegenkandidaat, maar de verwachting is dat Blatter in mei volgend jaar glansrijk zal winnen.

Zelfs UEFA-voorzitter Platini durft het niet tegen hem op te nemen. Woedend was Blatter naar het schijnt op de Nederlandse bondsvoorzitter ­Michael van¿Praag, toen die hem tijdens het laatste FIFA-congres in São Paulo met klem vroeg af te treden, omwille van het imago van de FIFA. Blatter blijft. Zijn hang naar macht is hem meer waard dan het imago van het wereldvoetbal.

Joseph BlatterBeeld afp

Michael Garcia

Het was niet zo handig van de FIFA om een Amerikaanse advocaat te belasten met een onderzoek naar corruptie bij de toewijzing van de twee komende WK's. Dat zijn meestal geen types die het erbij laten zitten als ze het gevoel krijgen dat ze voor niets hebben gewerkt. ­Bovendien is Michael Garcia een grote jongen. Hij werd een paar jaar terug genoemd als mogelijk hoofd van de FBI, een van de topposten in de Washingtonse machtspiramide.

Garcia ging donderdag vol de confrontatie aan met de wereldvoetbalbond. Op verzoek van de FIFA onderzocht hij verdenkingen dat er bij het toewijzen van de WK's van 2018 en 2022 aan Rusland en Qatar steekpenningen zijn betaald. Tegen zijn zin in werd zijn rapport niet openbaar gemaakt, maar kwam de FIFA met een 'samenvatting'. Conclusie daarvan: sommige dingen zijn niet volgens de regels gegaan, maar dat heeft de integriteit van de stemming niet beïnvloed. Het is zo'n formulering die meteen doet vermoeden dat de waarheid van hogerhand het nodige boetseerwerk heeft ondergaan. Garcia accepteert het niet: feiten en conclusies zijn verdraaid, zegt hij.

De FIFA kan in hem een geducht tegenstander krijgen. Hij is een voormalig aanklager, en dat zijn in Amerika doorgaans geen lieden die loslaten als ze denken dat ze beet hebben. Hij deed in New York tal van corruptiezaken. Zo legde hij onrechtmatigheden bloot bij het Iraakse 'Olie-voor-Voedselprogramma'. Dat was in de tijd van Saddam, toen er een VN-embargo gold tegen Irak. Het land werd alleen toegestaan olie uit te voeren als de opbrengst werd besteed aan voedsel voor de bevolking. Het geld verdween echter deels in verkeerde zakken.

Garcia was ook betrokken bij de geruchtmakende val van de New Yorkse gouverneur Eliot Spitzer. Die moest in 2008 opstappen, nadat aan het licht was gekomen dat hij dure hoeren bezocht hoewel hij als gouverneur de oorlog had verklaard aan prostitutienetwerken.

In opdracht van president George W. Bush ging Garcia voorts op jacht naar de daders van de eerste aanslag op het World Trade Center in New York in 1993 en naar de aanslagen uit 1998 op Amerikaanse ambassades in Oost-Afrika. Garcia is nu partner van het internationale advocatenkantoor Kirkland. In 2011 werd zijn naam even in verband gebracht met het directeurschap van de FBI, de Amerikaanse ­federale recherche. Maar president Obama besloot de termijn van de zittende directeur Robert Mueller te verlengen.

Garcia weet nu vele schijnwerpers op zich gericht. De FIFA is een van 's werelds machtigste sportbonden. Bij een optreden voor advocaten in Londen heeft Garcia opgeroepen tot een 'cultuurverandering' bij de bond, aldus de BBC. Nodig zijn een 'grotere transparantie' en een 'leiderschap dat de boodschap uitdraagt dat regels er zijn voor iedereen'. Volgens hem is het huidige onderzoeksproces iets voor een geheime dienst, niet voor een sportinstelling in dienst van het publiek. Het was een indirecte aanval op FIFA-baas Sepp Blatter.

Garcia klonk in Londen als een man met een missie. Hij overweegt in beroep te gaan en anderen steunen zijn eis om zijn rapport te publiceren. Garcia's vrouw is een FBI-agent. Hij is een liefhebber van De Graaf van Monte Cristo, de roman van Alexandre Dumas, waarin de hoofdpersoon Edmond Dantès niet rust voor hij wraak heeft genomen voor onrecht dat hem was aangedaan. Garcia moet er iets van zichzelf in herkennen. Ooit zei hij dat het zijn doel was 'om mensen te straffen die slechte dingen doen'.

Michael Garcia, 2012.Beeld afp
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden