Olympische Spelen

De onrustige zwerver Abdi Nageeye kan thuiskomen met zilver op de marathon

Met de zilveren medaille op de olympische marathon in Japan treedt Abdi Nageeye in de voetsporen van Gerard Nijboer, die 41 jaar geleden in Moskou zilver won. Nageeye zwierf de wereld over op weg naar het olympisch podium.

Abdi Nageeye wordt tweede op de marathon. Beeld AP
Abdi Nageeye wordt tweede op de marathon.Beeld AP

Als puber ploegde Abdi Nageeye nog akkers op het land bij zijn familie in het Somalische Sablaale. Het was niets voor hem, concludeerde hij op zijn 13de. Nageeye wilde studeren, maar werd hardloper in Nederland. Zijn dromen waren ongewoon groots. Hij wilde het olympisch podium halen.

Het kwam zondag uit op de snikhete olympische marathon in Japan. Om de ergste hitte te vermijden werd de olympische marathon in Sapporo gelopen, zo’n 1.100 kilometer ten noorden van Tokio. Juist daar heerste deze week een hittegolf.

Nageeye had zich goed voorbereid op de tropische temperaturen. In de maanden voor Tokio stapte hij regelmatig in een heet bad, om daarna in zijn eigen geïmproviseerde klimaatkamer op een loopband te trainen. De verwarming stond dan te loeien. Naast de loopband had de 32-jarige nationaal recordhouder op de marathon pannen kokend water neergezet, om de hoge luchtvochtigheid na te bootsen.

Hamstringblessure

Het leek allemaal voor niets. Vlak voor de Spelen kampte Nageeye nog met een hamstringblessure. Hij hield Michel Butter, de Nederlandse reserve, op de hoogte. Het kwam net op tijd goed. De hamstring hield tijdens de mooiste 42 kilometer van zijn leven, ook in de spannende slotkilometers toen hij met twee rivalen moest strijden om zilver en brons. De Keniaan Eliud Kipchoge was niet meer te achterhalen. Hij prolongeerde zijn olympische titel van Rio in 2.08.37.

Met nog 800 meter te gaan wilde Nageeye naar de finish sprinten voor het zilver, maar zijn Belgische medekoploper en vriend Bashir Abdi had juist op dat moment kramp. Nageeye hield in met het risico zijn zilver te verliezen aan de derde koploper, de Keniaan Lawrence Cherono. Nageeye keek een paar keer achterom naar de Abdi, die hij vaker ziet dan zijn eigen vrouw en kinderen.

‘Kom op’, wenkte Nageeye met zijn hand. Door zijn aanmoediging kon de verkrampte Bashir Abdi er nog een laatste restje energie uitpersen om Cherono voor te blijven. Olympisch zilver (in 2.09.58) en brons (in 2.10.00), de vrienden konden het amper geloven.

Onstuimige route naar succes

Nageeye blikte in Japan terug op de onstuimige weg richting het olympisch erepodium. Na het halen van zilver zei hij dat er veel mensen waren die niet in hem geloofden en zijn aanpak verkeerd vonden. ‘Ik liet het ook vaak liggen in wedstrijden, was niet consistent genoeg. Maar ik wist dat het erin zat.’

Zijn rusteloosheid, overgehouden aan een leven als nomade, zat hem soms in de weg. Nageeye werd als 5-jarig jochie zonder ouders naar Nederland gestuurd, waar hij bij een halfbroer in Den Helder ging wonen. Na zes jaar ging hij terug, zogenaamd voor een ‘vakantie’. Maar hij moest blijven. Nageeye kon niet meer aarden in het door een burgeroorlog verscheurde Somalië. Hij had heimwee naar Nederland, vluchtte via Syrië terug en kwam bij een pleeggezin in Oldebroek terecht.

Nageeye verhuisde in zijn leven vaak, ook als atleet. Hij wisselde vaak van trainer en probeerde allerlei trainingsmethoden uit. Het leek soms alsof de atleet werd achtervolgd door knullige acties. Zo moest hij zijn voorgenomen marathondebuut in 2013 uitstellen toen hij van de massagetafel sprong en met zijn voet landde op een potje olie wat door de fysiotherapeut op de grond was gezet. Het glas brak en liet een diepe snee achter in zijn voet. Nageeye kon wekenlang niet trainen.

Voetbal of atletiek

De geboren Somaliër werd stap voor stap beter. Eigenlijk vond hij voetballen leuker, maar toen hij doorhad dat hij met hardlopen beroemd kon worden, was hij snel om. Zijn eerste atletiektrainer, Johan Voogd, vond hij via Google. Voogd zag dat Nageeye een echte vechter was. De kleine atleet (1.65 meter) zoog alle informatie als een spons op en leerde snel. Het was een kwestie van tijd tot de eerste nationale titels kwamen.

Nageeye probeerde van alles uit. In Iten, het hardloopmekka van Kenia, kon hij niet aarden. Hij vond het een saai dorp waar niks te beleven was. Maar ook op de plek waar technologie en topsport samenkwam, het nu opgeheven Nike Oregon Project in Amerika van de geschorste coach Alberto Salazar, voelde Nageeye zich niet thuis.

In 2013 trainde Nageeye er acht weken op uitnodiging van zijn vriend Mo Farah, de Somalische Brit en tweevoudig olympisch kampioen op de 5.000 en 10.000 meter. Het hypermoderne trainingscentrum met onderwaterhardloopbanden beviel hem niet. Nageeye kwam pas tot rust in Ethiopië in Addis Abeba, waar hij met zijn Somalische geliefde trouwde en twee kinderen kreeg.

Nederlands record

Toch was het Kenia waar Nageeye de laatste stap zette richting de wereldtop. In de trainingsgroep van marathonlegende Eliud Kipchoge kreeg hij het vertrouwen dat hij mee kon met de besten. In Kaptagat bij Eldoret omarmde de Nederlander de eentonigheid van de Keniaanse trainingsaanpak. Nageeye zette het Nederlandse record in 2019 in Rotterdam op 2.06,17.

Vlak voor zijn zilveren marathon deelde Nageeye via sociale media nog even de verschillende tijdzones waarin hij zou starten: Amsterdam, 12.00 pm. Nairobi, 01.00 am. Toronto zaterdag 17.00 pm en Tokio, 07.00 am, zodat zijn vrienden uit alle windhoeken wisten waar ze hem konden volgen. Twee van die vrienden hoefde hij niks te vertellen. Die stonden samen met hem op het olympisch podium.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden