De onoverwinnelijkheid van Kramer is nu zijn kwetsbaarheid - is het tijd om te stoppen?

Afgelopen weekeinde greep Sven Kramer naast zijn tiende wereldtitel. De 31-jarige allroundspecialist viel zelfs buiten het podium. Erben Wennemars: 'Ik heb hem zien lijden'. Wat moet Kramer nu doen? Gianni Romme: 'Ik hoop dat hij terugkeert op het ijs. Al zou stoppen ook begrijpelijk zijn.'

Foto ANP

Erben Wennemars

Wereldkampioen sprint 2004 en 2005
Wereldkampioen 1.000 meter
Wereldkampioen 1.500 meter

Stopte op 34-jarige leeftijd.

'Ik heb Sven Kramer in Amsterdam meer zien lijden dan we in het verleden van hem hebben gezien. Vergeet niet, er was in het Olympisch Stadion een hele entourage rond Sven gebouwd. Al die veertig wereldkampioenen waren gekomen om hem te zien, op weg naar zijn tiende wereldtitel. Hij kon het niet op de 10 kilometer, net als in Korea. Onoverwinnelijkheid werd plots kwetsbaarheid. Dat was superpijnlijk voor hem. Ik weet niet hoe ik Sven nu moet inschatten. Ik heb voor de eerste keer twijfel over hem. Hij moet echt goed naar zich laten kijken. Nee, het gaat geen anderhalf jaar duren zoals in 2010-2011, maar als ik hem zo bekijk, zie ik dat hij last heeft van zijn heup en van zijn been. Daar vertelt-ie niks over, hoor. Ook niet aan mij, al hebben we dan aardig app-contact. Maar ik zie hem bewegen en denk het mijne. Maar ik vind wel dat een groot kampioen zoals hij helemaal niet op zijn hoogtepunt moet stoppen. Ik zelf ben ook nog een paar jaar doorgegaan, toen het beste er wel af was. Het maakt je een rijker mens. Sven vond rijders die rondjes van 34 noteerden kneuzen. Nu weet hij zelf hoe dat voelt.'


Stefan Groothuis

Wereldkampioen sprint 2012
Olympisch kampioen 1.000 meter in 2014

Stopte op 34-jarige leeftijd.

'Ik wilde niet stoppen na mijn olympische titel van 2014, inderdaad het absolute hoogtepunt uit mijn schaatscarrière. Voor mij kwam dat moment pas twee jaar later, toen ik voor het eerst doorkreeg dat een andere krachtsverhouding aanbrak. Als ik zo doorga, dacht ik bij mezelf, geloof ik niet dat ik nog wereldkampioen kan worden. Ja, ik kon nog derde worden, voorvoelde ik, maar kampioen? Hoe moest ik Kjeld Nuis en die Rus Koelizjnikov verslaan? Hoe moest ik van 1.08,5 op de 1.000 meter naar 1.08,0 komen? Dat zag ik niet. In een paar dagen, ergens heel kort na het seizoen, nam ik het besluit. Ik was met het gezin weggeweest. Ik was eruit en belde mijn coach, Gerard van Velde. Die was graag nog een jaar met me doorgegaan. Maar ik was blij met mijn prijzen, in een omgekeerd scenario van Kramer die vanaf het begin alles won. Ik pas na mijn dertigste. En wat stoppen betreft, dat is helemaal aan de sportman zelf. Al wil die doorgaan tot Claudia Pechstein-achtige leeftijden (46, JV). Wie is de buitenwereld die denkt zoiets te kunnen opleggen? Kramer heeft voor de eerste keer minder gepresteerd. En nu gaat het over stoppen. Heel voorbarig allemaal.'


Jochem Uytdehaage

Tweevoudig olympisch kampioen in 2002
Wereldkampioen allround 2002

Gestopt op 30-jarige leeftijd.

'Mijn moment om te stoppen kwam toen ik tegen mezelf zei: ik vind dit niet leuk meer. Ik was er klaar mee. Ik had er geen lol meer in. Dat zou dan voor Kramer moeten gelden. Wij kunnen er van de buitenkant van alles van vinden, maar zolang hij er plezier in heeft en zich nog steeds ontwikkelt. Je kunt doorgaan voor jezelf heel zinvol vinden wegens het doorgeven van kennis en ervaringen. Maar je mag je sport ook gewoon nog te mooi vinden om nu al te stoppen. Kramer is 31. Dat is te jong om te stoppen. Absoluut. Ik stopte nog jonger. Ik was te vroeg. Ik was nog niet oud en wijs genoeg om die beslissing te nemen. Die heb ik wel genomen. Later heb ik daar spijt van gekregen. Ik ben daarin van mening veranderd. Reed Rintje Ritsma nog rond, gaf ik clinics. Was hij met zijn materiaal bezig. Wat ik er toen van vond was kul. Het mooiste dat er is, is zelf schaatsen. Sukkel, heb ik tegen mezelf gezegd. Als jij zegt dat Sven Kramer nooit marathons moet gaan rijden, omdat het afbreuk zou doen aan zijn grote loopbaan, dan zeg ik: nee, moet ie doen. Als hij dat mooi vindt. Ik ben daar veel milder in geworden.'


Gianni Romme

Tweevoudig olympisch kampioen 1998
Wereldkampioen allround 2000 en 2003

Gestopt op 32-jarige leeftijd.

'Ik ben gestopt toen ik mijn teloorgang beleefde. Ik heb er anderhalf jaar over gedaan om te stoppen. Toen ik meer achteruit dan vooruit schaatste. Ik had die tijd nodig. Ik heb het herbeleefd, toen het mijn Italiaanse pupil Enrico Fabris gebeurde. De cirkel moet rond, dat heb ik geleerd. Dus je komt op, en dat gebeurt op jonge leeftijd en meestal ongemerkt. En dan komt na een reeks hoogtepunten de neergang. Johann Olav Koss, de grote kampioen, zei mij in het Olympisch Stadion dat hij dan wel op zijn hoogtepunt was gestopt, maar dat hij misschien wel de invoering van de klapschaats had willen meemaken. Te vroeg gestopt was de conclusie. Nu spreken we over Kramer. What the fuck, waar hebben we 't over. De olympisch kampioen 5 kilometer. Die heeft al een paar dips in zijn loopbaan weten te verwerken. Een jaar ertussenuit geweest in 2010-2011. Dit jaar heeft hij last gehad van de intensiteit, de enorme druk die er op zijn schouders rustte om de olympische 10 kilometer te winnen. Ik hoop dat Sven weer terugkeert op het ijs. Dat een groot kampioen laat zien wat weerbaarheid is. Al zou stoppen ook begrijpelijk zijn.'


Bob de Jong

Olympisch kampioen 10 kilometer in 2006
Zevenvoudig wereldkampioen lange afstand

Gestopt op 39-jarige leeftijd.

'Je bent rond je dertigste op je sterkst. Dat is een leidend getal in het schaatsen. Bloemen is 31, Nuis is 28, Kramer 31. Op die leeftijd stoppen is onzin. Je gevoel is leidend. Ik werd in 2006 olympisch kampioen, maar ik wilde nog heel graag door. In 2011 werd ik in Inzell wereldkampioen op de 5 en de 10 kilometer. Toen wist ik: ik wil door tot en met de Spelen van Sotsji. Ik was daar 37, maar voelde me 32. In Nagano 1998 voelde ik me 25. Die gevoelsleeftijd is heel belangrijk. Want ach, leeftijd is maar een getal. In Nagano zat ik tussen allemaal oudere rijders en voelde ik me ouder. In Sotsji zat ik met jonge gasten en voelde ik me jonger dan mijn echte leeftijd. Je moet lol houden in dit leven. In de winter van 2015-2016 kreeg ik moeite met de trainingen van Bart Schouten in Calgary, mooie baan, fijne coach. Dan weet je: nu is het gauw klaar. Ik heb Svens 10 kilometers bekeken, in Gangneung en Amsterdam. Het was beide keren ongemotiveerd. Hij wilde echt niet. Zo van: ik ga alleen voor de titel. De rest van het podium telt niet. Hoe hij verder moet? Ik raad hem niks aan. Ik kan niet in zijn hoofd kijken.'