AnalyseOlympische Spelen

De Olympische Spelen kunnen wel zonder een tiental sporten

Rafael Nadal tijdens de Spelen in Rio. De tennisser verloor er de strijd om het brons.Beeld AP

Japan is van plan de Olympische Spelen van Tokio te versoberen. Het evenement zelf dreigt met ruim 11.000 deelnemers te bezwijken onder ‘gigantisme’. De roep om inkrimping speelt al langer en is door corona actueler dan ooit. Welke sporten kunnen weg zonder veel afbreuk te doen aan de Spelen? Een voorzet.

Sporten die Olympische Spelen als bijzaak zien

Tennis

Olympisch sinds: 1896-1924 en 1988-nu

Waarom schrappen: Het duurde een tijdje voordat de meeste topspelers olympisch tennis serieus namen na de terugkeer van de sport op het programma, in Seoul (1988). Inmiddels spreekt de lijst kampioenen voor zich. Steffi Graf, Andre Agassi, Venus en Serena Williams, Justine Henin en Rafael Nadal behoren tot de winnaars van het enkelspel. Toch blijven de Spelen voor de meeste tennissers van secundair belang: bij de vier grandslamtoernooien staat meer prestige en geld (het IOC betaalt niets) op het spel. De meeste tennissers bereiden zich niet speciaal voor op de Spelen, maar zien het evenement als een leuk extraatje in hun toch al drukke zomeragenda.

Scheelt deelnemers: 172

Golf

Olympisch sinds: 1900-1904 en 2016-nu

Waarom schrappen: Bij de terugkeer van golf op het olympische programma, vier jaar geleden, speelde een vedette een hoofdrol: Tiger Woods. Het IOC wilde niets liever dan wereldsterren uit elke sport op de Spelen hebben. Maar Woods ontbrak in 2016 wegens een blessure en het is allerminst zeker dat hij in Tokio wel aantreedt. Net als tennis heeft golf een eigen uiterst lucratief profcircuit, met toernooien waaraan om historische en financiële redenen meer waarde wordt gehecht dan Olympische Spelen. Dat bleek ook vier jaar terug, toen veel golfers wegbleven uit Rio de Janeiro na een uitbraak van het zikavirus. Terwijl andere topsporters gewoon om het goud streden, zagen de miljonairs af van het olympische uitje.

Scheelt deelnemers: 120

Voetbal

Olympisch sinds 1900 (niet in 1932); vrouwen sinds 1996

Waarom schrappen: Het voetbaltoernooi van de mannen is een veredeld jeugdtoernooi, voor spelers tot 23 jaar. Sinds 1996, de Spelen van Atlanta, is het toegestaan drie oudere spelers op te stellen. Het totale openstellen van het toernooi voor profs van alle leeftijden is door de jaren heen altijd tegengehouden door de wereldfederatie Fifa. Het zou het belang van het eigen WK kunnen ondermijnen. Dat voetbal zijn plaats heeft gehouden heeft veel met de toestroom van publiek te maken. Grote stadions vullen zich met de honderdduizenden toeschouwers die vooral dat ene olympische kaartje willen scoren. Het vrouwentoernooi had wel een sterke positie, maar het valt niet uit te sluiten dat ook daar het WK het olympische goud gaat overschaduwen.

Scheelt deelnemers: 16 teams (mannen) en 12 (vrouwen). Totaal: 504.

Honkbal

Olympisch sinds 1992 (zeven keer demonstratiesport, laatste onderbreking in 2012 en ’16)

Waarom schrappen: Honkbal kent, net als het WK in voetbal, een groter evenement: de World Series. Daar spelen de besten van de wereld, zwaar betaald door de Amerikaanse Major Baseball League (MLB), de finale van het seizoen. De eigenaren van die clubs en de profcompetitie zijn niet genegen hun topspelers zomaar midden in de speelzomer af te staan. Die weigering lijkt op het ijshockeyprobleem van 2018. Voor Tokio 2020, als het op zijn originele datum zou zijn gehouden, stemde de MLB in met het selecteren van veteranen en jonge talenten die nog geen plaats in het teamrooster bezaten.

Scheelt deelnemers: 6 ploegen (24 per team). Totaal 144.

Kostbare elitesporten (3)

Zeilen

Olympisch sinds 1896 (niet in 1904)

Waarom schrappen: De duurste boten, als de legendarische Star, zijn dan wel uit competitie genomen, maar waarschijnlijk is er geen duurdere campagne in de olympische sport dan het zeilen. Boten de wereld over, materiaal soms op twee continenten, in Nederland een haven aan zoet water (Medemblik) en zout water (Scheveningen). Om van de afstanden bij de Spelen maar te zwijgen. Qingdao op 2 uur vliegen van Peking in 2008, Weymouth op 5 uur treinen van Londen in 2012. De meest vervuilde baai van Brazilië in 2016 als zeilwater, ook al een aanbeveling om door deze sport een streep te zetten. Om te zwijgen van de praktische onmogelijkheid de strijd als toeschouwer te volgen, track&trace ten spijt.

Scheelt deelnemers: 350

Paardensport

Olympisch sinds 1900 (niet in 1904)

Waarom schrappen: De logistieke problemen van paardensport zijn de zwaarste van de olympische onderneming. Het vervoer van paarden is een ware uitdaging. De gezondheid van de viervoeters, dieren met een waarde van miljoenen euro’s, gaat boven alles. In 1956 (Stockholm) en 2008 (Hongkong) werden de ruiterwedstrijden om veterinaire redenen naar vervangende locaties verplaatst. Anky van Grunsven veroverde haar derde goud in de dressuur onder de wolkenkrabbers van Hongkong, een haast vervreemdende olympische ervaring. De intrinsieke zakelijkheid van paardensport, ruiters zijn vaak handelaars of huurkrachten, is bij de Spelen een heuse hinderpaal. Eigenaren verkopen paarden aan de hoogst biedende. Zo miste de Nederlander Edward Gal, regerend wereldkampioen, het olympische goud van 2012, omdat zijn paard Totilas na de Wereldruiterspelen van 2010 aan de hoogstbiedende werd verkocht.

Scheelt deelnemers: 200

Moderne vijfkamp

Olympisch sinds: 1912

Waarom schrappen: De moderne vijfkamp is bedacht door de olympische grondlegger Pierre de Coubertin als ultieme militaire krachtproef. Het evenement bestaat uit schermen, paardrijden, zwemmen, veldlopen en schieten, vaardigheden die soms nuttig waren voor een soldaat aan het begin van de 20ste eeuw. Inmiddels roept de combinatie vooral bevreemding en onbegrip op. De impopulaire en weinig beoefende moderne vijfkamp staat dan ook al jaren op de nominatie om geschrapt te worden, maar is dat lot tot nu toe bespaard gebleven. Vermoedelijk vanwege de heilige status van bedenker De Coubertin.

Scheelt deelnemers: 72

Moderne vijfkampers in 2016 tijdens een combinatie van hardlopen en schieten.Beeld Getty Images

Sporten op gespannen voet met olympische idealen (3)

Gewichtheffen

Olympisch in: 1896, 1904, 1920-nu (vrouwen vanaf 2000)

Waarom schrappen: De aantrekkingskracht van gewichtheffen schuilt in zijn eenvoud: wie kan het zwaarste gewicht tillen? Het behoort tot de kernvragen van de sport, net als: wie loopt het hardst, zwemt het snelst of springt het hoogst of werpt het verst. Maar de sport is in de greep geraakt van doping. Tientallen dopingschandalen zijn er de afgelopen decennia geweest: alleen bij de Olympische Spelen van Londen (2012) werden liefst 43 deelnemers betrapt, onder wie bijna de helft van de medaillewinnaars. Onder de Hongaarse bondsvoorzitter Tamas Ajan werden positieve tests gedurende tientallen jaren structureel verborgen gehouden. Volgens de jurist Richard McLaren, die een rapport schreef over de dopingcultuur, waren de afgelopen tien jaar de ergste dopingperiode die het gewichtheffen heeft gekend.

Scheelt deelnemers: 196

Schieten

Olympisch van 1896-nu (niet in 1904 en 1928)

Waarom schrappen: Het IOC presenteert zich graag als een ideële organisatie die wedijvert voor vrede en begrip tussen culturen. Dat staat op gespannen voet met de schietsport, een van negen sporten die in 1896 op het eerste olympische programma stonden. De schietsport is sindsdien minder bloederig geworden: levende duiven zijn vervangen door kleiduiven, duelleren is afgeschaft. Maar terwijl wapensporten als schermen of handboogschieten zo gestileerd ogen dat ze nauwelijks associaties oproepen met hun gewelddadige oorsprong, gaat van pistolen en geweren nog altijd veel dreiging uit. Het is geen toeval dat de medaillespiegel wordt aangevoerd door de militaire grootmachten Amerika, China en de voormalige Sovjet-Unie.

Scheelt deelnemers: 360

Boksen

Olympische van 1904-nu (niet in 1912)

Waarom schrappen: Bij de Olympische Spelen hebben 36 juryleden en scheidsrechters in het bokstoernooi volgens het IOC gerommeld met uitslagen. Ze zijn niet welkom in Tokio. Ook de internationale boksbond Aiba, die aanvankelijk ontkende dat sprake was van arbitrale dwalingen, is geschorst. Het IOC heeft de organisatie in eigen hand genomen vanwege corruptie en wanbeleid: de Oezbeekse voormalig voorzitter Gafur Rakhimov wordt door Amerika beschouwd als een zware crimineel en zijn Taiwanese voorganger Ching–kuo Wu moest na elf jaar wijken vanwege financiële malversaties. De olympische status is allesbehalve zeker.

Scheelt deelnemers: 286

TOTAAL 2.404.

De Chinees Zhe Yang in actie bij het gewichtheffen tijdens de laatste Spelen in 2016.Beeld Getty Images

DEELNEMERSAANTALLEN DOOR DE JAREN HEEN.

1896 Athene 246

1928 Amsterdam 2.875

1948 Londen 4.073

1972 München 7.113

1988 Seoul 8.452

2000 Sydney 10.648

2004 Athene 10.561

2008 Peking 10.902

2012 Londen 10.768

2016 Rio 11.238

Plafond

Jacques Rogge, voorzitter van het Internationaal Olympisch Comité (IOC), sprak meerdere keren zijn vrees uit voor de ongebreidelde groei van de Olympische Spelen. Van de Belg, preses van 2001 tot en met 2013, kwam het geaccordeerde voorstel voortaan een maximum aan te houden van 10.500.

In Rio de Janeiro, de laatste Zomerspelen, waren toch weer ruim zevenhonderd deelnemers meer aanwezig: 11.238. Dat heeft ook effect op het aantal begeleiders. Per 100 sporters mag een NOC 55 begeleiders meesturen, van chef de mission tot fysiotherapeut, van coach tot teamarts.

Rogge’s opvolger Thomas Bach verklaarde twee weken geleden dat 10.500 in Parijs 2024, de volgende Spelen, weer het oude, nieuwe plafond zal zijn. Naast de 28 vaste sporten (een sport als wielrennen bezit overigens vier disciplines weg, baan, BMX en MTB) zijn er per Spelen nieuwe, door de organiserende stad uitgenodigde sporten.

Tokio heeft 5 sporten: honkbal/softbal, skateboarden, sportklimmen, karate en surfen toegevoegd. Parijs doet in 2024 breakdance, als echte nieuweling, sportklimmen, skateboarden en surfen (op Tahiti). In die vier takken van sport gaat het om een extra van 248 sporters.

Voor Tokio 2021 is het waarschijnlijk te laat om te korten op het aantal deelnemers: 11.091 in 33 sporten (50 disciplines) is de calculatie. Het voornemen is om kosten te besparen door het beperken van vervoer, minder parkeerplaatsen, het huren van ruimtes en het kopen van voedsel en in het afgelasten van ‘side-events’.

Opening en sluiting van de Olympische Spelen zouden mogelijk tegelijk met die van de Paralympische Spelen worden gehouden. Het zou twee ceremonies kunnen schelen. Het verplaatsen van de Spelen heeft een geschatte schadepost van 2,5 miljard euro opgeleverd. Japan heeft al 13 miljard aan het evenement uitgegeven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden