De nieuwe generatie coaches deed ervaring op bij de grote buitenlandse clubs

Een scheutje Engelse beleving, gevoegd bij een vleugje modern Duits voetballeven. Met de aanstelling van het duo Erik ten Hag/Alfred Schreuder bij Ajax en Pepijn Lijnders bij NEC zetten de nummers twee van eredivisie en eerste divisie vernieuwende accenten. En passant openen ze de jacht op het kampioenschap in hun competitie.

De nieuwe Ajaxcoach Erik ten Hag Foto anp

Belezenheid, arbeidsethos, creativiteit en durf. Breken met de ene traditie en de andere juist omarmen. Zeg niet dat het zieltogende Nederlandse voetbal louter ouderwets is en gericht op zichzelf. De nieuwlichterij en de invloeden van buiten sijpelen door. Andere denkbeelden winnen aan populariteit. Kijk alleen naar de nieuwe trainers die zijn begonnen in Amsterdam en in Nijmegen.

Assistent-trainer van Liverpool Pepijn Lijnders, bij zijn club Pep genaamd naar de beroemde Pep (Guardiola), wilde dolgraag naar Nederland. Ondanks de historie van stadion Anfield, ondanks het bezwerende, verslavende gezang van het volk op de legendarische tribune De Kop, ondanks de complimenten van zijn baas Jürgen Klopp. Lijnders haalde afgelopen jaar het hoogste trainersdiploma in Wales en wilde met zijn opgroeiende kinderen terug naar Nederland.

Bovenal wenst hij te laten zien wat hij kan en wat hij heeft geleerd in al die jaren buitenland. Hij wachtte geduldig op zijn kans. Die kreeg hij bij NEC, waar technisch directeur Remco Oversier houdt van progressief denken en waar vanaf het begin van het seizoen vaststond dat beoogd assistent Adrie Bogers geen hoofdtrainer zou blijven. 'Ik ben een assistent-trainer die hoofdtrainer is', zei Lijnders precies een jaar geleden tegen de Volkskrant, toen het over zijn ambities ging. En, vol vertrouwen, op de vraag of hij een kans zou krijgen, met zijn ontbrekende verleden als topvoetballer: 'Omdat ik geen verleden heb, heb ik alleen toekomst.'

Lijnders werkte meer dan tien jaar bij FC Porto en Liverpool, hoewel hij pas 34 jaar is. Hij zag alle geledingen van de clubs en hij lette goed op. Hij heeft zich gelaafd aan dat energieke, lang niet altijd succesvolle spel van Liverpool, waar het voetbal nooit saai mocht zijn. De bal meteen terugveroveren luidde het adagium. Counterpressing, de bal terugwinnen als de tegenstander net weer is begonnen met de opbouw en kwetsbaar is. Voetbal dat in Nederland bijna vergeten is, met zijn meestal voorzichtige opbouw van achteruit, zijn spel in de breedte.

Klopp was de aanvoerder van de nieuwe generatie Duitse trainers, een fervent voorstander van voetbal met grote intensiteit, waarbij het de toeschouwers weleens duizelt. Dat blijft maar rennen en jagen. Terwijl het voetbal in Nederland juist een beetje meer tempo kan gebruiken, zou je ze in Engeland soms wat rust toewensen.

Lijnders legde alles uit, vorig jaar, met schema's op de muur. Hij is belezen en meertalig. Hij haalde inspiratie uit talloze boeken, waaronder die van de Amerikaanse basketbalcoach John Wooden. Hij was adept van Johan Cruijff en van techniekgoeroe Wiel Coerver, maar hij ontleent zijn ideeën ook aan bijvoorbeeld Vitor Frade, man van de methodologie bij FC Porto in Portugal. En hoewel hij alles in zich opnam en hele rijen boeken uit bibliotheken las, snapt hij dat het op het veld uiteindelijk gaat om 'verbondenheid, interactie en timing tussen spelers'.

Alfred Schreuder, de nieuwe assistent-trainer bij Ajax, was op een gegeven moment klaar met Nederland, mede omdat zijn oplopende salaris uitlekte, terwijl FC Twente zich in de brandhaard van het bijna-faillissement probeerde staande te houden, na enkele gouden jaren. De ploeg voetbalde vrij saai onder hem. Schreuder kreeg zijn ontslag, na een paar wedstrijden in seizoen 2015-2016.

Hij kon kort daarna terecht bij Julian Nagelsmann, nog steeds pas 30 jaar en misschien wel de meest progressieve, innovatieve trainer in de nieuwe stroom Duitsers. 'In Hoffenheim is geen oefenvorm hetzelfde', zei Schreuder in Voetbal International. De lessen, onder meer: spelers uit hun comfortzone halen en in stresssituaties brengen, om ze te leren improviseren. De relativiteit inzien van automatismen.

Alfred Schreuder, de nieuwe assistent-trainer bij Ajax Foto anp

Erik ten Hag, die als trainer van de reserves van Bayern twee jaar meekeek bij toenmalig hoofdtrainer Pep Guardiola, moest na de schoonmaak bij Ajax even wachten totdat hij de staf kreeg die hij wenste, totdat Schreuder was losgeweekt van Hoffenheim. Ten Hag sluit graag aan bij nieuwe trends uit het buitenland. Hij mag zijn ideeën nu loslaten op Ajax in plaats van FC Utrecht. Altijd op zoek naar verbetering, naar verdere professionalisering, naar tactische varianten om tegenstanders te verrassen. Soms pakt dat faliekant verkeerd uit. De uitslag thuis tegen PSV was dit seizoen 1-7, hoewel Utrecht bijna een uur lang de betere ploeg was. Maar één uitslag zegt niets over een trainer.

Wordt NEC een beetje Liverpool, niet qua niveau maar qua speelwijze? Stapt Ajax, het laboratorium van aanvallend voetbal, af van 4-3-3 en van andere ingeslepen gewoonten? En zo ja, wat vindt de altijd kritische goegemeente in Amsterdam dan? Daarbij is het voor zowel Ajax als NEC de vraag of alle inspanningen genoeg zijn om van de tweede plaats te klimmen naar het kampioenschap.